Bộ Y tế đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Phòng bệnh với những thay đổi mang tính đột phá. Trọng tâm của dự thảo là thiết lập một quy trình xử lý tốc độ cao nhằm triệt tiêu các "lỗ hổng" thời gian, ngăn chặn dịch bệnh lây lan ngay từ giai đoạn khởi phát.

Theo dự thảo gồm 11 chương và 120 điều này, Bộ Y tế đã đưa ra những quy định mang tính đột phá về đối tượng, hình thức và đặc biệt là tiến độ thực thi các biện pháp cách ly y tế.

9 bệnh truyền nhiễm phải cách ly y tế bắt buộc

Dự thảo gọi tên danh mục các bệnh nhóm B không thể lơ là: Bạch hầu, ho gà, sởi, rubella, bệnh than, viêm màng não do não mô cầu, tay chân miệng, thủy đậu và quai bị. Ngoài ra, tùy theo tình hình thực tế, Bộ trưởng Bộ Y tế có quyền quyết định bổ sung các bệnh truyền nhiễm nhóm B khác vào danh mục này.

Đáng chú ý, phạm vi đối tượng phải cách ly được mở rộng tới 4 nhóm thay vì chỉ tập trung vào người bệnh, bao gồm: Người trực tiếp mắc bệnh; Người nghi ngờ mắc bệnh. Người mang mầm bệnh; Người có tiếp xúc với tác nhân gây bệnh. Đây là chiến lược kiểm soát nguồn lây "từ sớm, từ xa" thay vì chờ có triệu chứng mới xử lý.

Quy trình xử lý cách ly yêu cầu phản ứng nhanh, tính bằng giờ

Điểm đột phá nhất chính là việc định lượng thời gian xử lý cực ngắn, buộc các cấp chính quyền phải phản ứng tức thì:

3 giờ vàng: Là thời hạn để y tế xã hoàn tất danh sách đề xuất cách ly kể từ khi phát hiện dấu hiệu;

60 phút quyết định: Chủ tịch UBND xã phải ký lệnh cách ly chính thức ngay trong vòng 1 giờ sau đó;

3 giờ thực thi: Các lực lượng chức năng phải có mặt và triển khai biện pháp tại thực địa.

Đặc biệt, tại cửa khẩu hay bệnh viện, toàn bộ quy trình từ lập danh sách đến phê duyệt chỉ được phép diễn ra trong tối đa 1 giờ.

Để hỗ trợ quy trình này, cơ chế "ngăn chặn tạm thời" cũng được đề xuất. Theo đó, người đứng đầu cơ sở y tế có quyền yêu cầu người nghi nhiễm không rời khỏi địa điểm trong tối đa 3 giờ để chờ quyết định chính thức, tránh nguy cơ mầm bệnh phát tán ra ngoài trong lúc làm thủ tục hành chính.

Quy định này cho thấy tư duy phòng bệnh chủ động, kiểm soát nguồn lây "từ sớm, từ xa". Tuy nhiên, dự thảo cũng nêu rõ các trường hợp miễn trừ cách ly y tế như thành viên đoàn ngoại giao cấp cao hoặc các chuyên gia y tế quốc tế vào hỗ trợ ứng phó sự cố, thảm họa. Những đối tượng này vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn phòng bệnh riêng biệt của Bộ Y tế.

Có những hình thức cách ly y tế nào?

Dự thảo đề xuất 4 hình thức cách ly linh hoạt: Tại nhà hoặc nơi lưu trú; tại cơ sở y tế; tại cửa khẩu và tại các cơ sở được trưng dụng (như trường học, ký túc xá, khách sạn, doanh trại quân đội...). Các địa điểm được trưng dụng phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về thông khí, vệ sinh môi trường, an ninh và các dịch vụ hậu cần thiết yếu.

Thời gian cách ly y tế của từng bệnh truyền nhiễm theo hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Y tế hoặc theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới.

Để đảm bảo tính nghiêm minh, dự thảo quy định rõ việc cưỡng chế cách ly đối với các trường hợp không tự giác tuân thủ, với sự phối hợp chặt chẽ của lực lượng công an cấp xã.

Về mặt tài chính, nhằm giảm gánh nặng cho người dân và tăng tính khả thi khi triển khai diện rộng, Bộ Y tế đề xuất ngân sách nhà nước sẽ chi trả cho các hoạt động cách ly y tế theo quy định của Bộ Tài chính. Việc "siết chặt" quy trình bằng các mốc thời gian cụ thể, kết hợp với cơ chế tài chính rõ ràng, kỳ vọng sẽ tạo ra một lá chắn vững chắc bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước những diễn biến phức tạp của dịch bệnh.