Bệnh lý tuyến tiền liệt (đặc biệt là Tăng sản lành tính - BPH) rất phổ biến ở nam giới trên 50 tuổi, tỷ lệ mắc tăng dần theo tuổi (khoảng 50-60% ở tuổi 60). Đây là nguyên nhân hàng đầu gây hội chứng LUTS (rối loạn tiểu tiện), ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, giấc ngủ và gây rối loạn chức năng tình dục, đòi hỏi sự quan tâm, tầm soát sớm.

Theo TS.BS Trần Anh Cường, Giám đốc Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí (tỉnh Quảng Ninh), tăng sinh tuyến tiền liệt là một bệnh lý khá phổ biến đối với nam giới tuổi trung niên cũng như cao tuổi. Đây là những bệnh lý ảnh hưởng rất lớn đến một số chức năng cũng như chất lượng cuộc sống của những người mắc bệnh lý này.

“Về điều trị, chúng ta đã biết truyền thống có một số liệu pháp điều trị về thuốc cũng như phẫu thuật. Tuy nhiên, thuốc phải điều trị rất dài ngày, còn phẫu thuật là một trong những điều trị can thiệp ảnh hưởng rất lớn đến các chức năng sau khi phẫu thuật. Gần đây, có một loạt các cách tiếp cận mang tính chất ít xâm lấn, trong đó có liệu pháp điều trị bằng nhiệt hơi nước (Rezum). Đây là một liệu pháp mới và ứng dụng tại các nước tiên tiến trên thế giới”, TS.BS Trần Anh Cường thông tin.

Giám đốc Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí nhấn mạnh: Qua các nghiên cứu và tài liệu, đây là liệu pháp ít xâm lấn, dùng nhiệt hơi nước để làm giảm thể tích của tuyến tiền liệt, qua đó cải thiện được chức năng tiểu tiện, đặc biệt là giữ được các chức năng rất tốt so với các phương pháp phẫu thuật trước đây.

KỸ THUẬT REZUM LÀ GÌ?

TS.BS Nguyễn Đình Liên, Trưởng khoa Phẫu thuật tiết niệu – Nam học, Bệnh viện E, Phó chủ nhiệm Bộ môn Ngoại Thận Tiết niệu - Nam học và Y học giới tính, Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc Gia Hà Nội - người đi đầu tại Việt Nam triển khai kỹ thuật này cho biết, kỹ thuật Rezum là phương pháp tạo hơi nước ở 103 độ C, qua kim bơm vào vùng trung tâm – chuyển tiếp của tuyến tiền liệt để tiêu diệt vùng tế bào bị tác động của nhiệt độ

“Kỹ thuật này là điều trị ít xâm lấn, sử dụng năng lượng từ hơi nước để làm giảm thể tích tuyến tiền liệt, cải thiện nhanh chóng các triệu chứng đường tiểu dưới. Phương pháp này có nhiều ưu điểm như thời gian thực hiện ngắn, ít đau, hạn chế chảy máu, thời gian nằm viện ngắn và đặc biệt là bảo tồn tốt chức năng sinh lý cho người bệnh”, TS.BS Nguyễn Đình Liên chia sẻ.

Tuy nhiên, TS.BS Nguyễn Đình Liên cũng thừa nhận nhược điểm của phương pháp này là không tác động được tới vùng ngoại vi, giới hạn đối với các khối U > 80ml.

"NỘI SOI" PHƯƠNG PHÁP REZUM

Tại buổi hội thảo "Kỹ thuật điều trị Tăng sinh tiền liệt tuyến bằng liệu pháp nhiệt hơi nước (Rezum)" do Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí (tỉnh Quảng Ninh) tổ chức ngày 26/3, nhiều bác sĩ chuyên khoa về tiết niệu đã đặt các câu hỏi về chỉ định, biến chứng, hiệu quả và khả năng ứng dụng của phương pháp nhiệt hơi nước (Rezum), TS.BS Nguyễn Đình đã có những chia sẻ chi tiết, dựa trên kinh nghiệm thực hành và đối chiếu với khuyến cáo quốc tế.

Theo TS.BS Nguyễn Đình Liên, các hướng dẫn quốc tế khuyến cáo chỉ định Rezum chủ yếu cho tuyến tiền liệt có kích thước từ 30–80 gam. Lý do nằm ở đặc điểm kỹ thuật của kim tiêm nhiệt hơi nước. Nếu tuyến quá nhỏ (dưới 30 gam), nguy cơ tổn thương cơ thắt niệu đạo ngoài tăng cao do độ sâu kim tiêm. Ngược lại, với tuyến quá lớn (trên 80 gam), hiệu quả điều trị có thể giảm do kim khó tác động hết thể tích mô.

Tuy nhiên, với sự cải tiến của thiết bị, đặc biệt là thế hệ kim mới, ngay cả các trường hợp tuyến lớn vẫn có thể can thiệp, nhưng cần tư vấn kỹ cho người bệnh về thời gian hồi phục, đặc biệt là thời gian đặt sonde tiểu kéo dài hơn do quá trình hoại tử mô.

Một trong những lo ngại lớn của bác sĩ tiết niệu là biến chứng đái rỉ (són tiểu) sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống. Theo TS.BS Liên, hiện chưa ghi nhận trường hợp đái rỉ thực sự trong các ca đã thực hiện Rezum. Một số trường hợp có són tiểu nhẹ giai đoạn đầu, nhưng cải thiện hoàn toàn sau tập luyện.

Điểm mấu chốt là phải tránh vùng cổ bàng quang và cơ thắt niệu đạo ngoài, đặc biệt giữ khoảng cách an toàn. Phương pháp Rezum gây hoại tử mô từ trong ra ngoài, nên hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương cơ thắt.

“So với phẫu thuật cắt nội soi truyền thống vốn có nguy cơ ảnh hưởng cơ thắt thì Rezum được đánh giá là bảo tồn chức năng tiểu tiện tốt hơn”, TS.BS Liên nhấn mạnh.

Với các trường hợp tuyến tiền liệt lớn (trên 80–100 gam), bác sĩ Liên cho biết vẫn có thể thực hiện với số mũi tiêm tối đa khoảng 15 điểm. Tuy nhiên, cần tiên lượng trước thời gian đặt sonde tiểu có thể kéo dài 3 tuần hoặc hơn. Người bệnh cần được tư vấn kỹ để tránh kỳ vọng sai lệch.

Trong thực tế, có thể áp dụng kỹ thuật kết hợp sau khi tiêm Rezum, tiến hành cắt bớt thùy giữa để rút ngắn thời gian đặt sonde. Giữ nguyên nguyên tắc không xâm phạm cơ thắt và cấu trúc liên quan đến chức năng sinh dục.

Trước câu hỏi về bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt tái phát, kháng cắt tinh hoàn, có triệu chứng tiểu khó, tiểu máu, TS.BS Liên nhấn mạnh Rezum không phải phương pháp điều trị ung thư, mà chỉ có thể cân nhắc để giảm triệu chứng trong một số trường hợp chọn lọc. Trước khi quyết định, bắt buộc phải chụp cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá chính xác tổn thương, xem xét mức độ can thiệp trước đó (đã cắt sát vỏ hay chưa).

Nếu không phù hợp, ưu tiên các biện pháp khác như: Nội soi cầm máu; Điều trị nhiễm khuẩn; Phục hồi chức năng bàng quang .

Một điểm được nhấn mạnh là nhiều bệnh nhân sau can thiệp vẫn gặp rối loạn tiểu tiện do bàng quang tăng hoạt, không phải do tuyến tiền liệt. Hướng xử trí bao gồm điều chỉnh lối sống, uống nước theo giờ (3–4 tiếng/lần), tập nhịn tiểu tăng dần, hạn chế ăn mặn, ngọt buổi tối. Ngoài ra còn phải dùng thuốc.

So với các phương pháp phẫu thuật, TS.BS Nguyễn Đình Liên chỉ rõ: Rezum có ưu điểm hạn chế xuất tinh ngược dòng, bảo tồn cấu trúc cổ bàng quang và ống phóng tinh. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi bác sĩ phải hiểu rõ giải phẫu tuyến tiền liệt và tránh can thiệp sâu vào vùng “u nối” – nơi có cấu trúc dẫn tinh

Phương pháp Rezum đang mở ra hướng tiếp cận mới trong điều trị phì đại tuyến tiền liệt với ưu điểm ít xâm lấn, bảo tồn chức năng và hiệu quả lâu dài. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc lớn vào lựa chọn đúng chỉ định, kỹ thuật thực hiện, tư vấn đầy đủ cho người bệnh.

Đặc biệt, cần nhìn nhận điều trị một cách toàn diện, không chỉ tập trung vào tuyến tiền liệt mà còn bao gồm chức năng bàng quang, tâm lý và chất lượng sống của người bệnh.