Sáng 20/9, tại phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổ chức, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP Hải Phòng, đặt vấn đề về dự kiến điều chỉnh việc cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, giải học sinh giỏi và các tiêu chí bổ sung trong xét tuyển đại học từ năm 2027.

Lo bỏ cộng điểm làm học sinh mất động lực?

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho biết bà nhận được phản ánh cho rằng việc bỏ cộng điểm vào đại học đối với học sinh đạt giải học sinh giỏi có thể làm mất động lực đối với những học sinh chuyên sâu.

Bà đề nghị Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá tác động của việc điều chỉnh chính sách, đồng thời làm rõ việc áp dụng từ năm 2027 có bảo đảm yêu cầu công bố thay đổi trước ít nhất 12 tháng và có lộ trình chuyển tiếp phù hợp để bảo vệ quyền lợi chính đáng của thí sinh hay không.

Theo nữ đại biểu, những quyết sách liên quan đến thay đổi quy chế thi cử nên có lộ trình khoảng 3 năm để học sinh, giáo viên và phụ huynh có thời gian chuẩn bị.

Giải trình về vấn đề này, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định đề xuất bỏ điểm cộng IELTS và giải học sinh giỏi trong xét tuyển đại học được đưa ra trên cơ sở phân tích dữ liệu.

Theo Bộ trưởng, khi một trường hoặc ngành đào tạo yêu cầu năng lực tiếng Anh ở đầu vào, Bộ yêu cầu đưa tiếng Anh vào tổ hợp xét tuyển và coi đây là một tiêu chí xét tuyển. Không nên xét tuyển bằng các môn học khác như Toán, Hóa, Sinh rồi tiếp tục cộng thêm điểm cho thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh.

“Việc cộng thêm điểm tiếng Anh cho các ngành không yêu cầu chuyên môn ngoại ngữ sẽ gây bất công khi một năng lực kiến thức được tính hai lần”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nêu.

Dẫn chứng thực tế, Bộ trưởng cho biết có những ngành có điểm chuẩn rất cao, lên tới 28 điểm, nhưng cho phép cộng điểm thưởng chênh lệch tới 1,5 điểm. Điều này khiến hàng nghìn thí sinh đạt điểm thi từ 26,5-28 điểm vẫn không trúng tuyển do không có điều kiện thi các chứng chỉ có chi phí cao.

“Đây là việc cấp bách và liên quan đến sự công bằng cần phải điều chỉnh ngay”, Bộ trưởng khẳng định.

Bộ trưởng cho biết việc xét chứng chỉ quốc tế như IELTS thuộc quyền tự chủ của các trường. Tuy nhiên, trước những bất hợp lý có thể phát sinh, Bộ đã có lộ trình hạn chế, trong đó có việc khống chế điểm cộng không quá 10%.

Dù vậy, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh việc học tiếng Anh vẫn cần thiết đối với quá trình học đại học và nghề nghiệp sau này, không phải là việc học lãng phí. Bộ sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến chuyên gia để hoàn thiện quy chế.

Tiêu cực trong thi cử phải xử lý bằng pháp luật

Cũng tại phiên giải trình, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị Bộ trưởng đánh giá tính công bằng, minh bạch và mức độ tương đương giữa các phương thức tuyển sinh đại học hiện nay.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết mô hình tổ chức thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học đang được đổi mới, hoàn thiện theo hướng gọn nhẹ, tiết kiệm và giảm áp lực cho thí sinh.

Công tác tuyển sinh đại học cũng được thực hiện theo hướng thuận lợi hơn khi toàn bộ quy trình từ đăng ký xét tuyển, thanh toán lệ phí đến đăng ký nhập học đều được thực hiện trực tuyến trên hệ thống.

Đề cập những tiêu cực xảy ra tại một số địa phương thời gian qua, Bộ trưởng cho rằng đây là điều đáng tiếc. Theo ông, nguyên nhân trước hết xuất phát từ ý thức tuân thủ pháp luật, vì vậy giải pháp xử lý phải bằng pháp luật.

“Phải xử lý nghiêm minh những cá nhân vi phạm và trách nhiệm của các bên liên quan nhằm đảm bảo sự thượng tôn pháp luật trong thi cử cũng như toàn ngành giáo dục”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nói.

Theo Bộ trưởng, một phần nguyên nhân cũng xuất phát từ các yếu tố mang tính cục bộ trong quá trình tổ chức thi. Dù quy trình đã được quy định chặt chẽ, thực tế vẫn có tình trạng cục bộ tại địa phương, xuất phát từ động cơ riêng dẫn đến hành vi gian lận.

Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục cải tiến công tác ra đề thi theo hướng giảm nhẹ nhưng vẫn đánh giá đúng năng lực, kiến thức của học sinh. Kỳ thi không chỉ phục vụ xét tốt nghiệp mà còn là căn cứ đánh giá mặt bằng chất lượng giáo dục giữa các địa phương, tác động của chương trình, phương pháp giảng dạy và phục vụ xét tuyển đại học.

Bộ trưởng khẳng định quan điểm nhất quán là giữ ổn định các chính sách chung lớn. Trong tuyển sinh, hai nguyên tắc cốt lõi được đặt ra là bảo đảm độ tin cậy trong đánh giá đúng năng lực người học và sự công bằng giữa các thí sinh.

Về phản ánh có gần 20 phương thức xét tuyển đại học, Bộ trưởng cho rằng khi phân loại, thực chất các phương thức chủ yếu vẫn tập trung vào xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét kết quả thi đánh giá năng lực và xét tuyển kết hợp chứng chỉ quốc tế.

Quan điểm của Bộ Giáo dục và Đào tạo là với một ngành hoặc chương trình đào tạo, tiêu chí tuyển sinh phải thống nhất. Nếu trường áp dụng nhiều phương thức xét tuyển, điểm chuẩn đầu vào giữa các phương thức phải bảo đảm mức độ tương đương.