Chiến sự Trung Đông ngày 30/3, tàu USS Tripoli tham chiến

Tuệ Minh 30/03/2026 09:07

Các mặt trận mới mở ra, đòn tấn công liên tiếp và tối hậu thư đe dọa chiến tranh lớn hơn đang đẩy khu vực vào tình trạng nguy hiểm.

Tình hình chiến sự tại Trung Đông đang có những bước leo thang cực kỳ nghiêm trọng trong 24 giờ qua (tính đến ngày 30/3/2026), với sự xuất hiện của các mặt trận mới và nguy cơ bùng nổ chiến tranh tổng lực giữa các cường quốc khu vực.

Tehran hứng chịu không kích dữ dội

Israel tiếp tục đợt tấn công thứ hai trong tuần vào thủ đô Tehran, nhắm vào các cơ sở sản xuất vũ khí và hạ tầng viễn thông. Tòa nhà của đài truyền hình Al Araby (Qatar) tại Tehran cũng bị trúng đạn.

Truyền thông Iran đưa tin sáng sớm thứ Hai rằng một trong những cơ sở của nhà máy hóa dầu Tabriz ở phía bắc nước này đã bị trúng bom. Họ cho biết không có vật liệu nguy hiểm nào bị rò rỉ.

Công ty này lấy dầu mỏ hoặc khí đốt tự nhiên và chế biến chúng thành các sản phẩm hóa học được sử dụng để sản xuất các vật liệu thông dụng hàng ngày như nhựa và hóa chất.

Vụ nổ bình chứa nitơ tại nhà máy lọc dầu Tabriz của Iran khiến tám người bị thương.

Cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc hôm Chủ nhật cho biết hình ảnh vệ tinh đã xác nhận thiệt hại nghiêm trọng đối với nhà máy sản xuất nước nặng Khondab gần Arak.

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết thêm rằng cơ sở này không chứa vật liệu hạt nhân nào đã được công bố. Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEA) hôm thứ Sáu báo cáo rằng cơ sở này đã bị tấn công và Israel đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công.

Phản công cùng những lời đe dọa mạnh mẽ

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã bắn rơi một máy bay không người lái MQ-9 Reaper và bắn trúng một chiếc F-16 của đối phương. Iran cũng ra tối hậu thư 24 giờ cho Mỹ, buộc nước này lên án các hành động không kích vào trường đại học của Iran giết chết các nhà khoa học hàng đầu.

Một công ty nông nghiệp sản xuất thuốc trừ sâu ở miền nam Israel cho biết kho hàng của họ đã bị hư hại vào Chủ nhật. Cơ quan Cứu hỏa và Cứu hộ Israel cảnh báo rằng một quả tên lửa hoặc mảnh vỡ tên lửa bắn trúng một nhà máy gần thành phố Beersheba ở miền nam Israel đã gây ra một vụ cháy lớn và tình trạng này đã được nâng cấp lên thành sự cố vật liệu nguy hiểm.

Khói bốc lên nghi ngút từ một khu công nghiệp ở miền nam Israel sau khi bị tên lửa Iran tấn công vào Chủ nhật, ngày 29 tháng 3 năm 2026.

Lực lượng chức năng đã sơ tán người dân trong khu vực lân cận, nhưng không có trường hợp thương vong nào. Lực lượng cứu hỏa và cứu hộ Israel cho biết mảnh vỡ đã gây cháy một thùng chứa thuốc trừ sâu, tạo ra những cột khói cao bao trùm toàn bộ thành phố Beersheba, thành phố lớn nhất ở sa mạc Negev của Israel.

Kuwait cho biết một cuộc tấn công của Iran vào một nhà máy điện và khử muối nước đã khiến một công nhân người Ấn Độ thiệt mạng và gây ra thiệt hại vật chất nghiêm trọng.

Iran cho biết, sau 24 giờ sẽ tập kích tất cả các trường đại học Mỹ có trong khu vực đồng thời cảnh báo sẽ "thiêu rụi" binh sĩ Mỹ nếu Washington tiến hành chiến dịch trên bộ.

Các trường đại học Mỹ ở Trung Đông đã phản ứng trước lời đe dọa tấn công của Iran sau khi các cuộc không kích của Israel nhắm vào các trường đại học tại đây. Đại học Mỹ ở Beirut đã chuyển sang hình thức giảng dạy trực tuyến, và Đại sứ quán Mỹ tại Iraq cho biết các trường đại học Mỹ ở Baghdad, Sulaymaniyah và Dohuk có thể trở thành mục tiêu tấn công.

Người phát ngôn của Bộ chỉ huy quân sự chung Iran tuyên bố hôm Chủ nhật rằng các dinh thự riêng của các quan chức Mỹ và Israel giờ đây đã trở thành mục tiêu hợp pháp của Iran, khi cuộc chiến ở Trung Đông bước sang tháng đầu tiên và tiếp tục lan rộng khắp khu vực.

Lời đe dọa nhắm vào các quan chức quân sự và chính trị của Mỹ và Israel đang sinh sống tại Trung Đông, bao gồm cả Israel. Ebrahim Zolfaghari cho biết quyết định này được đưa ra sau khi Mỹ và Israel nhắm mục tiêu vào nhà dân của người Iran tại nhiều thành phố khác nhau trên khắp Iran.

Tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli cập cảng

Những nhận định của Iran đối với "tối hậu thư" do tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra là để "câu giờ" là hoàn toàn có cơ sở. Mỹ vừa nâng cấp đáng kể thế trận tấn công tại Trung Đông khi điều động tàu USS Tripoli cùng lực lượng lính thủy đánh bộ tiến vào khu vực Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) phụ trách.

Động thái này đưa năng lực không kích thế hệ 5 trên biển, đặc biệt là tiêm kích tàng hình F-35B, đến gần các điểm nóng liên quan của Iran mà không cần phụ thuộc căn cứ cố định.

Tàu USS Tripoli (LHA-7) đã đến Trung Đông khu vực CENTCOM phụ trách. Ảnh: CENTCOM

Hồi đầu tháng, Lầu Năm Góc đã giao nhiệm vụ cho Tripoli phụ trách khu vực Trung Đông trong bối cảnh xung đột Mỹ-Israel với Iran đang diễn ra.

Trọng tâm của đợt triển khai là cấu hình “tàu sân bay hạng nhẹ” của USS Tripoli. Khác với các tàu đổ bộ truyền thống, lớp America loại bỏ khoang đổ bộ để tối ưu hóa năng lực không quân: Tăng sức chứa nhiên liệu, không gian bảo dưỡng và nhịp độ xuất kích cho F-35B Lightning II. Điều này cho phép tiến hành không kích chính xác, trinh sát - giám sát và yểm trợ hỏa lực gần như liên tục ngay trên biển.

Lực lượng đặc nhiệm Tripoli kết hợp với Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 tạo thành lực lượng khoảng 3.500 quân, tích hợp nhiều khí tài hiện đại: Tiêm kích F-35B, máy bay MV-22B Osprey, trực thăng vận tải hạng nặng CH-53 và trực thăng tấn công AH-1Z. Đây là cấu trúc lực lượng linh hoạt, phục vụ tác chiến phân tán nhưng có thể nhanh chóng tập trung hỏa lực khi cần.

Hôm cùng khoảng 3.500 lính thủy đánh bộ đã cập cảng tại khu vực. Có thông tin cho rằng Lầu Năm Góc đang cân nhắc điều thêm 10.000 quân để chuẩn bị cho các "chiến dịch đột kích trên bộ" tại Iran.

Trong khuôn khổ chiến dịch Cơn thịnh nộ dữ dội, lực lượng này đóng vai trò then chốt trong việc gây áp lực đa miền lên Iran, từ không kích các hệ thống tên lửa, phòng không đến tấn công mục tiêu hải quân và mạng lưới chỉ huy. Việc triển khai hỏa lực từ biển giúp Mỹ giảm thiểu rủi ro từ các căn cứ cố định vốn dễ bị tấn công.

Đáng chú ý, khả năng đổ bộ đường không bằng MV-22B và CH-53 cho phép lính thủy đánh bộ vượt qua tuyến phòng thủ ven biển dày đặc (thủy lôi, tên lửa chống hạm và pháo binh), đổ quân trực tiếp vào mục tiêu chiến lược như đảo, cảng biển hay cơ sở năng lượng. Tuy nhiên, với quy mô cấp tiểu đoàn, đơn vị số 31 chủ yếu thực hiện các đòn đánh nhanh, giới hạn, không nhằm duy trì kiểm soát lâu dài.

Về chiến lược, USS Tripoli không chỉ là nền tảng tấn công mà còn là công cụ định hình chiến trường. Sự hiện diện của nó buộc đối phương phải phân tán lực lượng, gia tăng áp lực tâm lý và kéo giãn hệ thống phòng thủ.

Mặt trận mới khi Houthi chính thức tham chiến

Lực lượng Houthi tại Yemen đã chính thức tham gia xung đột bằng cách phóng loạt tên lửa đạn đạo và UAV nhắm vào các mục tiêu quân sự nhạy cảm ở miền Nam Israel.

Việc Houthi tham chiến làm dấy lên lo ngại về việc đóng cửa eo biển Bab al-Mandeb (Biển Đỏ), kết hợp với việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz, đe dọa cắt đứt các tuyến đường vận tải dầu mỏ và hàng hóa toàn cầu.

Mới nhất trong sáng thứ 2, ngày 30/3, quân đội Israel cho biết họ vừa đánh chặn thêm 2 máy bay không người lái tấn công tự sát được phóng từ Yemen.

Israel mở rộng "vùng đệm" ở Nam Lebanon

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã ra lệnh mở rộng cuộc tấn công trên bộ tại miền Nam Lebanon, nhằm thiết lập một vùng đệm sâu hơn vào lãnh thổ nước này.

Hơn 1.100 người đã thiệt mạng tại Lebanon kể từ khi cuộc chiến với Iran bắt đầu. Liên Hợp Quốc cảnh báo Lebanon đang rơi vào kịch bản khủng hoảng nhân đạo tương tự như Gaza.

Hơn một triệu người Lebanon đã phải di tản trong cuộc chiến mới nhất giữa Israel và nhóm phiến quân Hezbollah, trú ẩn trong các trường học công lập hoặc trong những túp lều dựng dọc đường. Israel tuyên bố mục tiêu của họ là bảo vệ đất nước khỏi các cuộc tấn công bằng tên lửa của Hezbollah.

Người dân Lebanon phải di tản lo sợ rằng cuộc xâm lược này sẽ là cái cớ cho một cuộc chiếm đóng mới, nhưng một số người vẫn hy vọng sẽ được trở về nhà.

“Họ lấy đi, và chúng tôi lại lấy lại, như mọi lần,” Mohammad Wansa, một người Lebanon tị nạn từ làng Dibbeen đang sống trong một túp lều ở trung tâm Beirut, nói. “Chúng tôi sẽ trở về nhà; chúng tôi sẽ trở về với họ.”

Nỗ lực ngoại giao

Bộ trưởng Ngoại giao các nước Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Pakistan và Saudi Arabia đang họp khẩn tại Islamabad để tìm kiếm một giải pháp ngoại giao, nhưng triển vọng vẫn rất mong manh khi các bên liên tục gia tăng hỏa lực.

Khu vực đang ở trong tình trạng "ngàn cân treo sợi tóc" khi Israel phải căng sức trên 3 mặt trận (Iran, Lebanon, Yemen) và Mỹ đang đứng trước ngưỡng cửa của một cuộc chiến trên bộ quy mô lớn.

Trong một thông điệp được cho là của Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei, ông bày tỏ sự cảm kích đối với các chức sắc tôn giáo cấp cao ở Iraq vì lập trường ủng hộ Iran trong suốt cuộc chiến, theo hai hãng thông tấn bán chính thức của Iran.

Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Bagher Qalibaf, đã bác bỏ các cuộc đàm phán ở Pakistan, cho rằng đó chỉ là vỏ bọc sau khi khoảng 2.500 lính thủy đánh bộ Mỹ được huấn luyện đổ bộ đường biển đến Trung Đông. Theo truyền thông nhà nước, ông nói rằng lực lượng Iran đang "chờ đợi quân đội Mỹ đổ bộ xuống để thiêu sống họ và trừng phạt các đối tác khu vực của họ mãi mãi".

Sau khi giao dịch được nối lại vào tối Chủ nhật trên Sàn giao dịch hàng hóa Chicago, giá dầu thô của Mỹ đã tăng 2,9% lên 102,52 đô la mỗi thùng. Giá dầu hôm thứ Sáu là 99,64 đô la. Giá một thùng dầu Brent, tiêu chuẩn quốc tế, được giao dịch ở mức 108,31 đô la vào Chủ nhật. Con số này tăng 2,8% so với mức 105,32 đô la vào thứ Sáu.