Quai bị là căn bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan trực tiếp qua đường hô hấp, có thể bùng phát thành dịch. Tỷ lệ tử vong do quai bị rất thấp, nhưng nếu người bệnh chủ quan chậm trễ điều trị có thể khiến bệnh trở nặng và gây nên nhiều biến chứng nguy hiểm như: viêm tinh hoàn, viêm buồng trứng, viêm não - màng não, viêm tụy, điếc tai...

Theo VNVC, tại Việt Nam, bệnh quai bị tản phát quanh năm nhưng thường tập trung vào những tháng thu - đông ở các tỉnh miền Bắc và Tây Nguyên, với tỷ lệ mắc bệnh dao động trong khoảng 10 đến 40 trường hợp trên 100 ngàn dân.

Thông tin trên VTV, thời gian gần đây, Phòng khám Nhi, Bệnh viện Đại học Y dược Shing Mark (Đồng Nai) ghi nhận số trẻ mắc bệnh quai bị có xu hướng gia tăng. Theo các bác sĩ, nguồn lây chủ yếu xuất phát từ môi trường trường học, lớp mẫu giáo và những nơi trẻ sinh hoạt tập trung, có tiếp xúc gần.

Theo BSCKII. Trần Ngọc Huy, Trưởng Khoa Nhi, quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút quai bị thuộc họ Paramyxoviridae gây ra. Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi trẻ ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi họng của người bệnh.

Triệu chứng điển hình của quai bị ở trẻ gồm sốt, sưng và đau tuyến nước bọt mang tai (có thể một hoặc hai bên), đau khi nhai và nuốt, kèm theo mệt mỏi, chán ăn. Đáng lưu ý, trẻ có thể lây bệnh cho người khác từ vài ngày trước khi xuất hiện sưng tuyến mang tai, khiến việc kiểm soát lây lan gặp nhiều khó khăn nếu không phát hiện sớm.

Theo bác sĩ, nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách, quai bị có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm tinh hoàn ở trẻ trai, viêm buồng trứng ở trẻ gái, viêm màng não hoặc viêm não do vi rút.

Để hạn chế biến chứng và phòng lây lan trong cộng đồng, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám sớm khi có biểu hiện sốt kèm sưng đau vùng mang tai. Trẻ mắc quai bị cần được cho nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với người khác và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc tại nhà.

Các bác sĩ cũng khuyến cáo, tiêm vaccine phòng quai bị đầy đủ, đúng lịch (trong vaccine phối hợp sởi - quai bị - rubella) là biện pháp hiệu quả nhất hiện nay để phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe cho trẻ và cộng đồng.

Cần phải làm gì khi bị bệnh?

Mặc dù bệnh quai bị gây ra những triệu chứng khó chịu nhưng bệnh lành tính và có thể tự khỏi trong vòng 10 ngày. Hiện nay, chưa có một loại thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh quai bị nên ngoài việc đưa trẻ đến cơ quan y tế để kiểm tra, cần lưu ý một số điểm sau: cần cho trẻ một chế độ nghỉ ngơi hợp lý (không vận động nhiều); cho trẻ ăn uống đầy đủ với các thức ăn mềm, dễ nuốt, nhiều chất dinh dưỡng để tăng sức đề kháng; nếu trẻ sốt hoặc quá đau, có thể cho trẻ uống thuốc giảm sốt; uống nhiều nước, nước trái cây để bù nước.

Nếu là bé trai bị mắc bệnh quai bị, nên để bé trai nằm thẳng để bìu được nâng lên. Trong tư thế nằm, tinh hoàn 2 bên sẽ được nâng và làm chỗ dựa nâng đỡ cho cả bìu; có thể sử dụng túi lạnh chườm vào vùng bìu để làm giảm cơn đau nhức.

Quai bị thường do 2 nguyên nhân: do siêu vi và do vi khuẩn. Với các trường hợp do siêu vi thì không cần phải đến bệnh viện điều trị, bệnh sẽ tự khỏi trong vòng 5 - 7 ngày. Trong trường hợp này, có thể cho trẻ uống thuốc hạ sốt tại nhà.

Với những trường hợp quai bị biến chứng, trẻ có biểu hiện sốt cao, ói mửa, nhức đầu hoặc bộ phận sinh dục sưng to thì cần phải đến bệnh viện điều trị càng sớm càng tốt. Nếu không được điều trị sớm, có thể gây biến chứng vô sinh do teo tinh hoàn.

Đặc biệt, khi có các triệu chứng đặc biệt như nôn liên tục hoặc choáng... cần đến bệnh viện ngay để thăm khám, điều trị.