Trong một thời gian dài, các nhà khảo cổ cho rằng con người thời tiền sử chỉ có thể di chuyển dọc theo những vùng đất liền hoặc ven biển. Nhưng ngày càng nhiều bằng chứng cho thấy tổ tiên chúng ta đã biết vượt qua những vùng biển rộng từ rất sớm, thậm chí hàng chục nghìn năm trước khi xuất hiện những nền văn minh đầu tiên.
Ảnh: infobae
Một trong những bằng chứng nổi tiếng nhất đến từ đảo Flores của Indonesia. Các dấu tích khảo cổ cho thấy những người thuộc chi Homo đã hiện diện trên Flores ít nhất khoảng 1 triệu năm trước. Điều đáng chú ý là trong thời kỳ băng hà, Flores vẫn bị ngăn cách với các đảo lớn khác bởi những vùng biển sâu. Dù mực nước biển từng thấp hơn hiện nay, vẫn tồn tại những khoảng biển mà con người không thể đơn giản đi bộ qua.
Ảnh: unpackedhistory
Điều này đặt ra một câu hỏi rất thú vị, họ đã vượt biển bằng cách nào?
Chúng ta chưa biết chính xác. Không có chiếc thuyền nào còn nguyên vẹn từ thời kỳ xa xưa như vậy. Có thể họ sử dụng những bè hoặc phương tiện nổi rất đơn giản làm từ gỗ, tre, thân cây hoặc vật liệu thực vật khác. Cũng có khả năng một số chuyến vượt biển là những cuộc phiêu lưu ngoài ý muốn, khi con người bị cuốn ra biển rồi trôi dạt đến đảo mới.
Nhưng Flores không phải câu chuyện duy nhất.
Ảnh: historianet
Khoảng 50.000–60.000 năm trước, tổ tiên người hiện đại đã tiến vào Sahul – siêu lục địa cổ từng bao gồm Australia, New Guinea và Tasmania. Để đến được đây từ Đông Nam Á, họ chắc chắn phải vượt qua nhiều vùng biển. Đây được xem là một trong những cuộc di cư đường biển quan trọng nhất trong lịch sử loài người.
Đặc biệt, một nghiên cứu năm 2024 cho rằng người cổ đại có thể đã đến các đảo phía Đông Indonesia sớm hơn chúng ta từng nghĩ. Những phát hiện này cho thấy kỹ năng hàng hải của con người tiền sử có thể đã phát triển từ rất lâu trước khi các nền văn minh hàng hải nổi tiếng như người Phoenicia hay Polynesia xuất hiện.
Điều đáng kinh ngạc là đại dương khi ấy không chỉ là một bức tường ngăn cách. Đối với những nhóm người nhỏ bé sống bằng săn bắt, hái lượm, biển có thể vừa là rào cản vừa là con đường dẫn tới nguồn thức ăn và vùng đất mới.
Chúng ta thường hình dung con người tiền sử là những người sống trên đất liền, sợ hãi trước biển cả. Nhưng có lẽ hình ảnh thực tế phức tạp hơn nhiều. Hàng chục nghìn năm trước, những con người không có kim chỉ nam, bản đồ hay động cơ vẫn có thể nhìn ra đại dương và quyết định chèo thuyền về phía chân trời.
Có thể chúng ta sẽ không bao giờ biết người đầu tiên vượt biển đã nghĩ gì khi rời bờ. Nhưng mỗi hòn đảo có dấu chân con người cổ đại đều là một lời nhắc nhở rằng lịch sử khám phá đại dương bắt đầu sớm hơn rất nhiều so với lịch sử được viết ra.
