Phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới được Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII xác định là một trong những khâu đột phá quan trọng, nhằm khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, niềm tự hào dân tộc và truyền thống anh hùng của Quân đội. Qua đó, biến các giá trị văn hóa truyền thống thành nguồn lực nội sinh, động lực xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Trong bối cảnh đó, việc nhận diện và khắc phục các biểu hiện “lệch chuẩn” giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn là yêu cầu cấp thiết, mang ý nghĩa chiến lược, góp phần xây dựng đất nước hùng cường trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc...

Nhận diện biểu hiện lệch chuẩn giá trị văn hoá Bộ đội Cụ Hồ

Bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, nhất là biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh gia tăng, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đứng trước nhiều sức ép mới.

Các nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, lợi ích quốc gia trên biển, không gian mạng; bảo vệ Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức. Đồng thời, các thế lực thù địch đẩy mạnh chống phá với thủ đoạn ngày càng tinh vi, thâm độc. Trong bối cảnh đó, việc giữ gìn, bồi đắp và phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trở thành yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược, bảo đảm Quân đội luôn là lực lượng nòng cốt trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, củng cố vững chắc “thế trận lòng dân”.

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, đặc biệt dưới tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho đất nước và Quân đội. Tuy nhiên, mặt trái của cơ chế thị trường và những áp lực của đời sống hiện đại cũng làm nảy sinh không ít biểu hiện lệch chuẩn về giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, ảnh hưởng đến các chuẩn mực đạo đức, lối sống trong một bộ phận quân nhân.

Thực tiễn cho thấy, trong thời bình, thách thức không chỉ đến từ nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu mà còn từ cuộc đấu tranh với chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng và những cám dỗ về vật chất, danh lợi. Sự phai nhạt lý tưởng, lệch chuẩn về nhận thức và hành vi ở một số quân nhân không còn là nguy cơ tiềm ẩn mà đã bộc lộ bằng những vi phạm cụ thể, thậm chí có trường hợp nghiêm trọng phải xử lý kỷ luật. Đây là vấn đề cần được nhận diện đúng và có giải pháp khắc phục kịp thời, hiệu quả.

Nhận diện và khắc phục biểu hiện lệch chuẩn giá trị văn hoá "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới để từ đó làm rõ các nguyên nhân và đưa ra các biện pháp khắc phục triệt để, có hiệu quả chính là góp phần xây dựng Quân đội “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, đáp ứng với yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc “Từ sớm, từ xa” trong tình hình mới.

Có thể hiểu, biểu hiện lệch chuẩn giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” là những hành vi vi phạm chuẩn mực pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội và quy định của đơn vị, làm suy giảm phẩm chất, uy tín, danh dự của người quân nhân cách mạng. Những biểu hiện này bắt nguồn từ sự lệch lạc về nhận thức, thái độ và hành vi dưới tác động của nhiều yếu tố xã hội.

Thực chất, đây là biểu hiện của quá trình “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong mỗi cá nhân, thể hiện trên nhiều phương diện như chính trị, đạo đức, lối sống; ý thức chấp hành kỷ luật; thực hiện chức trách, nhiệm vụ; cũng như trong quan hệ, giao tiếp, ứng xử.

Nguyên nhân xuất phát từ cả yếu tố khách quan và chủ quan, từ môi trường xã hội, điều kiện kinh tế, hoàn cảnh gia đình đến công tác quản lý, giáo dục của tổ chức và ý thức tự rèn luyện của mỗi quân nhân.

Phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trở thành yêu cầu cấp thiết

Hiện nay, các biểu hiện lệch chuẩn diễn biến đa dạng, phức tạp. Nếu không được nhận diện và ngăn chặn kịp thời, sẽ dễ dẫn đến vi phạm kỷ luật, pháp luật, ảnh hưởng trực tiếp đến cá nhân, đơn vị và làm suy giảm việc phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.

Để khắc phục biểu hiện lệch chuẩn giá trị văn hoá "Bộ đội Cụ Hồ" cần tập trung tiến hành đồng bộ một số giải pháp sau đây:

Một là, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, quán triệt và chấp hành nghiêm các chỉ thị, nghị quyết, kết luận của Đảng, Nhà nước, Quân uỷ Trung ương, Bộ Quốc phòng về phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới; trọng tâm là Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, Kết luận số 01-KL/TW ngày 18-5-2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15-5-2016 của Bộ Chính trị khóa XII “về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, Chương trình hành động của Quân ủy Trung ương về thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII... góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm và năng lực của cấp ủy, chỉ huy, đội ngũ cán bộ các cấp trong quản lý bộ đội.

Thường xuyên giáo dục, quán triệt nâng cao nhận thức cho quân nhân về nghĩa vụ, trách nhiệm đối với nhiệm vụ được giao, từ đó quân nhân tự giác tu dưỡng, rèn luyện, khắc phục các biểu hiện lệch chuẩn giá trị văn hoá "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới.

Hai là, đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Đây là yếu tố then chốt, tác động trực tiếp đến việc xây dựng và phát huy phẩm chất của mỗi quân nhân. Công tác giáo dục, rèn luyện cần được đổi mới toàn diện, bám sát thực tiễn xây dựng Quân đội trong tình hình mới, bảo đảm tính thiết thực, hiệu quả.

Trọng tâm là tăng cường giáo dục truyền thống, làm rõ nguồn gốc, giá trị và ý nghĩa của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” - kết tinh từ sự hy sinh, cống hiến của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ trong lịch sử cách mạng. Qua đó, bồi đắp cho quân nhân lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; tinh thần tự lực, tự cường; ý thức kỷ luật, trách nhiệm; cùng tình đồng chí, đồng đội gắn bó, đoàn kết. Những giá trị cốt lõi ấy chính là nền tảng tinh thần, là sức mạnh giúp mỗi cá nhân và đơn vị vượt qua khó khăn, thử thách, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ trong mọi điều kiện.

Ba là, xây dựng môi trường văn hóa quân sự ở cơ sở trong sạch, lành mạnh. Thực tiễn cho thấy, môi trường có vai trò trực tiếp hình thành nhân cách và chuẩn mực văn hóa của mỗi quân nhân. Vì vậy, cần chủ động tạo dựng môi trường sinh hoạt, công tác lành mạnh; xây dựng các mối quan hệ trong đơn vị dân chủ, chân thành, cởi mở; duy trì nền nếp chính quy, cảnh quan xanh - sạch - đẹp - an toàn. Đồng thời, tăng cường đấu tranh, ngăn chặn sự xâm nhập của các sản phẩm văn hóa độc hại, không để các thế lực thù địch lợi dụng tác động, làm suy giảm phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”.

Bốn là, đề cao tính tự giác, chủ động của mỗi quân nhân trong tu dưỡng, rèn luyện. Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” chỉ được phát huy bền vững khi mỗi cán bộ, chiến sĩ tự ý thức rõ vinh dự, trách nhiệm của mình, không ngừng “tự soi, tự sửa”, hình thành thói quen ứng xử chuẩn mực, lối sống lành mạnh, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ.

Năm là, đẩy mạnh học tập và làm theo Hồ Chí Minh. Đây là giải pháp trọng tâm, có tác động sâu rộng trong xây dựng phẩm chất, đạo đức, lối sống của quân nhân. Cần cụ thể hóa nội dung học tập, rèn luyện sát với từng đối tượng; đưa việc học và làm theo Bác trở thành nền nếp thường xuyên trong mỗi cơ quan, đơn vị; gắn với các phong trào thi đua, kiên quyết khắc phục bệnh hình thức, nói không đi đôi với làm.

Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” là tài sản tinh thần vô giá của Quân đội nhân dân Việt Nam, được hun đúc qua các thời kỳ cách mạng. Việc nhận diện đúng và khắc phục kịp thời các biểu hiện lệch chuẩn không chỉ góp phần xây dựng Quân đội vững mạnh mà còn củng cố niềm tin của nhân dân. Mỗi cán bộ, đảng viên cần nêu gương, đi đầu trong rèn luyện, hành động thiết thực, góp phần giữ gìn và lan tỏa hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.