Bí ẩn phiến đá Rosetta 800 kg thay đổi lịch sử Ai Cập cổ
Tâm Anh (theo LS)
Ngày 27/9/1822, Champollion tuyên bố giải mã chữ tượng hình Ai Cập trên phiến đá Rosetta, mở ra bước ngoặt vĩ đại cho khảo cổ học thế giới.
Năm 1799, phiến đá Rosetta được Pierre Bouchard - học giả, sĩ quan quân đội Pháp phát hiện trong lúc kiểm tra công tác phục dựng pháo đài cổ gần thành phố Rosetta. Cũng trong thời điểm này, quân đội của Napoleon tấn công Ai Cập. Ảnh: Photos.com via Getty Images.Phiến đá Rosetta cao 112 cm, nặng 760 kg và được khắc nội dung theo 3 hệ thống chữ viết: chữ tượng hình chính thức (hieroglyphic), chữ tượng hình bình dân (demotic) và chữ Hy Lạp. Ảnh: Claire Thorne.
Học giả Bouchard nhanh chóng nhận ra tầm quan trọng của phiến đá Rosetta và suy đoán rằng nội dung văn bản giống hệt nhau dù được viết theo 3 hệ thống chữ viết. Điều này có nghĩa chữ Hy Lạp cổ đại có thể được sử dụng để giải mã 2 loại chữ viết còn lại, vốn đã không thể giải mã trong nhiều thế kỷ. Ảnh: britishmuseum.Quân đội Ottoman và Anh đã đánh bại lực lượng Pháp. Vào năm 1801, phiến đá Rosetta được người Anh lấy đi và được chuyển đến Bảo tàng Anh. Ảnh: history.com.Dựa trên dòng chữ Hy Lạp, các học giả nhanh chóng suy luận rằng văn bản khắc trên phiến đá Rosetta là một sắc lệnh hoàng gia từ năm 196 trước Công nguyên. Ảnh: historicaleve.com.
Theo đó, ông Champollion (trong ảnh) trở thành nhà Ai Cập học đầu tiên nhận ra người Ai Cập cổ đại không chỉ dùng chữ cái mà còn sử dụng biểu tượng để thể hiện âm tiết và trong một số trường hợp là từ hạn định (ví dụ như này, kia, mọi...). Ảnh: Public domain via Wikimedia Commons.Ông Champollion cũng phát hiện văn bản dùng chữ tượng hình chính thức trên phiến đá Rosetta là bản dịch từ văn bản tiếng Hy Lạp. Nhờ thành tựu của ông, các chuyên gia, nhà khoa học sau đó đã giải mã được nhiều tài liệu, ghi chép về nền văn minh Ai Cập cổ đại, từ cuộc sống của dân thường cho tới hoàng tộc, tập tục ướp xác... Ảnh: londonchristiantours.com.
Mời độc giả xem video: Ai Cập mở cửa thành cổ cho du khách tham quan. Nguồn: THĐT1.
Mẫu SUV mới Volkswagen Tera 2027 vừa chính thức được mở rộng thị trường và cho ra mắt tại thị trường Nam Phi, xe sẽ được định vị giữa Polo Vivo và T-Cross.
Sau một năm ra mắt, Mitsubishi Eclipse Cross EV đã được nâng cấp công nghệ bên trong với những thay đổi được thừa hưởng từ người anh em Renault Scenic E-Tech.
Toyota đang nghiên cứu công nghệ cho phép chiếc xe tự ghi lại hình ảnh mà tài xế đang quan tâm bằng mắt, mà người lái không cần sử dụng điện thoại khi lái xe.
Nghiên cứu của Đại học California, Berkeley, công bố trên Nature, phân tích bộ gene của 8 loài dơi cho thấy tuổi thọ dài có mối liên hệ với những gene tham gia vào miễn dịch, chống ung thư và tương tác với virus.
Kia K4 Hybrid ở thị trường châu Âu được trang bị tiêu chuẩn ở mức cao, nổi bật với hệ thống hỗ trợ lái mới nhất (ADAS), cùng màn hình kỹ thuật số tích hợp.
Mẫu MPV Hyundai Custo 2027 (hay Custin tại Việt Nam) đã chính thức lộ diện, phần đầu cùng bộ mâm xe chịu ảnh hưởng lớn từ mẫu SUV cỡ lớn Palisade thế hệ mới.
Các nhà khoa học UCLA phát triển một phương pháp biến tế bào gốc từ máu cuống rốn thành hàng loạt tế bào T có khả năng nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư.
Kia PV7 mẫu PBV (Purpose-Built Vehicle – xe chuyên dụng theo mục đích sử dụng) vừa ra mắt tại triển lãm xe thương mại IAA Transportation 2026 ở Hannover, Đức.
Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Đại học Sydney, Viện Baird và Bệnh viện Royal Prince Alfred thực hiện đã phát hiện cơ tim người có thể tạo ra các tế bào cơ mới sau khi bị tổn thương do nhồi máu.
Tesla đã thành lập một công ty con tại Việt Nam, đánh dấu sự hiện diện của hãng xe điện Mỹ tại một trong những thị trường xe điện phát triển nhất Đông Nam Á.