Theo ghi nhận của phóng viên Tri thức và Cuộc sống, hai ngày 30/3 và 31/3, nhiều người dùng Facebook tại Việt Nam bất ngờ nhận được yêu cầu xác thực khuôn mặt từ ứng dụng Facebook. Lý do được ứng dụng mạng xã hội này nêu ra là "để tuân thủ các tiêu chuẩn cộng đồng về tính toàn vẹn của tài khoản".

Anh Trần Minh Đạo tại Đà Nẵng cho hay, khi đang sử dụng mạng xã hội Facebook, thì nền tảng này bất ngờ yêu cầu anh xác thực khuôn mặt. Sau đó ứng dụng này xuất hiện giao diện để quay video khuôn mặt rồi đình chỉ tài khoản trong 1 tiếng trước khi được mở lại và sử dụng bình thường.

Tương tự, ông Hồ Thanh Phú, Công ty Top5 Social (Quảng Ngãi) hoạt động trong lĩnh vực cung cấp các dịch vụ liên quan đến mạng xã hội cho biết, thời gian gần đây anh nhận được nhiều yêu cầu hỗ trợ của khách hàng về vấn đề này.

"Một số trường hợp chỉ sau khi quét khuôn mặt rồi mới bị tạm đình chỉ 1 tiếng, số còn lại khi mở ứng dụng thì đã nhận thông tin tài khoản bị đình chỉ và yêu cầu xác thực. Các tài khoản bị khóa trước và yêu cầu xác thực thì thời gian đình chỉ sẽ lâu hơn, có thể lên đến vài ngày hoặc 1 tuần", ông Phú cho hay.

Theo ông Phú, việc các tài khoản bị đình chỉ để xác minh không hiếm gặp nhưng với quy mô ồ ạt như hiện nay, có thể nền tảng đang mở một đợt "quét" trên diện rộng để loại bỏ bớt các tài khoản giả. Ông Phú cũng không loại trừ khả năng Facebook bị lỗi thuật toán vì nhiều tài khoản không có dấu hiệu vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng vẫn bị yêu cầu xác thực.

Ngoài ra, cũng có nhiều tài khoản vì có kẻ xấu cố tình đăng nhập chiếm quyền kiểm soát tài khoản hoặc bị "báo cáo bẩn" cũng dẫn đến trạng thái tương tự.

Về phía Facebook, trong phần nguyên nhân bị khóa tài khoản, Facebook liệt kê ra nhiều lý do như người dùng có hành vi cổ xúy mua bán tình dục, nhận nuôi con bất hợp pháp, cưỡng ép lao động, hoặc có những ngôn từ bạo lực, gây kích động...

Những tài khoản Instagram có liên kết với Facebook bị vô hiệu hóa cũng bị đình chỉ. Điều này đồng nghĩa cả tài khoản thuộc hệ sinh thái Facebook, Instagram của người dùng có dấu hiệu vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng sẽ không thể đăng nhập, sử dụng bình thường. Người khác cũng không còn tìm thấy tài khoản bị đình chỉ trên nền tảng cho đến khi được xác minh.

Cần tỉnh táo và tháo gỡ, tránh bị kẻ gian lợi dụng

Chuyên gia Mai Thanh Phú hướng dẫn, để kháng nghị, người dùng có thể làm theo hướng dẫn của Facebook. Nhiều người cho biết họ được yêu cầu xác nhận tài khoản thông qua tin nhắn SMS hoặc WhatsApp. Một số tài khoản được yêu cầu quét khuôn mặt để xác minh.

Ông Phú cho biết vẫn chưa rõ tiêu chuẩn của Facebook trong việc lựa chọn hình thức xác minh cho người dùng. Tuy nhiên, những tài khoản được yêu cầu xác minh bằng khuôn mặt thường được "trả" tài khoản sớm hơn so với các trường hợp xác thực bằng số điện thoại.

Lợi dụng việc nhiều tài khoản bất ngờ bị khóa không rõ lý do, trên các hội nhóm mạng xã hội đang nở rộ dịch vụ lấy lại Facebook bị đình chỉ với giá từ 100.000 đồng, cam kết sau 10 phút sẽ "về tài khoản".

Tuy nhiên các chuyên gia lưu ý người dùng nên bình tĩnh, làm theo các hướng dẫn của Facebook, không nhất thiết phải sử dụng các dịch vụ, tránh tiền mất tật mang. Trước đó đã có nhiều trường hợp kẻ gian lợi dụng các đợt "quét" tài khoản của Facebook để trục lợi, yêu cầu người dùng cung cấp tài khoản, mật khẩu sau đó chiếm đoạt và yêu cầu tiền chuộc.

Thời gian gần đây Meta (công ty mẹ của Facebook) liên tục gặp sự cố, lần gần nhất vào cuối tháng 2, Facebook bị "sập" trên phạm vi toàn cầu. Giao diện website bất ngờ chuyển sang màn hình trắng xóa, chỉ còn lại logo Facebook với dòng thông báo: "Sorry, something went wrong" (Xin lỗi, có gì đó không ổn).

Người dùng chỉ có hai lựa chọn là quay về trang chủ của trình duyệt hoặc truy cập website trợ giúp của Facebook. Trong sáng cùng ngày, lỗi này được khắc phục một phần trước khi hoạt động ổn định trở lại.

Có xâm phạm dữ liệu cá nhân?

Đối với tính năng sử dụng video selfie để xác thực, được Facebook đưa vào thử nghiệm từ tháng 10/2021. Hiện tại, công nghệ này đã đi vào giai đoạn thử nghiệm mở rộng, chính vì vậy mà lượng người gặp phải tình trạng trên càng thêm phổ biến.

Theo Meta, công nghệ mới được phát triển sẽ được sử dụng chủ yếu trong trường hợp tài khoản bị xâm phạm để giúp cá nhân lấy lại quyền truy cập vào tài khoản của mình. Hiện tại, khi Meta nghi ngờ một tài khoản đã bị hack Facebook thì họ yêu cầu chủ tài khoản xác minh danh tính bằng cách tải lên một tài liệu chính thức có chứa tên của người dùng.

Meta hiện đã thông báo rằng họ sẽ thử nghiệm việc sử dụng video selfie như một phương tiện để mọi người xác minh danh tính của họ và lấy lại quyền truy cập vào tài khoản Facebook của họ.

Ngoài ra công nghệ này còn dùng cho 2 mục đích khác bao gồm:

Chống lừa đảo "Celeb-bait": Meta đã bắt đầu thử nghiệm từ cuối năm 2024 với khoảng 50.000 người nổi tiếng và đang tiếp tục mở rộng quy mô. Tính đến tháng 3 năm 2026, hệ thống này đã bảo vệ cho gần 500.000 nhân vật công chúng trên toàn thế giới.

Dùng cho kính thông minh (Smart Glasses): Meta đang lên kế hoạch tích hợp nhận diện khuôn mặt (tên mã là "Name Tag") vào kính thông minh Ray-Ban Meta trong năm 2026, nhưng đây vẫn là dự án đang trong quá trình phát triển và gây nhiều tranh cãi về quyền riêng tư.

Luật sư Lê Minh Quân, Công ty Luật Danh Long cho biết: "Việc xác thực khuôn mặt của Facebook tại Việt Nam hiện không vi phạm pháp luật, miễn là Meta tuân thủ đầy đủ các quy định về Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), Luật An ninh mạng. Ông Quân nêu các quy định bao gồm:

Quyền được biết và đồng ý: Meta chỉ được phép thu thập dữ liệu khuôn mặt khi có sự đồng ý tự nguyện và rõ ràng của người dùng.

Dữ liệu cá nhân nhạy cảm: Hình ảnh khuôn mặt được xếp vào nhóm dữ liệu cá nhân nhạy cảm, đòi hỏi quy trình bảo mật nghiêm ngặt hơn và phải thông báo cho chủ thể về mục đích, phạm vi xử lý.

Xóa dữ liệu: Theo luật mới, các nền tảng phải có cơ chế cho phép người dùng yêu cầu xóa dữ liệu sinh trắc học khi không còn nhu cầu sử dụng dịch vụ.

Ngoài ra, điều chỉnh hành vi này còn có Nghị định 147/2024/NĐ-CP về Quản lý Internet và Mạng xã hội. Nghị định này thực tế còn khuyến khích và bắt buộc các mạng xã hội phải thực hiện xác thực danh tính người dùng trên không gian mạng - Luật sư Quân cho hay.