Chủ nhật, 21/10/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Cánh cửa tri thức

Vũ Văn Lý ông nghè yêu nước

Tìm hiểu lịch sử - 23/01/2018 04:11
Vũ Văn Lý ông nghè yêu nước
Vũ Văn Lý ông nghè yêu nước, đã để lại trong lòng nhân dân vùng Lý Nhân tỉnh Hà Nam nhiều dấu ấn khó quên. Ông là thầy dạy của nhiều danh nhân như Nguyễn Khuyến, Vũ Hữu Lợi…

Hình minh họa.

 13 năm không làm quan để làm thày giáo

Ông họ Vũ, húy là Lý hiệu Vĩnh Xuyên, tự Trung Thuận, vốn xuất thân là nhà Nho ở xã Vĩnh Trụ, huyện Nam Sang tỉnh Hà Nội (nay thuộc Lý Nhân, Hà Nam). Cụ thân sinh ra ông là người nổi tiếng văn tài ở trấn Sơn Nam hạ, được triều đình phong tặng Phụng thành đại phu làm đến chức Hàn lâm viện thị giảng, mẹ họ Trần được tặng Tòng ngũ phẩm nghi nhân (bia khắc năm Tự Đức thứ 30 (1878) tại nhà thờ họ Vũ thị trấn Vĩnh Trụ).

Ông Vũ Văn Lý sinh năm Kỷ Tỵ (1809), đậu cử nhân năm Canh Tý (1840). Năm 32 tuổi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân khoa Tân Sửu niên hiệu Thiệu Trị 1 (1841) được triều đình bổ nhiệm làm liên tu Quốc sử quán, làm việc tại triều được 10 năm, đến năm Tự Đức thứ 5 (1881) vì lý do sức khỏe Vũ Văn Lý lui về quê nhà dưỡng hưu.

Tại quê nhà xã Vĩnh Trụ, ông nghè Vũ Văn Lý mở trường dạy học, được 13 năm đến năm Tự Đức thứ 18 (1864), ông lại nhận chỉ trở lại triều đình phục chức Tu soạn Quốc sử quán và Quốc tử giám tế tửu.

Năm Tự Đức thứ 23, Vũ Văn Lý được phong Hàn lâm viện thị giảng. Ngày 3 tháng 5 năm Tự Đức thứ 30 (1878), ông qua đời hưởng thọ 71 tuổi.

Cả hai lần làm quan lần đầu từ năm 1841 đến năm 1851 và lần thứ hai từ năm 1864 đến năm 1878 tổng cộng là 17 năm. Thời gian gián cách từ khi làm quan lần đầu đến lần 2 là 13 năm.

Chính trong thời gian gián cách 13 năm đó mà Vũ Văn Lý đã trở thành một nhà giáo lớn, đã để lại trong lòng nhân dân vùng Lý Nhân tỉnh Hà Nam nhiều dấu ấn khó quên. Đến nay, nhân dân vùng này vẫn kể cho nhau nghe những giai thoại nói về tình cảm của ông đối với học trò, nhất là việc ông đã nuôi dưỡng và sớm phát hiện ra tài năng của Nguyễn Thắng (sau là nhà thơ Nguyễn Khuyến).

Thày dạy của các danh nhân

Trong gia phả họ Nguyễn làng An Đỗ, nhà thơ Nguyễn Khuyến có đoạn tự bạch như sau:

 “Tôi theo học quan tri phủ Hoài Đức là Trần Tiên sinh (húy Vỹ, người xã Vụ Bản). Chỗ nông thì lội, chỗ sâu đi thuyền, nương nhau mà sống. Mẹ tôi thì sớm chiều tựa cửa ngóng trông để giúp con nên người. Khuyến tôi thì một ngày học, mười ngày nghỉ. Năm tôi 18 tuổi đi thi, trượt ngay kỳ đệ nhất, năm Ất Mão (1855) rồi Mậu Ngọ (1858), thi hai khóa chỉ trúng nhị trường. Đến khoa Tân dậu (1861) lại bị loại ngay từ kỳ đệ nhất.

Thế là bốn khoa thi không đỗ, mẹ tôi tuổi ngày càng cao, nhà lại thêm nghèo. Vì thế tôi đành thu xếp ngồi dạy học ở nhà Đoàn Bích (là học trò của cha tôi ở xã Liễu Đôi, huyện Thanh Liêm). Nhưng mà sau đó may mắn gặp quan Tế tửu Vũ tiên sinh là học trò của ông bác tôi, khen tôi gắng công đèn sách và hứa cấp cho tôi giấy bút, lương ăn hàng tháng.

Khuyến tôi xin với mẹ rằng thày giáo chỉ đủ lương một mình con ăn học còn ở nhà thiếu thốn thì sao? Nên con muốn tìm chỗ ngồi dạy học kiếm lương để sớm chiều mẹ đỡ phải lo, có được không. Mẹ tôi tỏ vẻ không vui trả lời tôi “Nhà con nối đời nho học, nếu con chịu khó theo đòi học hành, thì mẹ dù đói rét cũng cam tâm. Nếu chỉ vì cái lợi nhỏ trước mắt mà bỏ sự nghiệp học hành thì sau này còn mặt mũi nào nhìn cha ông nơi chín suối.

 Vâng lời mẹ, tôi bèn đến học quan Tế tửu họ Vũ (húy Lý ở xã Vĩnh Trụ huyện Nam Sang)”.

Căn cứ lời tự bạch trên, khi viết Địa chí huyện Bình Lục, phần nói về xã An Đỗ, tác giả Ngô Vi Liễn có câu “Lúc thiếu thời vị Tam nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến được ông tiến sĩ Vũ Văn Lý người xã Vĩnh Trụ, phủ Lý Nhân, huyện Nam Sang nhận làm con nuôi và dạy cho học tại tư dinh của ông”.

Vũ Văn Lý ông nghè yêu nước còn là thầy dạy của một số danh nhân khác như Tiến sĩ Vũ Hữu Lợi, đã từng tham gia và hy sinh trong cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy (1883-1884) do Nguyễn Thiện Thuật lãnh đạo, hoặc ông nghè Chấn Sơn ở Kim Bảng.

Số đông học trò của Vũ Văn Lý sau này đều trở thành các sĩ phu yêu nước hăng hái trong phong trào văn thân chống Pháp những năm cuối thế kỷ 19 đến thế kỷ 20 ở vùng Hà Nam, Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình.

(còn nữa)

Tuấn Đạt


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

TPHCM: Phụ huynh “tố” giáo viên có hành vi “phản giáo dục”?

(khoahocdoisong.vn) - Phụ huynh bức xúc vì giáo viên chủ nhiệm có những hành vi chưa chuẩn mực như dùng thước đánh vào tay học sinh khi phạm lỗi, phạt nhặt rác, cho ra ngoài hành lang đứng... Ban giám hiệu không hề hay biết các sự việc trên và phụ huynh thì sợ con mình bị “trù dập” nên cũng không dám đối thoại trực tiếp với giáo viên chủ nhiệm mà tạo nhóm để “tố” giáo viên.

Vì sao nói bát đĩa trắng an toàn

(khoahocdoisong.vn) - Khi dùng bát đĩa trắng, ngoài yếu tố dễ sử dụng sạch, sạch người ta còn cho rằng sẽ an toàn nhất trong các loại bát đĩa. Vậy sự thực thế nào, vì sao?

Cách vận động để chữa béo bụng

(khoahocdoisong.vn) - Béo bụng không những ảnh hưởng đến hình dáng thẩm mỹ mà nguy hại hơn là gây nên các bệnh lý như cao huyết áp, đột quỵ, vữa xơ động mạch, gan nhiễm mỡ, viêm tụy cấp…

Tuyệt vọng khi chồng mất để lại đống nợ

(khoahocdoisong.vn) - Từ lúc chồng mất, tôi luôn trong tình trạng tuyệt vọng, bế tắc. Anh đau ốm 4  năm, tôi vay nợ hơn 3 trăm triệu chữa trị cho anh. Chồng mất để lại đống nợ. Với tôi, số tiền đó quá lớn.

Nấu cơm bằng nước lạnh ngon hơn nước nóng

(khoahocdoisong.vn) - Nhiều người thấy, khi nấu bằng nước lạnh cơm sẽ ngon hơn so với nấu nước nóng. Điều này hoàn toàn đúng, do cơ chế ngấm nước và hồ hóa.

Quan niệm sai khi tráng trà loại bỏ caffein

(khoahocdoisong.vn) - Khi uống trà, nhiều người gặp tình trạng mất ngủ, bởi trong trà có chứa hàm lượng caffein. Để loại bỏ chất này, nhiều người đã tráng nước nóng trước khi hãm...

Tẩy tế bào chết bằng bột yến mạch

(khoahocdoisong.vn) - Bột yến mạch là một loại ngũ cốc khá quen thuộc đối với mỗi chúng ta, ngoài việc dùng để ăn bạn có thể tận dụng nó để chế biến thành những mặt nạ tẩy da chết và chăm sóc da hiệu quả.

Mới nhất

Đừng ham mật ong nguyên xác 

Tư vấn - V.Đài - 08:09 21/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Bán mật ong nguyên xác con ong như một cách để chứng minh cho người dùng, mật ong nguyên chất, ong “thật”. Nhưng chuyên gia cho rằng, không nên ham loại này.

Chồng toàn chơi thân với phụ nữ

Nhìn qua khe cửa - Tri Giao - 08:07 21/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Tôi thấy chồng hầu như toàn chơi thân với phụ nữ. Từ bạn bè hay khách hàng của anh, đa số đều là phụ nữ. Tôi thắc mắc anh về điều này thì anh bảo, ai quý anh nhiều hơn thì anh chơi với người đó.

Đi bộ giảm cơn thèm ăn và hút thuốc

Hỏi đáp - PV - 08:01 21/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Đi bộ khoảng 15 phút có thể kiềm chế cảm giác thèm ăn socola và thậm chí làm giảm lượng socola bạn ăn trong tình huống căng thẳng.

Tuyệt vọng khi chồng mất để lại đống nợ

Nhìn qua khe cửa - Tri Giao - 07:59 21/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Từ lúc chồng mất, tôi luôn trong tình trạng tuyệt vọng, bế tắc. Anh đau ốm 4  năm, tôi vay nợ hơn 3 trăm triệu chữa trị cho anh. Chồng mất để lại đống nợ. Với tôi, số tiền đó quá lớn.

Nấu cơm bằng nước lạnh ngon hơn nước nóng

Hỏi đáp - PV - 07:57 21/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Nhiều người thấy, khi nấu bằng nước lạnh cơm sẽ ngon hơn so với nấu nước nóng. Điều này hoàn toàn đúng, do cơ chế ngấm nước và hồ hóa.

Vì sao nói bát đĩa trắng an toàn

Tư vấn - PV - 07:55 21/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Khi dùng bát đĩa trắng, ngoài yếu tố dễ sử dụng sạch, sạch người ta còn cho rằng sẽ an toàn nhất trong các loại bát đĩa. Vậy sự thực thế nào, vì sao?

Quan niệm sai khi tráng trà loại bỏ caffein

Khoa học thường thức - Hiền Dung - 07:53 21/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Khi uống trà, nhiều người gặp tình trạng mất ngủ, bởi trong trà có chứa hàm lượng caffein. Để loại bỏ chất này, nhiều người đã tráng nước nóng trước khi hãm...

Cách vận động để chữa béo bụng

Chữa bệnh không dùng thuốc - Thúy Nga - 07:48 21/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Béo bụng không những ảnh hưởng đến hình dáng thẩm mỹ mà nguy hại hơn là gây nên các bệnh lý như cao huyết áp, đột quỵ, vữa xơ động mạch, gan nhiễm mỡ, viêm tụy cấp…

Ngô Thì Nhậm - một trí thức lỗi lạc

Tìm hiểu lịch sử - Nguyễn Thành Hữu - 07:44 21/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Ngô Thì Nhậm - một trí thức lỗi lạc, nhà chính trị, quân sự mưu lược thời Tây Sơn, có những cống hiến lớn cho dân tộc trên mọi lĩnh vực chính trị, quân sự, ngoại giao, triết học và văn học. 

Tẩy tế bào chết bằng bột yến mạch

Mẹo vặt - V.Đài - 07:42 21/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Bột yến mạch là một loại ngũ cốc khá quen thuộc đối với mỗi chúng ta, ngoài việc dùng để ăn bạn có thể tận dụng nó để chế biến thành những mặt nạ tẩy da chết và chăm sóc da hiệu quả.

TPHCM: Phụ huynh “tố” giáo viên có hành vi “phản giáo dục”?

Bạn đọc - 07:41 21/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Phụ huynh bức xúc vì giáo viên chủ nhiệm có những hành vi chưa chuẩn mực như dùng thước đánh vào tay học sinh khi phạm lỗi, phạt nhặt rác, cho ra ngoài hành lang đứng... Ban giám hiệu không hề hay biết các sự việc trên và phụ huynh thì sợ con mình bị “trù dập” nên cũng không dám đối thoại trực tiếp với giáo viên chủ nhiệm mà tạo nhóm để “tố” giáo viên.

Rác vũ trụ rơi trúng vườn cây ở Mỹ

Cánh cửa tri thức - 19:22 20/10/2018
Vật thể kim loại được phát hiện trong vườn óc chó tại bang California là bình nhiên liệu của một vệ tinh thuộc công ty Iridium.

Cơ thể nổi gân xanh cảnh báo điều gì về sức khỏe?

Sức khỏe A-Z - 19:11 20/10/2018
Đó có thể là dấu hiệu của nhiều chứng bệnh nghiêm trọng hơn, như giãn tĩnh mạch hoặc viêm tĩnh mạch.

Máy sưởi tốn điện hơn điều hòa?

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 19:00 20/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Sử dụng máy sưởi tốn điện hơn, nhưng vì chỉ làm ấm trong một không gian nhỏ nên máy sưởi lại tiết kiệm điện hơn điều hòa. Sử dụng điều hòa một chiều để làm ấm là không thể.

Mưa sao băng diễn ra định kỳ

Hỏi đáp - PV - 18:19 20/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Hầu hết mưa sao băng là hiện tượng diễn ra hàng năm theo định kỳ, kéo dài nhiều ngày nhưng chỉ có một khoảng cực điểm ngắn để có thể quan sát.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO