Ca mắc bệnh não mô cầu gia tăng

Bộ Y tế vừa thông tin, theo báo cáo giám sát từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 4 trường hợp tử vong; nhóm tuổi mắc tập thể ở trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số trường hợp mắc.

Bệnh não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng.

Bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây các thể nặng như viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, để lại di chứng nặng nề như điếc, liệt, chậm phát triển trí tuệ, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Bộ Y tế khuyến cáo phòng bệnh khẩn cấp

Trước diễn biến gia tăng của các ca mắc bệnh do não mô cầu tại nhiều địa phương, Bộ Y tế đã phát đi cảnh báo, yêu cầu tăng cường giám sát, phát hiện sớm và triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống nhằm ngăn chặn nguy cơ dịch lan rộng trong cộng đồng.

Giữ vệ sinh cá nhân: rửa tay thường xuyên, súc họng, đeo khẩu trang nơi công cộng, hạn chế tiếp xúc người nghi mắc bệnh.

Vệ sinh môi trường: đảm bảo thông thoáng nơi ở, thường xuyên lau sạch bề mặt tiếp xúc; Tăng cường sức đề kháng: ăn uống đầy đủ, tập luyện thể dục.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cứng cổ, nổi ban xuất huyết, cần đến cơ sở y tế ngay để được khám và điều trị kịp thời.

Bộ Y tế yêu cầu các địa phương chủ động giám sát dịch tễ, phát hiện sớm ca bệnh; tổ chức khoanh vùng, xử lý ổ dịch triệt để; đồng thời theo dõi sức khỏe những người tiếp xúc gần để hạn chế lây lan trong cộng đồng.

Song song đó, công tác truyền thông nâng cao nhận thức người dân cũng được đẩy mạnh, đặc biệt trong bối cảnh mùa du lịch, lễ hội đang đến gần - thời điểm nguy cơ lây lan dịch bệnh gia tăng.

Theo nhận định của ngành Y tế, bệnh có xu hướng gia tăng vào thời điểm giao mùa, đặc biệt là mùa Đông - Xuân khi thời tiết lạnh, ẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và lây lan.

Các chuyên gia nhấn mạnh, phát hiện sớm và điều trị đúng là yếu tố then chốt giúp giảm biến chứng nặng và nguy cơ tử vong do bệnh não mô cầu.

Chủ động phòng bệnh não mô cầu từ sớm bằng vaccine

Theo Hội Y học Dự phòng Việt Nam, có khoảng 10-20% người trong cộng đồng là người lành mang vi khuẩn não mô cầu. Tỷ lệ này cao hơn ở nhóm thanh thiếu niên và người trẻ (25 - 32%), thậm chí có thể lên tới 50% trong các đợt dịch.

Thời gian mang vi khuẩn có thể kéo dài trung bình khoảng 9 tháng và gần 40% trường hợp kéo dài trên 16 tháng. Dù không phải tất cả người mang vi khuẩn đều phát bệnh nhưng vẫn có thể trở thành nguồn lây, làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch. Bên cạnh đó, vi khuẩn não mô cầu tồn tại nhiều nhóm huyết thanh gây bệnh. Tại Việt Nam, 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu là A, B, C, Y, W đang lưu hành đồng thời, khiến cho việc kiểm soát bệnh thêm phức tạp.

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC phân tích, vi khuẩn não mô cầu trú trong hầu họng của người khỏe mạnh và người bệnh. Vi khuẩn lây qua đường hô hấp khi người bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn ho, hắt hơi, nói chuyện ở khoảng cách gần.

Vi khuẩn cũng có thể lây qua tiếp xúc qua tay, đồ vật, bề mặt nhiễm mầm bệnh rồi đi vào mắt, mũi, miệng, sau đó xâm nhập vào máu gây bệnh. Chính đặc điểm này khiến não mô cầu trở thành bệnh có khả năng lây lan âm thầm nhưng nhanh chóng, đặc biệt tại các môi trường tập trung đông người như trường học, ký túc xá, khu vui chơi, lễ hội…, nơi việc kiểm soát tiếp xúc gần còn nhiều hạn chế.

Do đó, khi có người nghi nhiễm hoặc nhiễm vi khuẩn não mô cầu, cần giữ khoảng cách, đeo khẩu trang, rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc nơi đông người. Những cách này giúp bảo vệ mọi người trước vi khuẩn não mô cầu và nhiều mầm bệnh truyền nhiễm khác.

Tuy nhiên, trong bối cảnh tồn tại phổ biến người lành mang vi khuẩn trong cộng đồng, các biện pháp phòng tránh tiếp xúc chỉ mang tính hỗ trợ. Để bảo vệ chủ động và bền vững, cần kết hợp với tiêm chủng đầy đủ, bao phủ nhiều nhóm huyết thanh nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh ngay từ gốc.