Trong những ngày vừa qua, trước tình hình xuất hiện ổ dịch não mô cầu tại Lữ đoàn 242, Bệnh viện Quân y 7 đã khẩn trương cử đoàn công tác chuyên môn đến hiện trường phối hợp cùng Viện Y học Dự phòng Quân đội để triển khai các biện pháp phòng chống dịch.

Xử lý triệt để ổ dịch nguy hiểm

Ca bệnh não mô cầu là một chiến sĩ của Đại đội Phòng không 37, Tiểu đoàn đảo Cô Tô, Lữ đoàn 242 khởi phát bệnh từ ngày 11/3/2026 với triệu chứng sốt nhẹ 37,5°C, được quân y đơn vị xử trí bằng Paracetamol và theo dõi tại chỗ.

Đến 22h ngày 12/3, bệnh nhân xuất hiện triệu chứng giảm thị lực hai mắt, được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Vân Đồn cơ sở 2. Sáng 13/3, bệnh nhân có hội chứng màng não, buồn nôn, xuất hiện ban xuất huyết ở cẳng bàn chân hai bên. Sau đó được chuyển vào Bệnh xá Lữ đoàn 242 lúc 9h30 và tiếp tục chuyển lên Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 lúc 10h00 cùng ngày.

Ngay sau khi nhận được thông báo về ổ dịch, đoàn công tác đã nhanh chóng triển khai đồng bộ nhiều biện pháp nhằm kiểm soát và ngăn chặn dịch lây lan như giám sát, điều tra dịch tễ với 28 trường hợp tiếp xúc gần, lấy mẫu dịch hầu họng gửi xét nghiệm tại Viện Y học Dự phòng Quân đội; Cung cấp vật tư y tế, bổ sung cho đơn vị các loại thuốc dự phòng và khử trùng.

Đồng thời, tiến hành phun khử trùng môi trường tại toàn bộ khu vực sinh hoạt, thao trường của Đại đội Phòng không 37. Mặt khác, hướng dẫn và phối hợp quân y đơn vị thực hiện đúng quy trình phòng chống dịch theo hướng dẫn của Cục Quân y; theo dõi chặt chẽ sức khỏe bộ đội, đặc biệt là các trường hợp tiếp xúc gần và tiếp tục rà soát, xác định thêm các trường hợp có nguy cơ tiếp xúc.

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ và tinh thần khẩn trương, chuyên nghiệp, công tác xử lý ổ dịch đã được triển khai đồng bộ, góp phần kiểm soát tình hình, hạn chế lây lan trong đơn vị. Đây là minh chứng cho sự chủ động, trách nhiệm của ngành quân y trong việc bảo vệ sức khỏe bộ đội, đồng thời khẳng định năng lực ứng phó nhanh chóng, hiệu quả trước các tình huống dịch bệnh nguy hiểm.

Sống sót cũng để lại nhiều di chứng nặng

BS Bùi Công Sự - Quản lý Y khoa vùng 3 - miền Bắc, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC cho biết, bệnh viêm màng não mô cầu ở người lớn gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, điều trị khó khăn, tốn kém, ngay cả khi được điều trị tích cực người bệnh vẫn có nguy cơ tử vong hoặc chịu những di chứng nặng nề, kéo dài.

Theo BS Bùi Công Sự, viêm màng não do não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính có tỷ lệ mắc cao, lên đến 2,3/100.000 dân. Mỗi năm trên thế giới có khoảng 1,2 triệu ca mắc viêm màng não do não mô cầu, trong đó có 135.000 trường hợp tử vong. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận hàng chục ca mắc viêm màng não do não mô cầu các nhóm khác nhau.

Vi khuẩn não mô cầu có 13 nhóm khác nhau có khả năng gây bệnh, trong đó A, B, C, Y và W-135 là 5 nhóm vi khuẩn gây bệnh thường gặp và nguy hiểm nhất. Bệnh có các thể lâm sàng đa dạng như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng trong tim, viêm khớp, trong đó viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết là thường gặp và nguy hiểm nhất.

Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi hệ miễn dịch chưa hoàn thiện là nhóm có nguy cơ mắc não mô cầu cao nhất, thanh thiếu niên và người lớn thường mang vi khuẩn não mô cầu không triệu chứng nên bệnh khởi phát đột ngột và là nguồn lây truyền chủ yếu trong cộng đồng, thường là nguyên nhân chính dẫn đến các vụ dịch viêm màng não.

Bệnh viêm não mô cầu ở người lớn rất nguy hiểm, vẫn còn là một thách thức lớn về sức khỏe cộng đồng toàn cầu. Viêm màng não do não mô cầu có thể khiến người bệnh tử vong trong vòng 24 giờ và cần được cấp cứu khẩn cấp. 50% người bệnh tử vong nếu không được phát hiện và điều trị, dù được điều trị tích cực tỷ lệ tử vong vẫn rất cao, có thể lên đến 15%.

Với các bệnh nhân may mắn sống sót sau điều trị, có 20% trường hợp chịu nhiều di chứng về thể chất và tinh thần như cắt cụt chi, điếc, mù lòa, rối loạn tâm lý, thiểu năng trí tuệ…

Di chứng của bệnh viêm màng não mô cầu ở người lớn ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý, sức khỏe người bệnh, là một gánh nặng lớn về kinh tế. Mù lòa, điếc, cắt cụt chi gây khó khăn cho người bệnh trong cuộc sống và sinh hoạt hằng ngày. Rối loạn tâm lý, thiểu năng trí tuệ thậm chí còn khiến người bệnh đánh mất khả năng học tập, làm việc, cần phải có sự chăm sóc đặc biệt của gia đình.

Viêm màng não do não mô cầu còn mang lại gánh nặng lớn về kinh tế, khi chi phí điều trị một ca bệnh có thể tốn kém hàng trăm triệu cho đến hàng tỷ đồng, phải huy động nhiều thiết bị và nguồn lực. Đó là chưa kể đến gánh nặng chi phí khi chăm sóc người tàn tật về sau.

Con người là ổ chứa vi khuẩn não mô cầu trong tự nhiên. Vì vậy, nguồn lây bệnh chủ yếu là bệnh nhân và những người lành mang trùng. Trong các vụ dịch viêm màng não do não mô cầu, có đến 25% người nhiễm khuẩn không biểu hiện triệu chứng lâm sàng và trên 50% người khỏe mạnh mang vi khuẩn não mô cầu.

Não mô cầu khuẩn lây truyền bằng việc tiếp xúc trực tiếp qua đường hô hấp, khi người lành hít phải các giọt bắn chứa vi khuẩn từ người bệnh. Lây truyền gián tiếp qua đồ vật hiếm khi xảy ra.

Bệnh thường khởi phát với triệu chứng sốt cao đột ngột, nhức đầu và đau họng. Sau 12 giờ từ khi triệu chứng đầu tiên xuất hiện, người bệnh khó chịu, buồn nôn, giảm sự thèm ăn.

Sau 17 giờ tử ban xuất hiện nhiều nơi trên cơ thể, tập trung ở vùng thân mình và chi dưới, đi kèm các triệu chứng tiêu chảy, cứng cổ, lạnh tay chân, khó thở. 40% trẻ viêm màng não cấp tính do vi khuẩn có triệu chứng co giật. Triệu chứng có thể xảy ra ở cả người lớn. 12% người bệnh hôn mê. Sau 24 giờ, viêm màng não do não mô cầu có thể khiến người bệnh tử vong.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Đề án du lịch sinh thái khu vực Cần Giờ