Bộ Quốc phòng Vương quốc Anh vừa xác nhận đã trao hợp đồng trị giá 453,5 triệu bảng Anh để sản xuất 40 radar mảng quét điện tử chủ động (AESA) ECRS Mk2, phục vụ chương trình hiện đại hóa các tiêm kích Eurofighter Typhoon Tranche 3 của Không quân Hoàng gia Anh (RAF). Động thái này được xem là nỗ lực cấp bách nhằm khắc phục một trong những điểm yếu lớn nhất của Eurofighter trong suốt nhiều năm qua: radar mảng quét cơ khí đã lỗi thời.
Eurofighter là một trong những dòng tiêm kích cuối cùng trên thế giới - cùng với Gripen của Thụy Điển - vẫn được sản xuất với radar quét cơ khí. Điều này khiến năng lực tác chiến của máy bay bị hạn chế rõ rệt, từ nhận thức tình huống thấp, khả năng tác chiến điện tử kém, cho tới mức độ dễ bị gây nhiễu cao trong môi trường chiến tranh hiện đại. Trong bối cảnh các đối thủ tiềm tàng ngày càng phụ thuộc vào UAV, tên lửa dẫn đường và tác chiến điện tử, hạn chế này đã khiến Eurofighter mất dần sức hấp dẫn.
Mặc dù ECRS Mk2 không đạt tới mức độ tiên tiến như radar AN/APG-85 đang được tích hợp cho tiêm kích tàng hình F-35 thế hệ 5 của Mỹ, hệ thống này vẫn đại diện cho bước nhảy công nghệ kéo dài hàng chục năm so với radar Captor hiện tại. Khác với radar quét cơ khí chỉ phát một chùm sóng duy nhất, radar AESA sử dụng hàng trăm phần tử phát – thu điều khiển điện tử, cho phép quét gần như tức thời, theo dõi và khóa nhiều mục tiêu cùng lúc, kể cả trong không gian rộng và phức tạp.
Các quan chức quốc phòng Anh cho biết, việc tích hợp ECRS Mk2 sẽ mang lại sự thay đổi căn bản về tầm phát hiện, năng lực tấn công điện tử chủ động và khả năng sống sót của Eurofighter trong không phận có mức độ đối kháng cao. Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey nhấn mạnh rằng chương trình này là phản ứng cần thiết trước các thách thức an ninh ngày càng gia tăng tại khu vực Euro–Đại Tây Dương, trong đó có các vụ xâm nhập UAV và vi phạm không phận được cho là của Nga dọc sườn phía đông NATO.
Tập đoàn Leonardo, đơn vị chịu trách nhiệm chính về radar, mô tả ECRS Mk2 không chỉ là một hệ thống trinh sát mà còn là nền tảng tác chiến điện tử toàn diện, giúp Eurofighter trở nên nguy hiểm hơn đáng kể trước các đối thủ phụ thuộc vào radar dẫn đường. Tuy nhiên, ngay cả với radar mới, sức hấp dẫn của Eurofighter đối với thị trường xuất khẩu và ngay cả với RAF vẫn bị đánh giá là hạn chế.
Trong hơn một thập kỷ qua, Eurofighter đã thất bại trong mọi cuộc đấu thầu lớn khi cạnh tranh trực tiếp với F-35 và F-15, từ Hàn Quốc tới Bỉ. Radar lạc hậu chỉ là một trong nhiều nguyên nhân khiến dòng tiêm kích này bị đánh giá thấp hơn so với các máy bay thế hệ 4+ hiện đại và tiêm kích thế hệ 5.
Dưới áp lực từ thực tế tác chiến và xu hướng mua sắm toàn cầu, Anh đã chính thức gác lại kế hoạch mua thêm Eurofighter từ năm 2025 và đang từng bước rút loại máy bay này khỏi biên chế, đồng thời tăng cường đặt mua F-35A. Việc chỉ có 40 chiếc Eurofighter được cấp ngân sách nâng cấp radar phản ánh rõ vị thế suy giảm của chương trình. Trong cuộc cạnh tranh giữa việc duy trì ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu và tối đa hóa năng lực chiến đấu, London rõ ràng đã chọn ưu tiên hiệu quả tác chiến hơn là bảo toàn một biểu tượng công nghiệp cũ.
