Vé máy bay, tàu xe “leo giá”: Áp lực chi phí đè nặng kế hoạch du lịch

Kỳ nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương nối tiếp dịp 30/4 - 1/5 năm nay kéo dài nhiều ngày, được xem là “mùa vàng” của du lịch nội địa. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng về những chuyến đi xa trọn vẹn, không ít người dân buộc phải điều chỉnh kế hoạch khi chi phí vận chuyển tăng cao ngay từ sớm.

Khảo sát trên các nền tảng đặt vé trực tuyến cho thấy, giá vé máy bay ở nhiều chặng “nóng” đã tăng nhanh theo từng ngày. Các đường bay từ Hà Nội và TP.HCM đi Phú Quốc, Nha Trang, Đà Nẵng… ghi nhận mức giá cao gấp 1,5–2 lần ngày thường, thậm chí ở một số khung giờ đẹp, vé hạng phổ thông gần như “cháy” từ rất sớm.

Không chỉ hàng không, thị trường vận tải mặt đất cũng ghi nhận xu hướng tương tự. Vé tàu hỏa các tuyến Bắc – Nam, đặc biệt là chặng Hà Nội – Đà Nẵng, Hà Nội – Vinh hay TP.HCM – Nha Trang đã kín chỗ ở nhiều ngày cao điểm. Các nhà xe tuyến cố định liên tỉnh đồng loạt điều chỉnh giá, mức tăng phổ biến từ 10–30%, tùy tuyến và thời gian xuất bến.

Một chuyên gia trong ngành du lịch nhận định, chi phí vận chuyển đang trở thành “nút thắt” lớn nhất của thị trường dịp lễ năm nay. “Khác với các năm trước, giá vé máy bay năm nay không chỉ tăng cục bộ mà duy trì ở mức cao trong suốt giai đoạn cao điểm. Điều này tác động trực tiếp đến quyết định đi hay không đi của người dân”, vị này cho biết.

Ở góc độ doanh nghiệp, đại diện một công ty lữ hành tại Hà Nội thừa nhận giá tour khó có thể giữ ổn định. “Chi phí vé máy bay chiếm tỷ trọng lớn, có tour lên tới 50–60%. Khi giá vé tăng mạnh, doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giá bán, nếu không sẽ lỗ”, vị này nói.

Câu chuyện của chị Nguyễn Thu H. (Hai Bà Trưng, Hà Nội) là một ví dụ điển hình. Ban đầu, gia đình chị dự định đi Phú Quốc 4 ngày, nhưng khi kiểm tra chi phí, riêng tiền vé máy bay khứ hồi cho 4 người đã xấp xỉ 20 triệu đồng. “Tổng chi phí cả chuyến đi có thể lên tới 35–40 triệu đồng, vượt xa dự tính. Cuối cùng, chúng tôi quyết định đổi hướng sang đi gần”, chị H. chia sẻ.

Không chỉ các gia đình, nhiều nhóm bạn trẻ cũng rơi vào tình trạng “đắn đo” trước khi đặt vé. Trong bối cảnh thu nhập chưa tăng tương ứng với chi phí sinh hoạt, việc bỏ ra một khoản lớn cho du lịch trở thành quyết định cần cân nhắc kỹ.

Du lịch gần “lên ngôi”: Lựa chọn thực tế của người tiêu dùng

Khi chi phí di chuyển trở thành rào cản, du lịch gần nổi lên như một lựa chọn hợp lý, đáp ứng cả yếu tố kinh tế lẫn trải nghiệm. Chỉ cần di chuyển trong bán kính 100–300km, du khách đã có thể tiếp cận nhiều điểm đến đa dạng từ biển, núi đến nghỉ dưỡng sinh thái.

Tại miền Bắc, các điểm đến như Ninh Bình, Hòa Bình, Ba Vì, Quảng Ninh… đang ghi nhận lượng khách tăng mạnh. Nhiều khu nghỉ dưỡng ven đô, homestay, farmstay đạt công suất đặt phòng cao từ rất sớm, đặc biệt vào các ngày cao điểm của kỳ nghỉ.

Đại diện một công ty du lịch chuyên tour nội địa cho biết, lượng khách đặt tour ngắn ngày (2–3 ngày) năm nay tăng khoảng 25–30% so với cùng kỳ. “Khách không còn ưu tiên đi xa bằng mọi giá, mà chuyển sang lựa chọn hợp lý hơn: gần, tiết kiệm và ít rủi ro về thời gian”, vị này nói.

Một xu hướng đáng chú ý là sự lên ngôi của các sản phẩm “du lịch chậm” (slow travel), nơi du khách không chạy theo lịch trình dày đặc mà ưu tiên nghỉ ngơi, tận hưởng không gian và trải nghiệm địa phương. Điều này đặc biệt phù hợp với các gia đình có trẻ nhỏ hoặc nhóm khách trung niên.

Anh Trần Đức M., chủ một homestay tại Hòa Bình, cho biết: “Khách đặt phòng dịp lễ đã đạt khoảng 80–90% công suất. Nhiều người đặt từ rất sớm để giữ chỗ đẹp. Họ chủ yếu là gia đình hoặc nhóm bạn, ưu tiên không gian riêng tư, gần gũi thiên nhiên”.

Không chỉ khu vực miền núi, các điểm du lịch biển gần Hà Nội như Sầm Sơn (Thanh Hóa), Cát Bà (Hải Phòng) hay Hạ Long (Quảng Ninh) cũng ghi nhận nhu cầu tăng mạnh. Lợi thế về khoảng cách di chuyển ngắn giúp du khách tiết kiệm cả chi phí lẫn thời gian.

Doanh nghiệp lữ hành: Tăng tốc sản phẩm “ngắn – gọn – linh hoạt”

Trước sự thay đổi rõ nét trong hành vi tiêu dùng, các doanh nghiệp du lịch buộc phải thích ứng nhanh nếu không muốn mất khách. Thay vì tập trung vào các tour bay dài ngày, nhiều đơn vị đã chuyển hướng sang phát triển tour đường bộ, tour trải nghiệm ngắn ngày và các gói combo linh hoạt.

Một số doanh nghiệp còn thiết kế các sản phẩm “may đo” theo nhu cầu từng nhóm khách, kết hợp giữa nghỉ dưỡng và trải nghiệm như trekking nhẹ, chèo kayak, đạp xe, khám phá làng nghề… nhằm gia tăng giá trị mà không đội chi phí quá cao.

Đại diện một doanh nghiệp lữ hành lớn nhận định: “Khách hàng hiện nay không chỉ quan tâm giá, mà còn rất chú trọng trải nghiệm. Nếu cùng một mức chi phí, họ sẽ chọn sản phẩm mang lại cảm giác ‘đáng tiền’ hơn, thay vì chỉ đi cho biết”.

Ngoài ra, xu hướng đặt dịch vụ riêng lẻ (combo vé + phòng, tự túc lịch trình) cũng gia tăng, đặc biệt trong nhóm khách trẻ. Điều này đặt ra áp lực cạnh tranh không nhỏ cho các tour trọn gói truyền thống.

Diễn biến thị trường dịp lễ năm nay cho thấy một bức tranh hai chiều rõ nét. Một mặt, nhu cầu du lịch vẫn rất lớn sau thời gian dài bị “nén”; mặt khác, chi phí tăng cao đang buộc người tiêu dùng phải thay đổi hành vi.

Xu hướng du lịch gần không còn là giải pháp tình thế, mà đang dần trở thành một lựa chọn mang tính lâu dài. Điều này mở ra cơ hội phát triển cho các điểm đến vùng ven đô, đồng thời tạo động lực phân bổ lại dòng khách, giảm áp lực cho các điểm du lịch quá tải.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra là làm sao nâng cao chất lượng dịch vụ để giữ chân du khách. Khi khoảng cách địa lý không còn là yếu tố quyết định, trải nghiệm thực tế – từ chỗ ở, ẩm thực đến dịch vụ đi kèm – sẽ là “chìa khóa” cạnh tranh.

Một chuyên gia du lịch nhận định: “Khách hàng ngày càng thông minh và có nhiều lựa chọn. Nếu sản phẩm không đủ hấp dẫn, họ sẵn sàng quay lưng. Đây là lúc doanh nghiệp phải đầu tư nghiêm túc vào chất lượng, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá”.

Nhìn rộng hơn, kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 năm nay có thể xem là một “phép thử” quan trọng cho thị trường du lịch nội địa. Sự dịch chuyển từ “đi xa bằng mọi giá” sang “đi gần nhưng chất lượng” phản ánh rõ sự thay đổi trong tư duy tiêu dùng.

Trong ngắn hạn, xu hướng này giúp thị trường duy trì sức cầu ổn định, tránh tình trạng sụt giảm mạnh khi chi phí tăng. Về dài hạn, đây có thể là động lực để ngành du lịch tái cấu trúc theo hướng bền vững hơn, cân bằng giữa phát triển và trải nghiệm.

Với người tiêu dùng, lựa chọn du lịch gần không đồng nghĩa với việc “giảm chất lượng”, mà là cách tối ưu hóa chi phí trong bối cảnh mới. Còn với doanh nghiệp, đây là cơ hội để sáng tạo sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng linh hoạt với thị trường.