Theo nghiên cứu quốc tế mới công bố trên tạp chí Earth's Future, diện tích mặt nước của biển Caspi đã giảm tới 23.858 km2 kể từ năm 1995. Đồng thời, mực nước tại biển Caspi - biển nội địa và hồ nước lớn nhất Trái đất - giảm khoảng 2m.

Các nhà nghiên cứu cho rằng nguyên nhân chủ yếu khiến biển Caspi đang thu hẹp với tốc độ nhanh không phải do biến đổi khí hậu mà là những can thiệp ngày càng mạnh của con người vào hệ thống sông ngòi cung cấp nước cho hồ nước này.

Biển Caspi nằm ở ranh giới giữa châu Âu và châu Á, có bờ biển tiếp giáp với 5 quốc gia gồm Nga, Kazakhstan, Turkmenistan, Azerbaijan và Iran. Đường vòng cung bao quanh hồ trải dài hơn 6.400 km. Mặc dù hoàn toàn không thông ra đại dương nhưng nơi đây vẫn được gọi là "biển" do diện tích lớn và độ mặn cao.

Trong suốt nhiều năm, nhiều chuyên gia, nhà khoa học nỗ lực giải mã nguyên nhân khiến biển Caspi dần thu hẹp diện tích mặt nước. Để tìm ra lời giải, nhóm nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu vệ tinh kết hợp với các phép đo lưu lượng sông nhằm theo dõi sự thay đổi của nguồn nước đổ vào biển Caspi.

Kết quả nghiên cứu của các chuyên gia cho thấy lượng mưa trong khu vực gần như không đổi kể từ giữa những năm 1990 - thời điểm mực nước biển Caspi bắt đầu giảm mạnh. Ở một số nơi, lượng mưa thậm chí có xu hướng tăng lên.

Theo các nhà nghiên cứu, khoảng 80% lượng nước của biển Caspi đến từ lưu vực sông Volga ở Nga - vốn ghi nhận lượng mưa tăng lên trong những năm gần đây. Họ cho biết thêm rằng, nhiệt độ gia tăng và hiện tượng bốc hơi mạnh hơn do biến đổi khí hậu chỉ giải thích được chưa đến 40% lượng nước đã mất ở biển Caspi. Phần còn lại bắt nguồn từ việc dòng chảy của sông Volga suy giảm đáng kể.

Nhóm nghiên cứu cho hay ngày càng có nhiều đập và hồ chứa được xây dựng dọc sông Volga, trong khi một phần lớn lưu lượng nước bị chuyển hướng để phục vụ nông nghiệp và công nghiệp. Sự suy giảm nguồn nước từ sông Volga được xác định là yếu tố quan trọng nhất khiến biển Caspi ngày càng thu hẹp.

Từ đây, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu tình trạng này tiếp diễn khiến mực nước của biển Caspi giảm với tốc độ báo động thì sẽ dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng. Không chỉ ảnh hưởng tới môi trường, mực nước ở biển Caspi giảm mạnh còn gây ảnh hưởng tới hoạt động thương mại hàng hải quốc tế. Khi mực nước của biển Caspi giảm thì nhiều tàu thuyền sẽ phải giảm tải trọng, chi phí nạo vét sẽ tăng cao và gây khó khăn trong việc duy trì hoạt động của các cảng biển.