Trò chuyện với PV Tri thức và Cuộc sống tại Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Khoa Toán – Cơ – Tin học và đón nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội), những cựu sinh viên, giảng viên, nhà khoa học bày tỏ sự xúc động khi nhắc tới những người thầy huyền thoại.

Bằng trí tuệ, tâm huyết và sự dìu dắt tận tình, các thầy đã truyền ngọn lửa đam mê khoa học, nâng đỡ nhiều thế hệ học trò trưởng thành, tiếp bước trên con đường nghiên cứu và cống hiến cho nền khoa học nước nhà.

Vinh dự được dẫn dắt bởi những nhà Toán học lớn

GS.TSKH. Phan Văn Hạp, nguyên Phó Hiệu trưởng nhà trường, sinh viên khóa đầu tiên của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội bày tỏ niềm vinh dự khi được học tập tại khoa Toán từ những ngày đầu thành lập.

Ông vẫn nhớ, ngày 15/10/1956, lần đầu tiên ông và các sinh viên được gặp các thầy cô trên giảng đường. Những người thầy, nhà toán học lớn như GS Ngụy Như Kon Tum, GS Lê Văn Thiêm, Hoàng Phương, Nguyễn Cảnh Toàn, Khúc Ngọc Khảm… đã có ảnh hưởng rất lớn tới niềm đam mê, sự lựa chọn, theo đuổi con đường khoa học của các sinh viên thời bấy giờ. Trong đó, đặc biệt là GS Lê Văn Thiêm.

“Được trực tiếp nghe thầy Lê Văn Thiêm, một ngôi sao sáng trên bầu trời Toán học giảng bài, chúng tôi cảm thấy một niềm vinh dự lớn lao”, ông Hạp chia sẻ.

Theo ông, GS Lê Văn Thiêm đã góp phần dẫn dắt nhiều thế hệ sinh viên đi vào con đường toán học, đặt nền móng cho sự phát triển của khoa trong những năm tiếp theo. Thậm chí, nhiều thầy giáo trẻ từng học cử nhân Toán ở Hà Nội cũng quyết định ở lại, không theo gia đình vào Nam hay sang Pháp chỉ vì nghe tiếng GS Thiêm.

Đối với GS Phan Văn Hạp, GS Lê Văn Thiêm đã ảnh hưởng trực tiếp đến định hướng chuyên môn của ông, khiến ông lựa chọn theo chuyên ngành Phương pháp tính.

Nhìn lại chặng đường dài đã qua, GS Phan Văn Hạp cho hay, dòng đời ông “không phẳng lặng", nhưng ông thấy mình có nhiều may mắn, trong đó, may mắn lớn nhất là được học những người thầy giỏi, hết lòng hỗ trợ học trò, giúp trò những cơ hội phát triển tốt nhất.

Nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập Khoa Toán - Cơ - Tin học, ông chúc mừng và bày tỏ sự tri ân tới các thế hệ thầy cô, sinh viên và cựu sinh viên đã góp sức xây dựng, phát triển Khoa Toán - Cơ - Tin học suốt 70 năm qua.

Di sản quý nhất từ lớp A0: Niềm say mê khoa học từ những người thầy

GS.TSKH. Đào Trọng Thi, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, nguyên Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, cựu sinh viên A0 khóa 2 chia sẻ, điều quý giá nhất mà lớp Toán đặc biệt A0 mang lại cho ông và các thế hệ học trò chính là niềm say mê khoa học. Trong những năm tháng chiến tranh, điều kiện học tập, sinh hoạt còn nhiều thiếu thốn, nhưng chính niềm say mê ấy đã giúp các thầy trò vượt qua khó khăn, chinh phục những đỉnh cao tri thức.

Theo GS.TSKH. Đào Trọng Thi, hoàn cảnh giai đoạn đó cũng góp phần tạo nên sự tập trung và say mê đặc biệt. Người học có ít lựa chọn hơn, thời gian và tâm sức chủ yếu dành cho việc học. Một cuốn sách có chất lượng, đúng chuyên môn đã là tài liệu quý, thậm chí được xem như lợi thế của người sở hữu. Ngày nay, nguồn sách phong phú hơn, người học có nhiều lựa chọn, nhưng cũng phải đối mặt với việc chọn lọc tài liệu phù hợp.

Thời điểm đó, chỉ cần được theo học tại khu vực khoa Toán, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, trong thời gian sơ tán ở Đại Từ (Thái Nguyên) đã là niềm vinh dự lớn đối với những sinh viên trẻ. Dù cuộc sống kham khổ, điều kiện học tập còn nhiều khó khăn, họ may mắn được học tập, tiếp xúc với những người thầy mà trước đó chỉ biết đến qua danh tiếng.

“Những thầy như Lê Văn Thiêm, Hoàng Tụy, rồi thầy Văn Như Cương và nhiều thầy khác, chúng tôi chỉ nghe tên thôi đã rất ngưỡng mộ. Chúng tôi không nghĩ mình còn có cơ hội được gặp, được trò chuyện, được các thầy giúp đỡ, chỉ bảo và dẫn dắt”, GS.TSKH. Đào Trọng Thi chia sẻ.

Với ông Thi, đó chính là di sản quý giá mà lớp Toán đặc biệt A0 và những năm tháng sơ tán cùng khoa Toán đã để lại cho các thế hệ học trò. Sau này, khi có điều kiện ra nước ngoài, được gặp gỡ những nhà khoa học tài năng, ông vẫn luôn trân trọng quãng thời gian học tập gian khó ấy. Đó là những năm tháng ông và bạn bè tiếp thu được nhiều kiến thức, đồng thời hình thành tình yêu khoa học và nền tảng tinh thần cho con đường nghiên cứu, giảng dạy sau này.

Trong suốt quá trình công tác, dù đảm nhiệm nhiều vị trí khác nhau, ông vẫn luôn gắn bó với Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội và Khoa Toán. Đến nay, ông vẫn thường xuyên giữ liên hệ với các đồng nghiệp chuyên môn, tham gia các hoạt động đào tạo khi có điều kiện và đóng góp ý kiến cho sự phát triển của nhà trường.

“Với tôi, niềm hạnh phúc lớn nhất ở tuổi này là được chứng kiến Khoa Toán - Cơ - Tin học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Đại học Quốc gia Hà Nội ngày càng phát triển”, ông bày tỏ.

May mắn vì được học Toán, làm Toán, là trò những người thầy lớn

PGS.TS Nguyễn Vũ Lương, nguyên Chủ nhiệm Khối Chuyên Toán - Tin Tổng hợp, Hiệu trưởng đầu tiên Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên chia sẻ, ông rất xúc động khi gặp lại những người thầy, những gương mặt thân thương đã gắn bó với ông từ những năm tháng đất nước còn nhiều khó khăn tại Lễ Kỷ niệm 70 năm Khoa Toán – Cơ – Tin học, Trường ĐH Tổng hợp Hà Nội.

Ông Lương là sinh viên khóa 13 của Khoa Toán - Vật lý (sau đổi tên là khoa Toán -Cơ). Năm 1969, theo tiếng gọi của Tổ quốc, ông rời giảng đường, nhập ngũ, trải qua ba năm chiến đấu, cuối năm 1972, đầu năm 1973, ông trở về tiếp tục việc học. Năm 1975, ông tốt nghiệp đại học, được giữ lại làm giảng viên, công tác tại Tổ bộ môn Toán học Tính toán rồi đảm nhiệm vị trí Chủ nhiệm Khối Chuyên Toán. Sau này, ông tiếp tục gắn bó với công tác đào tạo tại Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên.

“Cả cuộc đời tôi gắn liền với Toán học và Trường Đại học Tổng hợp. Hôm nay được gặp lại những người thầy đã dạy dỗ mình, những người bạn đã đi cùng tôi những năm tháng tuổi trẻ, tôi thực sự cảm thấy rất xúc động, hạnh phúc”, ông Lương chia sẻ.

Theo ông Lương, Khoa Toán – Cơ – Tin học là một trong những lực lượng hàng đầu của nền đại học Việt Nam, nơi quy tụ nhiều nhà toán học xuất sắc, đặt nền móng cho đào tạo và nghiên cứu toán học. Qua 70 năm, những thế hệ thầy và trò của Khoa đã góp phần bồi đắp nền tảng khoa học cơ bản, đào tạo nhiều học sinh, sinh viên có năng lực, trong đó có những gương mặt đạt thành tích cao tại các kỳ thi Olympic Toán học quốc tế.

Nhắc đến những người có ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc đời mình, ông Lương cho biết, có hai người thầy mà ông đặc biệt biết ơn là GS Phan Đức Chính và GS Nguyễn Duy Tiến. Chính sự dìu dắt của các thầy đã giúp ông trưởng thành, hình thành cách tư duy, học tập và làm việc.

“Cả cuộc đời mình, tôi thấy rất may mắn vì được học Toán và làm Toán và được học những người thầy lớn. Ở gần những người thầy lớn, họ dạy cho mình cách nghĩ, cách phải làm gì, cách phải học như thế nào. Nếu hôm nay tôi có được những thành công, thì công lao lớn nhất là của những người thầy. Các thầy đã nâng đỡ, chắp cánh cho tôi trưởng thành ”, ông xúc động.

Tự hào các thế hệ học trò trưởng thành, cống hiến cho đất nước

PGS.TS Lê Minh Hà, Giám đốc điều hành Viện Toán cao cấp, nguyên Trưởng khoa Toán - Cơ - Tin học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, chia sẻ niềm vui khi trở về trường, gặp lại bạn bè, đồng nghiệp và các thế hệ học trò. Điều khiến ông vui mừng là chứng kiến nhiều học trò cũ đã trưởng thành, có công việc ổn định và đang đảm nhiệm những công việc khác nhau trong xã hội.

“Điều đáng mừng là các học trò cũ đã trưởng thành, có những công việc rất ổn định và thú vị. Dù làm ở những lĩnh vực khác nhau, họ vẫn thấy kiến thức thu nhận được tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội trước đây rất bổ ích cho công việc hiện tại”, ông Hà chia sẻ.

Nhìn lại chặng đường 70 năm, PGS.TS Lê Minh Hà cho rằng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội là một trong những cái nôi đào tạo nhiều thế hệ nhà toán học Việt Nam, làm việc cả trong nước và nước ngoài, đóng góp cho sự phát triển của nền khoa học nước nhà.

“Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội thực sự là một trong những cái nôi đào tạo nên nhiều thế hệ nhà toán học Việt Nam. Họ đã và đang cống hiến hết sức mình cho nền khoa học của đất nước”, ông Hà nhấn mạnh.

Ngày 18/10, Khoa Toán - Cơ - Tin học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức lễ kỷ niệm 70 năm thành lập (1956-2026) và đón nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.

Khoa Toán - Cơ - Tin học được hình thành năm 1956, từ Khoa Toán - Lý chung do GS Lê Văn Thiêm làm chủ nhiệm. Năm 1963, Khoa Toán trở thành đơn vị độc lập thuộc Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, đào tạo và nghiên cứu các lĩnh vực toán học. Năm 1970, khoa đổi thành Khoa Toán - Cơ; đến năm 1987, mang tên Khoa Toán - Cơ - Tin học. Qua 70 năm, khoa đào tạo nhiều thế hệ nhà khoa học, đóng góp cho nền toán học Việt Nam.

Một trong những dấu ấn đáng chú ý của Khoa là tinh thần tiên phong trong đào tạo và tiếp cận các lĩnh vực khoa học mới. Năm 1965, lớp chuyên Toán A0 đầu tiên ra đời. Từ những năm 1960, máy tính và lập trình đã được đưa vào giảng dạy cho sinh viên toán. Sau này, khoa tiếp tục mở rộng sang những lĩnh vực mới như khoa học dữ liệu, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển của khoa học và công nghệ.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thanh Sơn, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định, Toán học, cơ học và tin học giữ vai trò quan trọng trong hệ thống đào tạo, nghiên cứu của nhà trường. Đây không chỉ là những lĩnh vực khoa học cơ bản mà còn cung cấp nền tảng phương pháp luận, mô hình và công cụ cho nhiều ngành khoa học, công nghệ hiện đại. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và tính toán khoa học phát triển nhanh chóng, tư duy toán học cùng năng lực tính toán ngày càng có ý nghĩa thiết yếu.

Những thành quả đạt được trong 70 năm qua là sự kết tinh từ trí tuệ, tâm huyết và sự bền bỉ của nhiều thế hệ. Đây là nền tảng để Khoa tiếp tục phát triển, tiếp tục nâng cao vị thế của một trong những cái nôi của khoa học cơ bản nước nhà.