Ngày 5/6/1911, từ bến cảng Nhà Rồng, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã bước lên con tàu Đô đốc Latouche-Tréville, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước kéo dài ba thập kỷ. Hơn một thế kỷ đã trôi qua, quyết định lịch sử ấy vẫn để lại nhiều bài học sâu sắc cho thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay.
Tư duy độc lập, dám lựa chọn con đường riêng
Ngược dòng lịch sử, vào thời điểm năm 1911, đất nước đang chìm trong ách thống trị của thực dân Pháp, các phong trào yêu nước liên tiếp thất bại và con đường giải phóng dân tộc vẫn chưa có lời giải rõ ràng. Trong bối cảnh đó, người thanh niên Nguyễn Tất Thành, mới 21 tuổi, đã đưa ra một quyết định táo bạo: rời Tổ quốc để đi tìm con đường cứu nước mới cho dân tộc.
Bến Nhà Rồng, nơi người thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước ngày 5/6/1911. Ảnh: Quốc Lê.
Quyết định ấy không phải một hành động bột phát mà là kết quả của quá trình suy nghĩ, trăn trở và quan sát thực tiễn. Nguyễn Tất Thành đã chứng kiến cảnh nhân dân lầm than, đất nước mất độc lập và những hạn chế của các phong trào yêu nước đương thời. Thay vì đi theo những lối mòn có sẵn, Người lựa chọn một con đường khác biệt: trực tiếp tìm hiểu thế giới để tìm ra lời giải cho vận mệnh dân tộc.
Bài học đầu tiên mà thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay có thể học được từ quyết định ấy là tinh thần dám nghĩ khác và dám lựa chọn con đường riêng. Trong cuộc sống, không phải lúc nào những con đường quen thuộc cũng dẫn tới thành công. Nhiều khi, sự phát triển của cá nhân và xã hội đòi hỏi những cách tiếp cận mới, những ý tưởng mới và cả sự can đảm để vượt qua những khuôn mẫu cũ. Nguyễn Tất Thành đã không chấp nhận đi theo những lựa chọn phổ biến nhất của thời đại mình mà chủ động tìm kiếm một hướng đi riêng. Chính tư duy độc lập ấy đã mở ra một bước ngoặt cho lịch sử dân tộc.
Bài học thứ hai là tinh thần học hỏi không ngừng. Hành trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành thực chất cũng là một hành trình học tập đặc biệt. Trong gần 30 năm hoạt động ở nước ngoài, Người đã đi qua nhiều quốc gia, làm nhiều nghề khác nhau, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa và tư tưởng chính trị khác nhau. Người học từ thực tế cuộc sống, từ lao động, từ sách báo, từ các phong trào cách mạng và từ chính những biến động của thế giới. Chính quá trình học hỏi bền bỉ ấy đã giúp Người tích lũy kiến thức, mở rộng tầm nhìn và từng bước tìm ra con đường phù hợp cho cách mạng Việt Nam.
Trong thời đại ngày nay, khi cơ hội tiếp cận tri thức rộng mở hơn bao giờ hết, tinh thần học tập ấy càng trở nên cần thiết. Thế giới đang thay đổi với tốc độ nhanh chóng dưới tác động của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và toàn cầu hóa. Nếu không liên tục học hỏi và cập nhật kiến thức, người trẻ rất dễ bị tụt lại phía sau. Từ tấm gương của Bác Hồ, mỗi người trẻ có thể nhận ra rằng học tập không chỉ là nhiệm vụ trong nhà trường mà là hành trình suốt đời để hoàn thiện bản thân và đóng góp cho xã hội.
Bản lĩnh hội nhập quốc tế
Bài học thứ ba là khát vọng cống hiến cho đất nước. Nguyễn Tất Thành ra đi không phải để tìm kiếm cuộc sống tốt đẹp cho riêng mình. Mục tiêu lớn nhất của Người là tìm cách giành lại độc lập cho dân tộc và đem lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho nhân dân. Chính lý tưởng cao đẹp ấy đã giúp Người vượt qua vô vàn khó khăn, thử thách trong những năm tháng bôn ba nơi đất khách.
Ngày nay, Việt Nam đã trở thành một quốc gia độc lập, tự do, nhưng vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức trên con đường phát triển. Đó là yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phát triển khoa học công nghệ, bảo vệ môi trường, xây dựng xã hội công bằng và hội nhập quốc tế hiệu quả. Những nhiệm vụ ấy đòi hỏi thế hệ trẻ không chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà còn phải nuôi dưỡng tinh thần trách nhiệm với cộng đồng và đất nước. Mỗi người trẻ có thể đóng góp bằng nhiều cách khác nhau, từ học tập tốt, lao động sáng tạo đến khởi nghiệp, nghiên cứu khoa học hay tham gia các hoạt động xã hội.
Bài học thứ tư là bản lĩnh hội nhập quốc tế. Một trong những điểm nổi bật trong hành trình của Nguyễn Tất Thành là khả năng tiếp thu tinh hoa nhân loại nhưng vẫn giữ vững bản sắc dân tộc. Người học hỏi từ thế giới nhưng không sao chép máy móc. Người luôn xuất phát từ thực tiễn Việt Nam để lựa chọn những giá trị phù hợp với lợi ích của dân tộc.
Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, bài học này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Người trẻ Việt Nam có nhiều cơ hội tiếp cận với các nền văn hóa, công nghệ và tri thức toàn cầu. Tuy nhiên, hội nhập không có nghĩa là hòa tan. Việc tiếp thu cái mới cần đi đôi với giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng. Chỉ khi làm được điều đó, hội nhập mới thực sự trở thành động lực cho sự phát triển bền vững.
115 năm đã trôi qua kể từ ngày Nguyễn Tất Thành rời bến Nhà Rồng. Giá trị của quyết định lịch sử ấy vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với thế hệ trẻ Việt Nam. Đó là bài học về tư duy độc lập, tinh thần học hỏi, khát vọng cống hiến và bản lĩnh hội nhập. Những phẩm chất ấy không chỉ góp phần làm nên tầm vóc của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn là hành trang quý giá để người trẻ hôm nay tự tin bước vào tương lai, góp phần xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, văn minh và phát triển.
