Hơn 250 mảnh vỏ trứng khủng long vừa giúp các nhà khoa học tìm ra lời giải cho một câu hỏi thú vị: những con khủng long khổng lồ đã ấp trứng thế nào khi sống ở vùng lạnh?

Các mảnh vỏ được tìm thấy tại hệ tầng Chorrillo ở cực nam Patagonia. Theo nghiên cứu do nhà cổ sinh vật học Kohei Tanaka tại Đại học Tsukuba, Nhật Bản, dẫn đầu, đây là dấu tích trứng khủng long được phát hiện xa nhất về phía nam từ trước đến nay.

Những quả trứng này có kích thước tương đương một quả bóng đá và nhiều khả năng thuộc về titanosaur, nhóm khủng long ăn thực vật cổ dài có kích thước khổng lồ.

Khi những quả trứng được đẻ vào cuối kỷ Phấn Trắng, khu vực này nằm ở khoảng 55-60 độ vĩ nam và có khí hậu lạnh hơn nhiều nơi từng phát hiện loại trứng tương tự. Mùa đông cũng có ít giờ nắng, vì vậy nhiệt từ Mặt Trời có thể không đủ để giữ trứng ấm trong suốt nhiều tháng.

Titanosaur cũng khó có thể nằm lên trứng để ấp như chim ngày nay. Với cơ thể khổng lồ, sức nặng của chúng có thể làm vỡ cả tổ trứng.

Nhóm nghiên cứu cho rằng những con khủng long này có thể đã sử dụng một cách khác: chôn trứng trong những ụ gồm đất, lá cây và các vật liệu hữu cơ. Khi thực vật bên trong phân hủy, vi sinh vật tạo ra nhiệt. Chính lượng nhiệt này có thể giữ cho trứng đủ ấm để phôi tiếp tục phát triển.

Nói đơn giản, chiếc tổ hoạt động gần giống một đống ủ phân tự nóng lên. Khủng long bố mẹ không cần nằm lên trứng, còn nhiệt cũng không phụ thuộc hoàn toàn vào ánh nắng bên ngoài.

Cách ấp này vẫn tồn tại trong tự nhiên ngày nay. Cá sấu nước mặn và một số loài chim có thể gom lá cây cùng các vật liệu hữu cơ thành ụ rồi đặt trứng bên trong.

Các nhà khoa học tìm thấy manh mối cho cách ấp tương tự trên chính vỏ trứng hóa thạch. Những mảnh vỏ ở Patagonia có rất nhiều lỗ nhỏ, cho thấy trứng có thể từng được chôn kín.

Nếu nằm dưới một lớp đất và thực vật, trứng vẫn cần oxy để phôi phát triển. Vì vậy, vỏ có nhiều lỗ giúp không khí đi qua dễ dàng hơn. Trong khi đó, trứng nằm lộ thiên thường có ít lỗ hơn để tránh mất quá nhiều nước.

Tuy nhiên, đây vẫn là giả thuyết. Các nhà khoa học chưa tìm thấy một chiếc tổ còn nguyên vẹn với vật liệu thực vật bên trong để chứng minh trực tiếp titanosaur đã ấp trứng theo cách này.

Dù vậy, hơn 250 mảnh vỏ cho thấy những con khủng long khổng lồ không chỉ xuất hiện ở cực nam Patagonia mà còn làm tổ và sinh sản tại đây. Phát hiện mới cho thấy titanosaur có thể thích nghi với những vùng lạnh hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây, và một chiếc tổ tự tạo nhiệt có thể là bí quyết giúp trứng của chúng sống sót.