27 thế giới 'hoàng hôn kép' có thể tồn tại ngoài vũ trụ

Tâm Anh (TH) 05/05/2026 19:02

Các nhà thiên văn phát hiện 27 ứng viên hành tinh quay quanh hai ngôi sao. Những phát hiện này đang chờ xác nhận bằng phân tích quang phổ.

Trong nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Monthly Notices of the Royal Astronomical Society ngày 4/5, các nhà thiên văn học cho biết mới phát hiện 27 ứng viên hành tinh quay quanh hai ngôi sao. Những hành tinh này nằm cách Trái đất từ 650 - 18.000 năm ánh sáng.

Đến nay, giới khoa học chỉ xác nhận khoảng 18 hành tinh dạng “circumbinary” - tức quay quanh hai ngôi sao. Trong khi đó, hơn 6.000 hành tinh đã được phát hiện quay quanh một sao đơn, giống như Trái đất quay quanh Mặt trời.

Nếu 27 ứng viên hành tinh trên được giới khoa học xác nhận thì sẽ nâng tổng số hành tinh dạng “circumbinary” lên gấp hơn 2 lần con số hiện tại.

Phó Giáo sư Ben Montet, tác giả chính của nghiên cứu tại Đại học New South Wales (UNSW), cho biết nhiều khái niệm trong thiên văn học vốn khó hình dung. Tuy nhiên, nhờ cảnh hoàng hôn hai Mặt trời nổi tiếng trong phần phim đầu tiên của "Star Wars" (Chiến tranh giữa các vì sao) thì “ai cũng có thể hình dung một hành tinh quay quanh 2 ngôi sao sẽ trông ra sao và cảm giác đứng trên đó như thế nào”.

Cảnh phim đáng nhớ trong "Star Wars" với cảnh Luke Skywalker chiêm ngưỡng hoàng hôn kép khi có 2 Mặt trời. Ảnh: Lucasfilm/Fox/Kobal/Shutterstock.

Theo ước tính, hơn 1/2 số sao trong vũ trụ tồn tại trong các hệ sao đôi hoặc đa sao. Trước đây, các hành tinh dạng này thường được phát hiện thông qua “hiện tượng quá cảnh”. Khi một hành tinh đi ngang qua phía trước ngôi sao, nó tạo ra sự suy giảm độ sáng, từ đó các nhà khoa học suy ra có vật thể đang quay quanh. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ hiệu quả khi quỹ đạo hành tinh và sao trùng khớp với hướng quan sát từ Trái đất.

Trong nghiên cứu mới, nhóm chuyên gia sử dụng phương pháp “tiến động cận điểm” (apsidal precession) để theo dõi sự dao động nhỏ trong chuyển động của các cặp sao quay quanh và che khuất lẫn nhau. Nhờ đó, họ có thể nhận ra những bất thường, dấu hiệu cho thấy có thêm một vật thể khác trong hệ.

Sau khi loại trừ các yếu tố như chuyển động quay và lực hấp dẫn giữa 2 ngôi sao, nhóm nghiên cứu xác định 36 hệ sao trong tổng số 1.590 hệ có hành vi chỉ có thể giải thích bằng sự hiện diện của một vật thể thứ ba.

Trong số này, 27 ứng viên hành tinh “có khả năng mang khối lượng hành tinh”. Tuy vậy, các nhà khoa học cần thêm nghiên cứu về quang phổ, tức ánh sáng chúng phát ra, để xác nhận chính thức đó là những hành tinh quay quanh 2 ngôi sao.