Thứ 4, 17/07/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Vì sao Dương lịch lại có năm nhuận?

Tô Hội - Khoa học - 08/03/2019 08:59
Vì sao Dương lịch lại có năm nhuận?
(khoahocdoisong.vn) - Cứ 4 năm, chúng ta lại có một tháng hai có 29 ngày. Những năm như vậy được gọi là năm nhuận Dương lịch.

Mỗi năm dư 1/4 ngày

Ngày nay, việc xác định năm nào là năm nhuận là việc dễ dàng và bất cứ cuốn lịch nào cũng có thể cho chúng ta biết chính xác. Nhưng để có được quy tắc cho những con số đó đã là cả một thành tựu lâu dài của việc quan sát thiên văn.

Dương lịch dựa vào chu kỳ của Mặt trời – mà ngày nay chúng ta biết chính là chu kỳ quỹ đạo của Trái đất quanh Mặt trời. Theo Dương lịch thì mỗi chu kỳ của Trái đất được tính là một năm. Và vì khí hậu trên Trái đất chịu hầu hết sự chi phối từ lượng ánh sáng tới từ Mặt trời nên chu kỳ này khớp với chu kỳ biến đổi tuần hoàn của thời tiết trên Trái đất.

Từ hơn 2.000 năm trước, các nhà thiên văn cổ ở nhiều nền văn minh lớn (Hy Lạp, Trung Quốc, Ba Tư,…) đã quan sát được sự thay đổi vị trí biểu kiến của Mặt trời trên bầu trời. Họ thấy rằng cùng một giờ trong ngày (chẳng hạn giữa trưa), nhưng mỗi ngày Mặt trời lại có một vị trí khác nhau. Mặc dù nó vẫn mọc buổi sáng ở phía Đông, lên cao nhất vào giữa trưa và đến chiều tối thì lặn ở phía Tây nhưng đường đi mỗi ngày của nó lại lệch đi một chút so với ngày hôm trước. Họ cũng nhận ra rằng sự lệch đi này không phải ngẫu nhiên mà cứ khoảng 365 ngày thì đường đi của Mặt trời lại lặp lại như cũ.

Nhờ những quan sát chi tiết hơn, mặc dù vẫn còn sử dụng những công cụ đo thô sơ, các nhà thiên văn cổ sau đó nhận ra rằng chu kỳ để Mặt trời trở lại một vị trí nhất định không phải đúng 365 ngày mà là khoảng 365,25 ngày, tức là chênh lệch1/4  ngày so với ước tính ban đầu. Sự lệch này khiến cho cứ 4 năm thì lịch sẽ bị thiếu mất 1 ngày, tức là Mặt trời sẽ bị chậm mất 1 ngày so với lịch để trở về vị trí của nó. Để bù vào sự thiếu hụt đó, ngày nhuận ra đời.

Quy tắc xác định năm nhuận

Năm 46 TCN, Julius Caesar đưa ra một loại lịch mang tên ông – lịch Julius (Julian Calendar) – được cải biên từ lịch La Mã sử dụng ngay trước đó. Lịch La Mã cũng lấy 12 chu kỳ tuần Trăng để làm một năm, và như vậy mỗi năm có 355 ngày. Vì 355 ngày là nhỏ hơn chu kỳ biểu kiến của Mặt trời nên cứ khoảng 2 hoặc 3 năm, lại có một năm được chèn thêm một tháng nhuận có độ dài 22 hoặc 23 vào giữa tháng hai và tháng ba, khiến cho những năm như vậy có độ dài 377 hoặc 378 ngày.

Sự chênh lệch về độ dài của năm không chỉ gây khó khăn cho việc dự đoán chu kỳ thời tiết mà sau đó còn nảy ra một rắc rối là người giữ chức vụ Giáo hoàng của La Mã có quyền tự sắp xếp việc xen kẽ năm nhuận này, thậm chí có thể thay đổi độ dài của tháng nhuận (chẳng hạn cho tháng nhuận dài hơn và để tới 5 hoặc 6 năm mới đưa vào) để tạo thuận lợi cho độ dài của nhiệm kỳ giữ chức.

Để giải quyết song song việc đó và việc giữ ổn định chu kỳ năm, Julius Caesar đã cho sử dụng loại lịch mà theo đó mỗi năm đều có 365 ngày và cứ 4 năm thì có một năm nhuận 366 ngày, đáp ứng độ dài trung bình là 365,25 ngày cho mỗi chu kỳ biểu kiến của Mặt trời.  Năm 1582, Giáo hoàng Gregory XIII đã cho ban hành sửa đổi đối với lịch Julius. Đồng thời quy tắc tính năm nhuận được xác lập lại, theo đó năm nhuận là những năm đảm bảo hai yếu tố là Số năm chia hết cho 4; những năm tròn thế kỷ buộc phải chia hết cho 400.

Theo quy ước như vậy, chúng ta thấy rằng các năm như 2004, 2008, 2012, 2016, 2020 là các năm nhuận. Năm 2000 cũng là năm nhuận vì 2000 chia hết cho 400, nhưng năm 1900 hoặc năm 2100 thì không phải năm nhuận vì chúng chỉ chia hết cho 4 nhưng không chia hết cho 400. Lịch tính theo cách này được gọi là lịch Gregory và chính là Dương lịch được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới ngày nay.

Ngay cả lịch Gregory vẫn có sai số nhất định so với chu kỳ quỹ đạo của Trái Đất, nhưng sai số đó rất nhỏ và phải mất hàng nghìn năm những sai số này mới gây ra chênh lệch đáng kể.

Đặng Vũ Tuấn Sơn (Hội Thiên văn học trẻ Việt Nam)


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Đại học KHXH&NV công bố điểm sàn, khối C cao nhất 19 điểm

(khoahocdoisong.vn) - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG HN) đã thông báo mức điểm nhận hồ sơ đăng ký xét tuyển đại học chính quy (điểm sàn) theo phương thức xét kết quả thi THPT quốc gia năm 2019.

Làm thế nào để vượt qua stress nơi công sở?

Stress nơi công sở có thể dẫn tới trầm cảm nên mỗi người cần tự cân bằng cuộc sống, cho bản thân được nghỉ ngơi và phục hồi.

Giá xăng tiếp tục tăng mạnh từ 17h chiều nay

Đây là lần thứ 2 liên tiếp giá xăng tăng. Theo đó, từ 17h chiều 17/7, giá xăng E5 RON 92 ở mức 20.279 đồng/lít, tăng hơn 600 đồng/lít. Mức tăng với xăng RON 95 là hơn 700 đồng/lít.

Để có chỉ số cơ thể hoàn hảo

(khoahocdoisong.vn) - Để có cơ thể đẹp, nhiều chị em đã phải bỏ ra hàng giờ tham gia nhiều câu lạc bộ như khiêu vũ, đạp xe, đi bộ, yoga… Có người muốn có cơ thể đẹp tức thì đã phải nhờ đến thẩm mỹ viện hoặc ăn kiêng quá mức. Việc kéo dài chế độ ăn uống kiêng khem sẽ dẫn đến tình trạng cơ thể bị suy kiệt, các cơ quan chức năng nối tiếp nhau bị rối loạn. Kết cục là bệnh tật xuất hiện.

Thói quen không tốt làm lây nhiễm vi khuẩn

(khoahocdoisong.vn) - Một số thói quen ăn uống hằng ngày của người Việt không tốt cho sức khỏe, thậm chí còn làm lây nhiễm vi khuẩn sang người khác.

Tuyển sinh năm 2019: Tỷ lệ chọi khối xã hội, công an, quân đội cao nhất

Khối ngành xã hội quân đội, công an có tổng số nguyện vọng đăng ký xét tuyển cao thứ hai, tổng chỉ tiêu tuyển sinh cao thứ ba nhưng lại là khối ngành có tỷ lệ chọi cao nhất trong kỳ tuyển sinh năm 2019.

Thủ tướng bổ nhiệm Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ

Tại Quyết định 889/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm bà Mai Thị Thu Vân, Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp, Văn phòng Chính phủ, giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ.

Mới nhất

Bộ Nội Vụ: Còn 14 tỉnh chưa có phương án sắp xếp tổ chức bộ máy

Thời sự - N.Huyền - 20:23 17/07/2019
Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) Phan Văn Hùng cho biết, theo thống kê đã có 61/63 tỉnh báo cáo việc triển khai sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã. Hiện còn 14 tỉnh chưa gửi phương án sắp xếp tổ chức bộ máy.

Khởi tố 3 người đốt tổ ong gây cháy rừng ở Hà Tĩnh

Pháp luật - Quang Cường - Thế Tuấn - 20:16 17/07/2019
Công an huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh) vừa ra quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam đối với 3 người ở huyện này về tội “Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy”.

Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông nhận hồ sơ xét tuyển từ 16 điểm

Giáo dục - Thúy Nga - 20:07 17/07/2019
Ngày 17/7, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông đã thông báo mức điểm nhận hồ sơ đăng ký xét tuyển đại học hệ chính quy đợt 1 năm 2019.

Trường Đại học Công nghệ TPHCM công bố điểm sàn xét tuyển từ 16 - 18 điểm

Giáo dục - Lê Huyền - 20:01 17/07/2019
Ngày 17/7, Hội đồng tuyển sinh trường Đại học Công nghệ TPHCM công bố điểm nhận hồ sơ xét tuyển đại học năm 2019 theo phương thức xét tuyển kết quả kỳ thi THPT Quốc gia năm 2019.

Điểm chuẩn năng lực vào Nhân văn, Bách khoa TPHCM tăng mạnh

Giáo dục - Phạm Anh - 19:55 17/07/2019
Điểm chuẩn theo kết quả đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TPHCM ở tất cả các ngành của những trường thành viên đều tăng mạnh, trung bình từ 100 đến 200 điểm.

Làm thế nào để vượt qua stress nơi công sở?

Khỏe - PV - 19:00 17/07/2019
Stress nơi công sở có thể dẫn tới trầm cảm nên mỗi người cần tự cân bằng cuộc sống, cho bản thân được nghỉ ngơi và phục hồi.

Khánh Hòa sẽ chỉ định nhà đầu tư dự án hơn 825 tỷ đồng

Bất động sản - Thái Bình - 19:00 17/07/2019
(khoahocdoisong.vn) - Sở Xây dựng Khánh Hòa vừa công bố kế hoạch chọn nhà đầu tư Dự án Xây dựng khu nhà ở và các công trình hạ tầng kỹ thuật khu vực đê hữu hệ thống thoát lũ từ cầu Phú Vinh về đầu sông Tắc tại xã Vĩnh Thái và xã Vĩnh Trung, TP Nha Trang.

Để có chỉ số cơ thể hoàn hảo

Khỏe - Hà Phương - 19:00 17/07/2019
(khoahocdoisong.vn) - Để có cơ thể đẹp, nhiều chị em đã phải bỏ ra hàng giờ tham gia nhiều câu lạc bộ như khiêu vũ, đạp xe, đi bộ, yoga… Có người muốn có cơ thể đẹp tức thì đã phải nhờ đến thẩm mỹ viện hoặc ăn kiêng quá mức. Việc kéo dài chế độ ăn uống kiêng khem sẽ dẫn đến tình trạng cơ thể bị suy kiệt, các cơ quan chức năng nối tiếp nhau bị rối loạn. Kết cục là bệnh tật xuất hiện.

Xử lý quần áo ẩm mốc

Mẹo vặt - B.Châu - 19:00 17/07/2019
(khoahocdoisong.vn) - Quần áo nếu không được phơi khô hoặc bảo quản cẩn thận trong mùa này rất dễ bị nấm mốc, xuất hiện các vết đốm trắng, xanh, đen trên bề mặt vải.

Phẫu thuật thành công u phổi trái và nối động mạch dưới đòn

Khỏe - KT - 19:00 17/07/2019
(khoahocdoisong.vn) - Vừa qua, các bác sĩ Bệnh viện Phổi T.Ư đã phối hợp với Bệnh viện E phẫu thuật thành công 1 ca bệnh ung thư phổi thùy trên bên trái ở người bệnh Bùi Văn Bằng, 58 tuổi, tỉnh Thanh Hóa.

Đau bụng vì uống giấm táo

Bác sĩ của bạn - KM (ghi) - 19:00 17/07/2019
(khoahocdoisong.vn) - Giấm táo được lên men tự nhiên, được coi là biện pháp hỗ trợ khắc phục sức khỏe. Giấm táo hay các loại giấm tự nhiên khác giúp cải thiện lưu thông máu và giảm huyết áp.

Chất ngọt không được phép dùng

Hỏi đáp - Hà Bình (ghi) - 19:00 17/07/2019
(khoahocdoisong.vn) - Trên thị trường hiện nay có một số thực phẩm nhu nước cam, nước giải khát có ga, kem, sữa đậu nành, nước hoa quả đóng chai, nước tăng lực, trà giải khát… có sử dụng đường hóa học

Hà Nội xin ý kiến chuyên gia về các biện pháp phòng bệnh truyền nhiễm

Khỏe - D.L - 18:31 17/07/2019
Trước diễn biến của tình hình dịch bệnh sởi, sốt xuất huyết trên địa bàn thành phố, Sở Y tế Hà Nội tổ chức hội nghị xin ý kiến chuyên gia về công tác tiêm chủng mở rộng và các biện pháp phòng chống bệnh sởi, sốt xuất huyết.

Thanh Hóa: Bắt tạm giam Phó Giám đốc Ban giải phóng mặt bằng TP Thanh Hóa

Pháp luật - PV - 18:27 17/07/2019
Sáng 17/7, Cơ quan Cánh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã đọc lệnh bắt tạm giam ông Tống Quang Thái, Phó Giám đốc Ban Giải phóng mặt bằng và tái định cư TP Thanh Hóa để điều tra về hành vi “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ”.

Tuyển sinh năm 2019: Tỷ lệ chọi khối xã hội, công an, quân đội cao nhất

Giáo dục - Huyền Trần - 18:17 17/07/2019
Khối ngành xã hội quân đội, công an có tổng số nguyện vọng đăng ký xét tuyển cao thứ hai, tổng chỉ tiêu tuyển sinh cao thứ ba nhưng lại là khối ngành có tỷ lệ chọi cao nhất trong kỳ tuyển sinh năm 2019.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO