Theo cảnh báo từ Công an tỉnh Quảng Ninh, thời gian gần đây xuất hiện tình trạng các đối tượng sử dụng công nghệ giả mạo số điện thoại (Caller ID Spoofing) để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đây là hình thức tấn công không mới trên thế giới nhưng đang có xu hướng gia tăng mạnh tại Việt Nam với mức độ tinh vi hơn.

Đánh vào niềm tin người dùng

Cụ thể, các ứng dụng hoặc phần mềm chuyên dụng cho phép kẻ gian tự ý thiết lập số điện thoại hiển thị khi thực hiện cuộc gọi. Điều này đồng nghĩa với việc nạn nhân có thể nhìn thấy chính xác số của người thân, ngân hàng hoặc cơ quan chức năng trên màn hình, trong khi thực tế cuộc gọi lại đến từ đối tượng lừa đảo.

Lợi dụng tâm lý chủ quan khi thấy số quen thuộc, các đối tượng nhanh chóng triển khai kịch bản lừa đảo như giả danh người thân vay tiền gấp, giả danh công an yêu cầu cung cấp thông tin phục vụ điều tra, hoặc giả danh nhân viên ngân hàng hướng dẫn chuyển tiền để “bảo vệ tài khoản”.

Ảnh minh họa.

Một trường hợp điển hình được cơ quan chức năng ghi nhận là anh T.V.M (trú tại Hạ Long) nhận cuộc gọi hiển thị đúng số của người bạn thân. Tin tưởng, anh đã chuyển hơn 50 triệu đồng theo lời “nhờ giúp việc gấp”. Tuy nhiên, sau đó xác minh lại, người bạn này khẳng định không hề thực hiện cuộc gọi nào.

Tương tự, chị N.T.H (Quảng Ninh) cũng trở thành nạn nhân khi nhận cuộc gọi hiển thị tên ngân hàng quen thuộc. Đối tượng thông báo tài khoản có dấu hiệu bất thường và hướng dẫn chị chuyển tiền sang “tài khoản an toàn”. Chỉ trong vài phút, hơn 120 triệu đồng trong tài khoản của chị đã bị chiếm đoạt.

Theo đánh giá của lực lượng chức năng, điểm nguy hiểm của thủ đoạn này nằm ở việc “đánh sập” lớp niềm tin đầu tiên của người dùng. Khi số điện thoại hiển thị trùng khớp, nhiều người gần như bỏ qua bước xác minh, tạo điều kiện cho kẻ gian dễ dàng thao túng tâm lý.

Đừng tin tuyệt đối vào số hiển thị

Trước tình hình trên, Phòng An ninh mạng và PCTP sử dụng công nghệ cao khuyến cáo người dân:

Không cài đặt, sử dụng các ứng dụng có chức năng thay đổi, giả mạo số điện thoại hiển thị để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật; đồng thời việc sử dụng các ứng dụng không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nguy cơ bị thu thập thông tin cá nhân, chiếm quyền kiểm soát thiết bị.

Không tin tưởng tuyệt đối vào số điện thoại hiển thị trên màn hình khi nhận cuộc gọi đến.

Khi nhận các cuộc gọi có nội dung liên quan đến tiền bạc, thông tin cá nhân cần chủ động kiểm tra, xác minh lại qua các kênh liên hệ khác.

Tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP cho bất kỳ cá nhân nào qua điện thoại.

Không thực hiện chuyển tiền theo yêu cầu của người lạ hoặc các cuộc gọi có dấu hiệu nghi vấn.

Chủ động cảnh báo cho người thân, bạn bè về thủ đoạn nêu trên để nâng cao cảnh giác.

Trường hợp phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan hành vi giả mạo số điện thoại để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, đề nghị người dân kịp thời thông báo đến cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn xử lý theo quy định.

Ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng ban Nghiên cứu Công nghệ, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) cho biết, tội phạm công nghệ cao đang khai thác các lỗ hổng trong nhận thức của người dân và doanh nghiệp. Chúng ta cần tăng cường giáo dục cộng đồng và áp dụng các công cụ phát hiện lừa đảo tiên tiến hơn. Ông cũng khuyến cáo việc nâng cao năng lực pháp lý và phối hợp quốc tế để đối phó với các tổ chức tội phạm sử dụng công nghệ cao.

Khi nhận được cuộc gọi nhỡ từ một số lạ, nhiều người thường có thói quen gọi lại để kiểm tra. Tuy nhiên, hành động tưởng chừng vô hại này đôi khi lại khiến chủ thuê bao trở thành nạn nhân của các chiêu lừa đảo “móc túi”.

Trước đây, người dùng có thể dán số điện thoại vào ô tìm kiếm Facebook để tra cứu thông tin nhờ tính năng gợi ý bạn bè. Tuy nhiên, hiện Facebook đã loại bỏ tính năng này. Thay vào đó, bạn có thể sử dụng những công cụ khác để xác định số lạ vừa gọi đến.

Một trong những lựa chọn phổ biến là Truecaller - ứng dụng chặn cuộc gọi rác và lừa đảo được sử dụng rộng rãi. Truecaller sở hữu cơ sở dữ liệu khổng lồ, cho phép hiển thị thông tin người gọi ngay cả khi số điện thoại chưa được lưu trong danh bạ. Nhờ đó, người dùng dễ dàng nhận biết đâu là số lừa đảo trước khi quyết định bắt máy hay gọi lại. Ứng dụng hiện có trên cả Android và iOS.

Ngoài ra, người dùng có thể tra cứu ngược số điện thoại qua dịch vụ Whitepages (Trang trắng). Từ năm 2020, Whitepages không còn tiết lộ thông tin cá nhân vì lý do bảo mật, song vẫn hiển thị dữ liệu liên quan đến doanh nghiệp sở hữu số thuê bao. Dịch vụ này còn cung cấp thống kê về tần suất tìm kiếm, số lượt báo cáo lừa đảo hoặc làm phiền liên quan đến số điện thoại, giúp người dùng có thêm cơ sở để cảnh giác.