Thời gian qua, những biến động phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu đang tác động trực tiếp đến hoạt động quản lý đối với mặt hàng xăng dầu. Đặc biệt, xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông đã tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu, ảnh hưởng đến nguồn cung, giá cả xăng dầu và an ninh năng lượng, kéo theo sự điều chỉnh giá xăng dầu tại nhiều quốc gia.

Thực tế, thời gian gần đây, khi giá xăng dầu của Việt Nam (giá xăng A95 niêm yết ngày 9/3/2026 là 27.047 đồng/lít) thấp hơn giá xăng A95 của Campuchia (31.000 đồng/lít), Lào (39.000 đồng/lít), xuất hiện tình trạng người dân vùng biên giới Campuchia, Lào sang Việt Nam mua xăng dầu.

Trước diễn biến trên, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) đã ban hành Công văn số 13573/CHQ-ĐTCBL yêu cầu các đơn vị trong toàn ngành tăng cường kiểm soát, chủ động nắm tình hình thị trường và triển khai các biện pháp nghiệp vụ nhằm ngăn chặn từ sớm các hành vi vận chuyển xăng dầu trái phép qua biên giới.

Cụ thể, các đơn vị cần thường xuyên cập nhật diễn biến cung - cầu, giá bán xăng dầu; theo dõi chênh lệch giá giữa thị trường Việt Nam và các nước có chung đường biên giới để chủ động dự báo, đánh giá tình hình, kịp thời phát hiện và có phương án phòng ngừa từ sớm các xu hướng buôn lậu, vận chuyển trái phép xăng dầu qua biên giới.

Đồng thời, sử dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ tuần tra, kiểm soát, điều tra cơ bản, xây dựng các phương án, kế hoạch nghiệp vụ để phòng ngừa, kiểm soát, đấu tranh ngăn chặn hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép xăng dầu trên các tuyến biên giới (đặc biệt là tuyến đường thủy nội địa, cửa khẩu đường bộ giáp với Lào, Campuchia) và trên các vùng biển. Việc kiểm soát chặt chẽ các tuyến này được xem là giải pháp quan trọng nhằm kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát có trọng tâm, trọng điểm đối với phương tiện xuất cảnh (bao gồm phương tiện vận tải đường bộ, đường thuỷ, đường biển), đặc biệt là các phương tiện có bồn, bể, gia cố các thùng, hầm có thể chứa xăng, dầu hoặc lợi dụng hoạt động cung ứng xăng, dầu cho tàu biển, hoạt động tạm nhập, tái xuất để buôn lậu, vận chuyển trái phép xăng, dầu qua biên giới.

Kịp thời phát hiện, ngăn chặn, kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép xăng dầu qua biên giới, vận chuyển xăng dầu nhập lậu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không đảm bảo chất lượng...; đẩy mạnh công tác trao đổi, phối hợp, chia sẻ thông tin về hoạt động buôn lậu xăng dầu trên các tuyến biên giới, vùng biển với các lực lượng chức năng chống buôn lậu (biên phòng, công an, cảnh sát biển, quản lý thị trường...) và chính quyền địa phương các tỉnh biên giới.

Cùng với các biện pháp nghiệp vụ, Cục Hải quan cũng yêu cầu kết hợp tuyên truyền, hướng dẫn các doanh nghiệp thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật trong hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất xăng dầu. Qua đó nâng cao ý thức trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc bảo đảm nguồn cung và góp phần ổn định thị trường.

Ngoài ra, các đơn vị cần thực hiện nghiêm chế độ báo cáo nhanh kết quả kiểm tra, xử lý các vụ việc vi phạm liên quan đến mặt hàng xăng dầu, đồng thời cập nhật kịp thời các phương thức, thủ đoạn buôn lậu mới để báo cáo về Cục Hải quan. Thông tin này sẽ được tổng hợp nhằm kịp thời cảnh báo trong toàn ngành theo quy định tại Quyết định số 432/QĐ-CHQ ngày 26/4/2025 về chế độ báo cáo công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và vận chuyển hàng hóa qua biên giới.

Theo Cục Hải quan, việc tăng cường kiểm soát buôn lậu xăng dầu qua biên giới không chỉ nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật trong hoạt động xuất nhập khẩu, mà còn góp phần ổn định thị trường, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh thị trường thế giới có nhiều biến động.

Trao đổi với báo chí, lãnh đạo Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Cục Hải quan cho biết, đấu tranh chống buôn lậu luôn là nhiệm vụ thường xuyên của lực lượng Hải quan. Tuy nhiên, trước diễn biến chênh lệch giá xăng dầu trong khu vực, các đơn vị đã chủ động tăng cường kiểm soát tại các tuyến, địa bàn trọng điểm, đặc biệt là khu vực đường biển và các tuyến vận tải có nguy cơ cao.

Trước đó, ngày 20/1/2026, tại khu vực vùng biển cách Đông Nam mũi Ô Cấp (Vũng Tàu) khoảng 25 hải lý, Đội Kiểm soát chống buôn lậu số 3 thuộc Chi cục Điều tra chống buôn lậu đã chủ trì, phối hợp với lực lượng Cảnh sát biển phát hiện tàu cá TG-91467-TS vận chuyển khoảng 60.000 lít dầu DO không có hóa đơn chứng từ hợp pháp, trị giá ước tính hơn 1 tỷ đồng.

Ngày 26/12/2025, lực lượng Hải quan cũng phối hợp phát hiện tàu cá BV-99889-TS vận chuyển khoảng 230.000 lít dầu DO không có hóa đơn chứng từ trên vùng biển phía Nam.

Những vụ việc này cho thấy, việc chủ động nắm tình hình, tăng cường tuần tra kiểm soát đã giúp lực lượng Hải quan phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vận chuyển xăng dầu trái phép ngay từ sớm.