Thu nhập giảm, đối mặt với nhiều thử thách

Từng được coi là "nghề quốc dân" có thu nhập cao, tới hàng chục triệu đồng mỗi tháng. Cách đây 4-5 năm, việc kiếm được 20-30 triệu đồng mỗi tháng từ chạy xe công nghệ là điều không hiếm. Khi đó, các hãng vung tiền khuyến mãi để chiếm lĩnh thị trường, mức chiết khấu thấp và tiền thưởng hậu hĩnh. Tài xế chỉ cần chăm chỉ là có thu nhập tốt.

Tuy nhiên, hiện nay tình thế đã đảo ngược. Chiết khấu tăng cao, có những hãng thu phí chiết khấu cộng với các loại phí nền tảng lên đến 30-40%. Giá xăng và chi phí bảo trì phi mã, chi phí vận hành, sửa chữa, khấu hao xe... tính ra chiếm phần lớn lợi nhuận. Chưa kể số lượng tài xế đăng ký mới tăng vọt do thất nghiệp từ các ngành nghề khác đổ về, dẫn đến tình trạng "người cày thì đông mà khách thì ít".

Không chỉ là thu nhập giảm, tài xế hiện nay còn phải đối mặt với sức khỏe bị bào mòn khi mỗi ngày cày 10-12 tiếng ngoài đường dưới nắng gắt, mưa bụi và ô nhiễm khiến các bệnh về xương khớp, tiêu hóa và hô hấp trở thành "bạn đồng hành" bất đắc dĩ. Ngoài ra, việc khóa tài khoản vô lý hoặc các quy định khắt khe về tỷ lệ nhận chuyến khiến tài xế luôn sống trong trạng thái lo âu, căng thẳng...

Với xe xăng (Grab, Be…): Áp lực lớn nhất là giá xăng biến động. Đầu năm 2026, giá xăng tăng khiến thu nhập thực tế của tài xế giảm trung bình 1 - 1,5 triệu đồng/tháng.

Với xe điện (Xanh SM): Tài xế tiết kiệm được khoảng 30% - 40% chi phí vận hành so với xe xăng. Tuy nhiên, họ lại đối mặt với bài toán thời gian sạc pin và sự ràng buộc về chỉ tiêu doanh số nếu thuê xe của hãng.

Anh Trần Đình (Bắc Ninh) tài xế ô tô của hãng Xanh SM nhiều năm chia sẻ, anh thấy chính sách hãng này rất tốt. Tuy nhiên, áp lực là phải đạt KPI mỗi ngày (hơn 500 nghìn/ngày). Bình quân mỗi tháng anh chạy khoảng 30 triệu doanh thu sẽ có thu nhập khoảng 13-14 triệu đồng/tháng (sau khi trừ thuế và đóng BHXH). Trước đây, chăm chỉ cày cuốc hơn, mỗi tháng có thể kiếm được khoảng 20 triệu thu nhập do hãng cũng có thị phần lớn, khách hàng tương đối hài lòng. Nhưng hiện nay thu nhập cũng giảm sút do lượng khách bị chia sẻ nhiều sang các hãng xe công nghệ khác và lượng xe cá nhân cũng phát triển, và họ cũng thu hút nhiều khách hàng quen biết, người thân…

"Nhiều tài xế chạy lâu năm khi có trong tay tệp khách hàng kha khá, và có chút vốn, họ thường mua xe riêng tự chạy"- Anh Trần Đình cho biết thêm.

Còn anh Tiến Tùng (Hà Nội) chạy ô tô cho hãng Grab cho biết, hiện nay chạy xe thu nhập không được như kỳ vọng do giá xăng tăng cao. Mặc dù, anh được hãng hỗ trợ để giảm chi phí cho tài xế nhưng cũng chẳng thấm vào đâu. Chẳng hạn như ngày hôm qua (19/3), anh chạy được gần 1 triệu đồng, Công ty hỗ trợ xăng xe tài xế gần 50 nghìn đồng. Giá xăng tăng nhưng giá cước vẫn vậy nên thu nhập giảm nhiều, thu nhập giảm hơn trước từ 50-100 nghìn đồng mỗi ngày, tùy theo số lượng cuốc xe chạy.

Trong bối cảnh kiếm tiền khó khăn như hiện nay, anh Tùng cũng thấy nản. Nhưng hiện chưa kiếm được việc khác phù hợp nên anh vẫn bám trụ với nghề để kiếm tiền trang trải chi phí sinh hoạt cho gia đình và trả lãi vay ngân hàng mua xe mấy trăm triệu đồng.

Trước áp lực giá nhiên liệu cao, nhiều tài xế xe máy công nghệ cũng đang rơi vào tình cảnh thu nhập sụt giảm tương tự. Anh Dũng (Hà Nội)- một tài xế xe máy của Grab chia sẻ, tiền xăng trước có hơn 20 nghìn đồng, nay lên hơn 30 nghìn đồng, doanh thu ròng mỗi ngày đạt khoảng 500.000 đồng, nhưng chi phí xăng xe tăng hơn so với trước khoảng 40 ngàn đồng, tiền ăn hàng quán 2- 3 bữa/ngày cũng đắt hơn trước vài chục ngàn. Chi phí xăng xe đi lại, chi phí sinh hoạt tăng, trong khi hãng lại cắt giảm tiền thưởng khiến thu nhập không được như trước. Tình trạng này khiến anh cũng đang cân nhắc bỏ nghề để tìm hướng đi mới.

Từ tự do đến chuyên nghiệp

Trước đây, chỉ cần có điện thoại thông minh, xe máy/ô tô... là bất kỳ ai cũng có thể làm tài xế công nghệ làm full-time (toàn thời gian) hay part-time (bán thời gian). Thậm chí một số hãng xe công nghệ, còn cho tài xế thuê xe, không cần có xe riêng. Nhưng hiện nay, thị trường gọi xe công nghệ đã thay đổi hoàn toàn. Khi số lượng tài xế tăng vọt và thay đổi chính sách... Khi các thành phố lớn bắt đầu áp dụng vùng phát thải thấp và sự trỗi dậy mạnh mẽ của xe điện, một cuộc đại thanh lọc đang diễn ra, buộc những người bám trụ với nghề phải thay đổi tư duy từ "chạy thêm" sang "làm nghề chuyên nghiệp".

Theo khảo sát của phóng viên tại một số điểm tập trung tài xế như cổng các trung tâm thương mại Aeon Mall Long Biên, khu công nghiệp Sài Đồng B... , một bộ phận tài xế xe công nghệ cho biết, họ đang tính dịch chuyển sang làm công nhân các khu công nghiệp hoặc làm nhân viên giao hàng cố định cho các doanh nghiệp để có lương cứng hay thu nhập ổn định hơn. Một số tài xế lớn tuổi cũng có xu hướng "rời phố trở về quê" để làm nông nghiệp sạch hoặc kinh doanh nhỏ... khi thời chạy xe công nghệ còn “dễ kiếm tiền” như trước.

Có thể nói thấy rằng, nghề tài xế công nghệ đang chuyển mình từ một công việc tự do sang một ngành nghề có tổ chức và tiêu chuẩn khắt khe hơn:

Chuyển đổi xanh là bắt buộc: Từ 1/7/2026, Hà Nội bắt đầu thí điểm vùng phát thải thấp, yêu cầu xe ôm công nghệ mới phải dùng năng lượng xanh. Đây là lý do làn sóng tài xế chuyển từ xe xăng sang xe điện đang diễn ra mạnh mẽ.

Chuyên nghiệp hóa: Các ứng dụng bắt đầu áp dụng Luật Chuyển đổi số, đề xuất tài xế được hưởng các quyền lợi như người lao động (BHXH, BHYT). Đổi lại, tài xế phải tuân thủ quy tắc ứng xử nghiêm ngặt hơn.

Sự phân mảnh khách hàng: Người dùng không còn trung thành với một app duy nhất. Họ so sánh giá giữa Grab, Be và Xanh SM. Tài xế vì thế cũng phải "linh hoạt" chạy đa app để tối ưu thu nhập.

Tuy nhiên, theo đánh giá của một số tài xế công nghệ, mỗi hãng đều có thế mạnh và hạn chế riêng. Với Grab thì năng suất cao, có đơn liên tục nhưng áp lực cạnh tranh gắt, kỷ luật khắt khe.

Với Be lượng người dùng chưa cao, nhưng chiết khấu thấp hơn, có các chương trình thưởng "giữ chân" đối tác, ổn định hơn.

Với Xanh SM sẽ tiết kiệm chi phí nhiên liệu và hình ảnh tài xế văn minh, lịch sự, được đào tạo chuyên nghiệp về tác phong làm việc, nhưng cũng áp lực KPI mỗi ngày....

Dù chọn đối tác nào thì sự sàng lọc tự nhiên của thị trường đang giữ lại những người coi lái xe công nghệ là một nghề thực thụ. Những ai sớm chuyển đổi sang tư duy dịch vụ có tổ chức sẽ không chỉ sống sót mà còn có thu nhập ổn định hơn nhóm làm việc theo kiểu thời vụ.