Mỗi năm, cúm mùa gây ra hàng triệu ca mắc trên toàn thế giới. Trong đó, trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là nhóm dưới 2 tuổi là đối tượng có nguy cơ cao bị biến chứng nặng và phải nhập viện. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, những tuần cuối mùa hè 2026 này, bệnh viện đang ghi nhận có từ 60-80 ca có xét nghiệm cúm dương tính trong 1 tuần và tỷ lệ nhập viện khoảng 20%. Trong khi đó, nhiều phụ huynh còn chủ quan với căn bệnh tưởng như quen thuộc này.
Nhận định về diễn biến dịch bệnh hiện nay, TS.BS Lê Kiến Ngãi, Trưởng khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, cúm là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus xâm nhập qua đường hô hấp và ảnh hưởng đến toàn thân. Ở trẻ nhỏ, bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt cao, ho, đau họng, chảy mũi, đau nhức cơ và mệt mỏi. Dù phần lớn trẻ hồi phục sau khoảng một tuần, không ít trường hợp diễn biến nặng dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm thanh khí phế quản, viêm xoang, hoặc thậm chí là viêm cơ tim, viêm não, nhiễm khuẩn huyết và làm trầm trọng hơn các bệnh nền như hen phế quản hay tim bẩm sinh.
Hệ miễn dịch của trẻ nhỏ còn non nớt, chưa từng tiếp xúc hoặc chưa hình thành trí nhớ miễn dịch với virus cúm, tạo điều kiện cho virus dễ dàng nhân lên và gây tổn thương niêm mạc. Virus cúm còn làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên, khiến vi khuẩn dễ xâm nhập gây bội nhiễm. Sau khi khỏi bệnh, hệ miễn dịch cần thời gian hồi phục khiến trẻ dễ mắc thêm các bệnh nhiễm trùng khác, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất. Bên cạnh ảnh hưởng sức khỏe, cúm mùa còn gây gánh nặng tài chính và sinh hoạt cho gia đình khi trẻ phải nghỉ học, cha mẹ nghỉ làm chăm sóc và phát sinh chi phí điều trị. Do thời gian thải virus kéo dài, trẻ em cũng trở thành nguồn lây nhiễm quan trọng tại nhà trẻ, trường học và gia đình.
TS.BS Lê Kiến Ngãi, Trưởng khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương khám cho bệnh nhân. Ảnh BV Nhi TW
Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, dịch cúm xuất hiện quanh năm nhưng tập trung cao vào mùa Thu – Đông – Xuân. Dù vậy, các đợt bùng phát trái mùa vẫn diễn ra phức tạp, điển hình như mùa hè năm 2022 với hơn 2.000 ca mắc mỗi tuần, và trong những tuần cuối mùa hè 2026, bệnh viện tiếp tục ghi nhận 60-80 ca dương tính mỗi tuần với tỷ lệ nhập viện khoảng 20%.
Đặc biệt, TS.BS Lê Kiến Ngãi nhấn mạnh, để bảo vệ trẻ, cần thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng bệnh như giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, giữ vệ sinh môi trường bề mặt ở nhà, trường học, văn phòng, nơi công cộng… bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc và hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp. Tuy nhiên, biện pháp hiệu quả nhất, căn cơ nhất để phòng cúm và giảm nguy cơ mắc bệnh nặng vẫn là tiêm vaccine cúm hằng năm.
Virus cúm liên tục thay đổi, vì vậy khả năng bảo vệ của vaccine cần được cập nhật theo các chủng virus đang lưu hành theo thời gian và vùng địa lý. Tiêm vaccine không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc cúm mà còn làm giảm đáng kể nguy cơ nhập viện, biến chứng nặng và tử vong ở trẻ em. Ngay cả khi trẻ vẫn mắc cúm sau tiêm, bệnh thường diễn biến nhẹ hơn và thời gian hồi phục cũng nhanh hơn.
Bên cạnh việc bảo vệ từng cá nhân, tiêm vaccine còn góp phần tạo miễn dịch cộng đồng, hạn chế sự lây lan của virus trong gia đình, trường học và xã hội, qua đó bảo vệ cả những trẻ chưa đủ điều kiện tiêm chủng hoặc có bệnh lý khiến hệ miễn dịch suy giảm.
Đừng chờ đến khi trẻ mắc cúm mới nghĩ đến phòng bệnh. Tiêm vaccine cúm hằng năm chính là cách chủ động, an toàn và hiệu quả nhất để bảo vệ trẻ trước một căn bệnh tưởng quen thuộc nhưng có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng.
