Những dấu tích kiến trúc và di vật khảo cổ góp phần bổ sung nguồn tư liệu khoa học có giá trị, phục vụ việc nghiên cứu, nhận diện rõ hơn về quy mô, cấu trúc, tính chất, niên đại và giá trị lịch sử, văn hóa của hai công trình quân sự của triều Nguyễn.
Ngày 5/10, Bảo tàng Đà Nẵng và Ban Quản lý Di tích và Danh thắng thành phố Đà Nẵng đã tổ chức lễ bàn giao hiện vật sau khai quật khảo cổ tại Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn (phường Hải Vân, TP Đà Nẵng) - hai công trình quân sự tiêu biểu thuộc hệ thống phòng thủ ven biển Đà Nẵng dưới triều Nguyễn.
Có 88 hiện vật là đồ gốm men, đồ sành, vật liệu đất nung và đồ đá được bàn giao trong đợt này. Trong đó 10 hiện vật có nguồn gốc từ khu vực Đồn Chơn Sảng và 78 hiện vật có nguồn gốc từ khu vực Trạm Nam Chơn.
Trong tổng số hiện vật bàn giao, có 8 hiện vật đã được phục chế. Tại Đồn Chơn Sảng phát hiện một tượng bằng đá sa thạch, bước đầu xác định có niên đại khoảng thế kỷ VIII, có khả năng thuộc văn hóa Champa.
Bảo tàng Đà Nẵng cho hay tiến hành quy trình nhập các hiện vật vào hệ thống kho cơ sở, phân loại, lập hồ sơ hiện vật, áp dụng các biện pháp bảo quản và phối hợp nghiên cứu, phát huy giá trị các hiện vật để phục vụ đông đảo công chúng trong nước và quốc tế.
Theo ông Huỳnh Đình Quốc Thiện - Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng, việc tiếp nhận số lượng hiện vật này là trách nhiệm pháp lý và chuyên môn trong việc bảo tồn, lưu giữ những chứng tích vật chất quý giá về hệ thống phòng thủ quân sự và dịch trạm thời Nguyễn trên địa bàn thành phố. Bảo tàng Đà Nẵng cam kết thực hiện nghiêm ngặt quy trình nhập kho và bảo quản, tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu, đẩy mạnh công tác phát huy giá trị và truyền thông di sản.
Đồn Chơn Sảng - Trạm Nam Chơn nằm dưới chân đèo Hải Vân. Quá trình khai quật diễn ra trong 45 ngày (bắt đầu từ 25/5), tại 300 m² tại Trạm Nam Chơn và 300 m² tại Đồn Chơn Sảng. Trong quá trình khai quật, các nhà khảo cổ học đã phát hiện nhiều dấu tích kiến trúc và di vật khảo cổ.
Những kết quả này góp phần bổ sung nguồn tư liệu khoa học có giá trị, phục vụ việc nghiên cứu, nhận diện rõ hơn về quy mô, cấu trúc, tính chất, niên đại và giá trị lịch sử, văn hóa của hai công trình quân sự của triều Nguyễn và những biến động lịch sử diễn ra tại Đà Nẵng trong thế kỷ XIX. Đây cũng là nguồn tư liệu quan trọng phục vụ việc hoàn thiện hồ sơ khoa học đề nghị xếp hạng Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là di tích cấp thành phố.
Như Tiền Phong đã thông tin, sau gần hai thế kỷ, những dấu tích thành, hào và nền móng kiến trúc của hai công trình này vẫn còn tương đối nguyên vẹn.
Ở Trạm Nam Chơn có thể nhận diện khá đầy đủ ba thành phần của một công trình phòng thủ - dịch trạm thời Nguyễn: tường thành (lũy đá bao quanh) được kè bằng đá, hệ thống hào và bờ thành ngoài
Còn dấu tích Chơn Sảng thể hiện cấu trúc dạng đồn với vai trò kiểm soát con đường thiên lý. Công trình được xây dựng trên một mỏm núi cao, nằm gần và án ngữ con đường từ Hải Vân quan đi xuống.
