Khi thời tiết chuyển lạnh, số ca đột quỵ có xu hướng gia tăng rõ rệt, đặc biệt ở những người có bệnh lý nền tim mạch - chuyển hóa. Đáng lo ngại, đột quỵ không còn là “bệnh của người cao tuổi” mà ngày càng ghi nhận nhiều trường hợp ở người trẻ và trung niên, với diễn tiến nhanh, nặng nề.

Báo động trời lạnh đột quỵ tăng gấp 3 lần

Trong tuần vừa qua, Khoa Nội Tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) Hồng Ngọc ghi nhận số lượng bệnh nhân nhập viện do đột quỵ não tăng gấp 3 lần so với trung bình trước đó. Đáng chú ý, không chỉ người cao tuổi, nhiều bệnh nhân trẻ và trung niên nhập viện trong tình trạng nặng, có nguy cơ để lại di chứng lâu dài.

Điển hình là trường hợp bệnh nhân người Hàn Quốc được cấp cứu tại BVĐK Hồng Ngọc do nhồi máu não, tắc nhiều nhánh mạch máu não nhỏ gây liệt vận động nửa người, giảm cảm giác nửa người, nói khó, mất chức năng phối hợp tư thế, mất thị lực một phần,...

Nhờ được đưa đến bệnh viện kịp thời trong “ thời gian vàng”, bệnh nhân được can thiệp tiêu sợi huyết, sau đó điều trị nội khoa tối ưu kết hợp vật lý trị liệu tình trạng người bệnh đã cải thiện rõ rệt.

Qua đánh giá chuyên môn, nguyên nhân đột quỵ được xác định liên quan đến bệnh lý xơ vữa ở người trẻ tuổi kết hợp với không quản lý, theo dõi tốt bệnh nền tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa lipid, đồng thời bệnh nhân có lối sống, sinh hoạt không tốt cho sức khỏe tim mạch như: hút thuốc lá 1,5 bao/ngày, stress kéo dài, uống nhiều rượu, tập thể dục sáng sớm khi thời tiết còn lạnh nhiều.

Theo BSCKII Nguyễn Đức Mạnh - Trưởng khoa Nội tổng hợp - BVĐK Hồng Ngọc Phúc Trường Minh: “Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến mạch máu co lại, làm huyết áp tăng nhanh, tạo áp lực lớn lên thành mạch máu não, từ đó làm gia tăng nguy cơ đột quỵ xuất huyết.

Đồng thời, cơ thể sản xuất nhiều hồng cầu và tiểu cầu hơn khiến máu trở nên đặc, dễ hình thành cục máu đông - yếu tố gây đột quỵ nhồi máu não.

Chính sự kết hợp giữa tăng huyết áp đột ngột và tăng độ “đặc” của máu khiến mùa đông - xuân trở thành thời điểm nguy cơ cao đối với các biến cố mạch máu não".

Nhiều “nguy cơ tiềm ẩn” dễ bị bỏ qua

Bên cạnh tác động của thời tiết, bệnh lý nền và lối sống kém lành mạnh là những yếu tố then chốt làm tăng nguy cơ đột quỵ trong mùa lạnh.

Những người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì… thuộc nhóm nguy cơ cao, do các bệnh lý này làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa và thu hẹp lòng mạch máu não. Khi thời tiết lạnh khiến huyết áp dễ tăng cao và tuần hoàn bị ảnh hưởng, các bệnh nền càng dễ mất kiểm soát, làm nguy cơ đột quỵ gia tăng đột ngột.

Ngoài ra, các thói quen sinh hoạt không lành mạnh như ăn mặn, ít vận động, sinh hoạt thất thường, sử dụng rượu bia, thuốc lá và chất kích thích cũng âm thầm làm tổn thương mạch máu, giảm khả năng thích nghi của cơ thể trước sự thay đổi nhiệt độ.

Trong bối cảnh đó, chỉ một rối loạn nhỏ về huyết áp hay tuần hoàn cũng có thể trở thành “giọt nước tràn ly”, kích hoạt cơn đột quỵ cấp tính.

Phòng ngừa và xử trí đột quỵ mùa lạnh - đừng bỏ lỡ “giờ vàng”

Theo BS Nguyễn Đức Mạnh, phần lớn các trường hợp đột quỵ đều liên quan đến ít nhất một yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát được.

Do vậy, bên cạnh các yếu tố không thể thay đổi được là tuổi tác, giới tính, tiền sử gia đình… thì người dân, đặc biệt là những người thuộc nhóm nguy cơ cao, cần chủ động kiểm soát tốt các bệnh lý nền bằng cách tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ và tái khám định kỳ.

Bên cạnh đó, việc duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế muối, chất béo, rượu bia và thuốc lá đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hệ tim mạch và mạch máu não.

Khi thời tiết trở lạnh, cần chú ý giữ ấm cơ thể, tránh để cơ thể tiếp xúc với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột. Đồng thời, duy trì vận động thể lực phù hợp với thể trạng và theo dõi huyết áp thường xuyên sẽ giúp phát hiện sớm các bất thường, từ đó giảm nguy cơ khởi phát đột quỵ.

Ngoài ra, nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ có ý nghĩa quyết định trong việc cứu sống người bệnh và hạn chế di chứng. Khi xuất hiện các biểu hiện như đau đầu dữ dội, méo miệng, yếu hoặc tê liệt một bên tay/chân, mất thăng bằng, nói khó, nói lắp…, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ để được can thiệp kịp thời.