Khoa học và Đời sống số 47-2023

Số 47 (4309) Thứ Năm (23/11/2023) 7 SỨC KHỎE MỚI Không vứt rau củ quả bị hỏng: Để tiết kiệm, nhiều người không vứt bỏ thực phẩm bị ôi thiu, mốc meo mà chỉ cắt bỏ phần hỏng rồi nấu ăn tiếp. Các loại thực phẩm có tinh bột như lạc và ngô bị thiu mốc, biến chất có thể sinh ra độc tố aflatoxin, ăn lâu dài có thể gây ung thư gan. Các loại trái cây thối hỏng như táo, chuối có thể gây rối loạn chuyển hóa, phù thận ở trường hợp nhẹ, tổn thương dây thần kinh, hệ hô hấp trong trường hợp nặng, thậm chí ung thư gan. Không bật máy hút mùi khi nấu: Một số người không bật máy hút mùi khi nấu ăn để tiết kiệm điện. Họ không biết rằng, dầu ăn ở nhiệt độ cao sẽ sinh ra lượng lớn chất độc hại, có thể gây ung thư, khô mắt, khô họng, tức ngực, chóng mặt và các triệu chứng khó chịu khác. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người tiếp xúc chất này trong thời gian dài có nguy cơ mắc ung thư phổi cao gấp 2 đến 3 lần so với người bình thường. Đây cũng là nguyên nhân chủ yếu khiến t lệ mắc ung thư phổi ở phụ nữ tăng cao. Do vậy, bạn nên chọn máy hút mùi có lực hút mạnh, bật máy trước khi đun nấu và đợi vài phút sau khi nấu xong mới tắt. Không thay thớt, đũa: Nhiều người dùng thớt và đũa gỗ để trong nhà bếp vài năm không thay. Tuy nhiên, thớt dùng lâu ngày, trên thớt có nhiều vết dao, đũa tre, gỗ dùng lâu ngày dễ bị nứt, ẩn chứa cặn thức ăn dẫn đến nấm mốc, có thể sinh ra chất gây ung thư aflatoxin, làm tăng nguy cơ ung thư gan, ung thư thực quản, dạ dày, đại trực tràng và các bệnh ung thư khác. Nên thay đũa, thớt sau nửa năm sử dụng, nếu mốc thì phải vứt bỏ ngay. Sử dụng thớt cần chú ý thái riêng đồ sống và đồ chín, rửa sạch thường xuyên. Không vứt đồ ăn để qua đêm: Rau để qua đêm không những mất nhiều chất dinh dưỡng mà còn dễ sinh sôi vi khuẩn, người có chức năng đường tiêu hóa yếu sau khi ăn dễ bị tiêu chảy. Để rau qua đêm còn có thể sinh ra nitrit, ăn lâu dài gây đột biến tế bào và ung thư dạ dày. Các món ăn nên được nấu chín và ăn ngay, nếu không thể ăn hết thì nên bọc kín và cho vào tủ lạnh kịp thời, ăn hết càng sớm càng tốt. AN AN (Theo ABLW) dụng phòng, chữa bệnh. Hoạt chất chứa trong thuốc quyết định tác dụng chữa bệnh. Vì vậy, thuốc được sản xuất và lưu hành phải đạt tiêu chuẩn chất lượng, không để thuốc kém chất lượng đến tay người tiêu dùng. Khi lưu hành trên thị trường, nếu điều kiện bảo quản không tốt, không đúng, dẫn đến chất lượng thuốc bị thay đổi về hàm lượng hoạt chất, sinh khả dụng bị hạ xuống, hoặc hạn dùng đã hết, thuốc bị phân hủy trong quá trình bảo quản, lưu thông, phân phối do ảnh hưởng của nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng… thì phải thu hồi kịp thời. ThS.DS Lê Quốc Thịnh khẳng định, thuốc kém chất lượng có chứa hoạt chất nhưng không đạt tiêu chuẩn, người dùng sẽ không hết bệnh hoặc bệnh ngày càng nặng thêm. Nguy hại hơn, hoạt chất, thậm chí tá dược chứa trong thuốc kém chất lượng không tinh khiết và nếu lẫn độc chất, người dùng có thể tử vong. Hơn nữa, thuốc kém chất lượng, bị thu hồi, không chỉ gây hại cho người sử dụng, mà có thể gây hại cho cộng đồng. Methotrexat, cũng như các loại thuốc khác, nếu không đảm bảo chất lượng, bị thu hồi, đương nhiên sẽ ảnh hưởng sức khoẻ nếu bệnh nhân sử dụng. Công ty Bidiphar nói gì? Liên quan việc thu hồi Giấy đăng ký lưu hành thuốc, đình chỉ lưu hành, thu hồi thuốc đối với Methotrexat 50 mg/2ml (số đăng ký QLĐB-63817), Bidiphar đã phát thông cáo cho hay, sự việc xảy ra năm 2021 trên dây chuyền sản xuất cũ. Lô sản phẩm thuốc Methotrexat Bidiphar 50mg/2m1 vi phạm đã được công ty thu hồi, sau đó tiêu hủy. Các hoạt động rà soát, đánh giá 4 thói quen phổ biến “mời gọi” ung thư, cần tránh ngay 7 thực phẩm quen thuộc là “khắc tinh” của tế bào ung thư yếu tố nguy cơ và hành động phòng ngừa được thực hiện tại thời điểm đó. Công ty đã báo cáo cơ quan chức năng. Hoạt động sản xuất trở lại bình thường với mức độ kiểm soát cao hơn từ năm 2022. Cũng theo Bidiphar, hiện nay, toàn bộ thuốc ung thư đã được chuyển sang sản xuất trên dây chuyền hoàn toàn mới, công nghệ hiện đại, tự động, khép kín tại Khu Kinh tế Nhơn Hội, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Về mặt pháp lý, trao đổi với PV Khoa học & Đời sống, luật sư Nguyễn Quang Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) dẫn khoản 5 Điều 12 Thông tư 11/2018/TT-BYT quy định triển khai thu hồi thuốc theo hình thức bắt buộc như sau: Cơ sở kinh doanh, sử dụng thuốc phải dừng việc cung cấp, sử dụng; biệt trữ thuốc còn tồn tại cơ sở; lập danh sách các cơ sở kinh doanh, sử dụng, cá nhân (nếu có) đã mua thuốc, liên hệ và tiếp nhận thuốc được trả về; trả về cơ sở cung cấp thuốc. Cơ sở sản xuất (đối với thuốc sản xuất trong nước), cơ sở nhập khẩu phối hợp với cơ sở ủy thác nhập khẩu hoặc cơ sở đầu mối phân phối thuốc (đối với thuốc nhập khẩu) chịu trách nhiệm thực hiện thu hồi thuốc vi phạm. Biên bản thu hồi thuốc thực hiện theo quy định tại Mẫu số 04 Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư 11/2018/TT-BYT. Trường hợp cơ sở kinh doanh, cung cấp thuốc không thực hiện thu hồi thuốc hoặc không tiếp nhận thuốc trả về, cơ sở, cá nhân mua, sử dụng thuốc báo cáo Sở Y tế trên địa bàn để xử lý theo quy định. Việc thu hồi thuốc phải được thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 63 Luật Dược 2016: Thu hồi ở tất cả cơ sở kinh doanh dược, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và người sử dụng trong trường hợp thuốc vi phạm ở mức độ 1, việc thu hồi phải hoàn thành trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày có quyết định thu hồi. Thu hồi ở tất cả cơ sở kinh doanh dược, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và người sử dụng trong trường hợp thuốc vi phạm ở mức độ 2, việc thu hồi phải hoàn thành trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày có quyết định thu hồi. Thu hồi ở tất cả cơ sở kinh doanh dược trong trường hợp thuốc vi phạm ở mức độ 3, việc thu hồi phải hoàn thành trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày có quyết định thu hồi. Trường hợp việc thu hồi thuốc vi phạm ở mức độ 1 và việc thu hồi thuốc vượt quá khả năng thu hồi của cơ sở sản xuất thuốc trong nước, cơ sở nhập khẩu, cơ sở ủy thác nhập khẩu thuốc hoặc quá thời hạn thu hồi mà cơ sở sản xuất thuốc trong nước, cơ sở nhập khẩu, cơ sở ủy thác nhập khẩu thuốc không thực hiện việc thu hồi thì bị cưỡng chế thu hồi theo quy định của pháp luật. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền trực tiếp tổ chức cưỡng chế thu hồi thuốc; cơ sở sản xuất thuốc trong nước, cơ sở nhập khẩu, cơ sở ủy thác nhập khẩu thuốc có trách nhiệm thanh toán chi phí cho việc thu hồi và xử lý thuốc bị thu hồi. Nhiều người duy trì một số thói quen tiết kiệm trong ăn uống có thể gây ung thư. Một số thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt không chỉ bổ dưỡng mà còn có chất chống ung thư, ức chế sự phát triển của khối u và nâng cao khả năng miễn dịch của cơ thể. Khoai lang: Thực phẩm quen thuộc này có thể ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư và ức chế các tế bào ung thư đang tồn tại trong cơ thể. Theo nghiên cứu, khả năng ức chế của khoai lang đối với tế bào ung thư rất rõ ràng và t lệ ức chế của khoai lang nấu chín đối với tế bào ung thư là 98,7%. Nghệ: Curcumin trong nghệ được chứng minh ở các nghiên cứu lâm sàng về khả năng ức chế tế bào ung thư gia tăng và di căn có liên quan một loạt bệnh ung thư vú, tử cung, buồng trứng, thận, bàng quang, bạch cầu, ung thư bạch cầu, ung thư ruột kết, gan, tụy, phổi và u lympho. Nghiên cứu cũng ghi nhận, nghệ có thể giảm cholesterol, cải thiện chức năng gan, bảo vệ cơ thể chống lại bệnh Alzheimer, giảm viêm ruột và chống lại bệnh trầm cảm. Bí đỏ: Trong số nhiều thành phần bí đỏ được công nhận với tính chất lành mạnh, vitamin C, canxi, chất xơ và thành phần tryptophan - P có chức năng ức chế chất gây ra ung thư, hiệu quả rất tốt trong phòng ngừa ung thư. Ngoài ra, bí đỏ còn giúp phòng ngừa béo phì, tiểu đường và mỡ máu, cholesterol cao, Hàm lượng vitamin A trong bí đỏ cũng rất cao. Củ cải trắng: Đây là một trong các siêu thực phẩm có khả năng giảm nguy cơ ung thư. Có câu ngạn ngữ rằng: “Mùa đông ăn củ cải, mùa hè ăn gừng, cả cuộc đời không cần vào hiệu thuốc” và “củ cải tháng 10 chính là nhân sâm nước”. Mướp đắng: Công dụng sức khỏe tuyệt vời của mướp đắng đã được cả Đông y lẫn Tây y công nhận, trong đó có phòng ngừa ung thư. Theo Tây y, công dụng chống ung thư của mướp đắng đến từ chất protein quinine, đây là loại protein hoạt tính kích hoạt tế bào miễn dịch, sau đó là quá trình tiêu diệt tế bào ung thư hoặc các tế bào không bình thường khác thông qua tế bào miễn dịch này. Cà chua: Chất lycopene trong cà chua nổi tiếng với đặc tính chống ung thư. Nhiều nghiên cứu đã xác nhận rằng lycopene làm giảm nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt, phổi và dạ dày. Cà rốt: Ăn cà rốt tốt cho mắt và còn giúp giảm nguy cơ ung thư dạ dày, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư phổi và bệnh bạch cầu. Cà rốt giàu caroten (chất chống oxy hóa) chống lại các gốc tự do (các phân tử liên quan đến ung thư và lão hóa). THẢO NGUYÊN

RkJQdWJsaXNoZXIy MTYzNTY5OA==