Sáng 20/4, tại kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI đã nghe dự thảo Nghị quyết Về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công.

XÁC ĐỊNH TIÊU CHUẨN CỦA LUẬT SƯ CÔNG

Luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước mà đại diện chủ sở hữu là cơ quan quy định tại khoản 2 Điều 1 của Nghị quyết này được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư để thực hiện các công việc có tính chất pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị, doanh nghiệp nhà nước theo quy định của Nghị quyết này và quy định khác của pháp luật có liên quan. Luật sư công không bao gồm các viên chức đang thực hiện trợ giúp pháp lý.

Theo dự thảo Nghị quyết, việc thí điểm luật sư công được tổ chức và thực hiện tại Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công thương, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và Bắc Ninh.

Tiêu chuẩn của luật sư công được dự thảo Nghị quyết xác định: Là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước; Có tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, liêm chính; Có đủ tiêu chuẩn luật sư theo quy định của Luật Luật sư; Có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc thường xuyên, trực tiếp trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật hoặc giải quyết vụ, việc pháp lý phức tạp theo quy định của Chính phủ.

Đối với quy trình giải quyết công việc có tính chất pháp lý tại khu vực nhà nước, dự thảo Nghị quyết nêu rõ: Khi có vụ, việc có tính chất pháp lý phức tạp mà đội ngũ luật sư công chưa đáp ứng được thì cơ quan thực hiện thí điểm có vụ, việc đó lựa chọn và ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư theo quy định của pháp luật đấu thầu về lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.

Về chế độ, chính sách đối với luật sư công, ngoài chế độ tiền lương theo quy định của pháp luật, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ chính sách khác tương tự như đối với cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang có vị trí việc làm xây dựng pháp luật, pháp chế theo Nghị quyết số 197/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Trường hợp luật sư công được hưởng đồng thời nhiều chính sách hỗ trợ hằng tháng thì chỉ được hưởng chính sách hỗ trợ cao nhất.

Luật sư công khi tham gia giải quyết vụ, việc có tính chất pháp lý được hưởng bồi dưỡng vụ, việc trả cho 01 buổi làm việc là 0,5 lần mức lương cơ sở.

Khoản hỗ trợ hằng tháng và bồi dưỡng vụ, việc theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này không dùng để tính đóng, hưởng chế độ bảo hiểm xã hội. Thu nhập từ công việc của luật sư công theo quy định tại Nghị quyết này được miễn thuế thu nhập cá nhân và các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước.

Luật sư công được Nhà nước chi trả các khoản phí liên quan đến gia nhập, duy trì tư cách thành viên của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, được bảo đảm trang thiết bị, phương tiện làm việc để thực hiện nhiệm vụ được giao.

Chính phủ quy định chi tiết về chế độ, chính sách, kinh phí bảo đảm cho hoạt động của luật sư công.

Nghị quyết này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/10/2026 và được thực hiện thí điểm đến hết ngày 30/9/2028. Tại thời điểm Nghị quyết này hết hiệu lực thi hành mà các vụ, việc do luật sư công đang thực hiện chưa kết thúc thì được tiếp tục thực hiện cho đến khi kết thúc vụ, việc đó. Khi thực hiện vụ, việc, luật sư công có quyền, nghĩa vụ và được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của Nghị quyết này.

CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ HẰNG THÁNG ĐỐI VỚI LUẬT SƯ CÔNG LÀ KHÔNG PHÙ HỢP

Báo cáo thẩm tra nội dung dự thảo trên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết để kịp thời thể chế hóa chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận số 23-KL/TW ngày 07/4/2026 về Đề án “Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”.

Theo Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp, dự thảo Nghị quyết không có nội dung trái Hiến pháp, nhưng có một số nội dung khác với quy định của luật hiện hành hoặc chưa được luật hiện hành quy định. Việc trình Quốc hội ban hành Nghị quyết thí điểm là phù hợp với quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Về tiêu chuẩn luật sư công và phạm vi công việc của luật sư công, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, các quy định về tiêu chuẩn của luật sư công và phạm vi công việc của luật sư công đã bám sát Kết luận số 23-KL/TW. Vì vậy, cơ bản tán thành các quy định này. Đồng thời, đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định tại dự thảo Nghị quyết hoặc giao Chính phủ quy định việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan theo vị trí việc làm và việc thực hiện nhiệm vụ của luật sư công để vừa bảo đảm thực hiện tốt vai trò luật sư công, vừa không ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý đội ngũ này.

Về cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư cho luật sư công, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc việc giao Bộ trưởng Bộ Tư pháp cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư như dự thảo Nghị quyết để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ.

"Có ý kiến đề nghị phân cấp thẩm quyền cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ đối với người làm luật sư công ở địa phương cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền", Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết.

Về quy trình giải quyết công việc có tính chất pháp lý tại khu vực nhà nước, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành quy định cơ quan thí điểm được lựa chọn và ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư trong một số trường hợp như quy định tại khoản 2. Tuy nhiên, đề nghị bỏ quy định hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt vì không thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết. Bên cạnh đó, một số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị bỏ quy định nêu trên, vì không thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết; trường hợp cần thiết, Chính phủ có thể ban hành văn bản để quy định về vấn đề này.

Về chế độ, chính sách đối với luật sư công, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản nhất trí quy định chế độ hỗ trợ hằng tháng và chế độ bồi dưỡng theo vụ, việc đối với luật sư công. Tuy nhiên đề nghị chỉ áp dụng chế độ này đối với luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, không áp dụng đối với luật sư công là người làm việc tại doanh nghiệp nhà nước.

"Có ý kiến cho rằng chính sách hỗ trợ hằng tháng đối với luật sư công là không phù hợp, vì luật sư công thực hiện nhiệm vụ theo vụ, việc; đề nghị chỉ quy định luật sư công được hưởng phụ cấp theo vụ, việc. Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị nghiên cứu, bổ sung chính sách đối với luật sư công để có thể thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này", ông Phan Chí Hiếu trình bày.

Về điều khoản thi hành, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhất trí thời gian thực hiện thí điểm quy định trong dự thảo Nghị quyết, vì đã bám sát Kết luận của Bộ Chính trị. Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị thời gian thực hiện thí điểm đến hết ngày 31/12/2028; có ý kiến đề nghị cân nhắc kéo dài thời gian thí điểm lên 3 - 5 năm để có đầy đủ cơ sở đánh giá hiệu quả, tính khả thi trên thực tế.