Chủ nhật, 18/11/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Về Tam Á nghe chuyện Thái thú Sĩ Nhiếp

Dọc đường - 14/05/2018 18:16
Về Tam Á nghe chuyện Thái thú Sĩ Nhiếp
Bằng chứng về thành Luy Lâu đã hiển hiện lâu rồi nhưng rõ nhất vẫn là ngôi đền thờ có mộ cốt của thái thú Sĩ Nhiếp.

Tam quan đền Sĩ Nhiếp với 4 chữ Nam Giao Học Tổ.

Đến đền thờ Sĩ Nhiếp ở thôn Tam Á, không ai tránh khỏi những rờn rợn khó tả. Nhưng tuyệt nhiên không phải rợn bởi khí u tịch đình đền mà bởi trong đền ấy thờ một “ông tổ” của nghề dạy học nước Nam. Hơn 1.700 năm đã trôi qua từ thời Tam quốc Thục – Nguỵ – Ngô phân tranh giằng xé be bét thì mộ Sĩ Nhiếp đến nay vẫn nằm yên giữa vùng đất kinh đô một thời vàng son ấy.

Có công giúp Luy Lâu phồn thịnh

Với lịch sử hàng nghìn năm Bắc thuộc, dân nước Nam ít ai phục lòng quan quân phương Bắc nhưng với Sĩ Nhiếp lại là một ngoại lệ. Như lời nhà sử học Ngô Sĩ Liên trong Đại Việt sử ký toàn thư: “Sĩ Nhiếp độ lượng khoan hậu, khiêm tốn, kính trọng kẻ sĩ, người trong nước yêu mến, đều gọi là vương”.

Hoặc như lời của ông Lê Viết Nga, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Bắc Ninh, rằng: “Nếu không kính không phục thì mộ cốt của Sĩ Nhiếp thái thú chẳng thể tồn tại nơi đất Việt”.

Nhưng Sĩ Nhiếp là ai? Chỉ biết đó là một thái thú đất Giao Chỉ, chức quan ấy tựa như toàn quyền thời Pháp. Nhưng thử đi sâu trích ngang lý lịch của Sĩ Nhiếp mới thấy gia tộc ông gắn bó với đất Giao Chỉ thế nào.

Sĩ Nhiếp sinh năm 137, tuy là người gốc Hoa nhưng ông lại sinh ra trên đất Việt. Ông là hậu duệ đời thứ 7 của một viên quan người nước Lỗ thời Xuân Thu – Chiến Quốc. Như vậy, lịch sử sau này không ghi rõ nhưng đến đời Sĩ Huy con trai Sĩ Nhiếp thì gia đình ông đã 8 đời an cư nơi đất Việt.

Tiếng là người Hoa nhưng những tập tục và cả lối sống thuần Việt đã ngấm trong người Sĩ Nhiếp. Ông dạy dân cày cấy, khai mở lập làng và giúp cho kinh đô Luy Lâu cả mấy chục năm phồn thịnh. Nhưng cái công lớn của Sĩ Nhiếp khi đương chức có lẽ là tài nội trị ngoại giao giúp cho Giao Chỉ không lầm cảnh chiến tranh tàn khốc đương lúc Tam quốc tranh hùng.

Là thái thú thuộc nước Đông Ngô dưới quyền cai trị tối cao của Tôn Quyền nhưng với dân Giao Chỉ thì Sĩ Nhiếp trở thành Vương. Cho nên sau này, khi biên sử kim sách, các nhà sử học nước ta đều gọi Sĩ Nhiếp là Sĩ Vương.

Tượng thờ Sĩ Nhiếp.

Ông “đốc học” đầu tiên

Ông Lê Viết Nga, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Bắc Ninh rành mạch rằng: “Đền thờ Sĩ Nhiếp ở Tam Á là một di tích cực kỳ quan trọng. Ẩn sau tam quan đền là cả một câu chuyện dài. Nhưng ở đây chúng ta không phải thờ Sĩ Nhiếp trong vai một thái thú mà với vai trò là một ông tổ của nghề dạy học”.

Tam quan đền thờ Sĩ Nhiếp, phía ngoài hướng vào nhìn chếch lên bên trên có bốn chữ Nho với nét bút lẫn cả lối chân lối khải. Bốn chữ là Nam Giao Học Tổ, hỏi ra mới vỡ lẽ đó là danh hiệu mà các vua nước ta ban cho Sĩ Nhiếp qua 33 đạo sắc phong nay còn đủ cả.

Là ông tổ của nghề dạy học nên chính Sĩ Nhiếp đã tự tay dạy dân ta chữ Hán. Sau này, khi Trung Quốc loạn lạc, các Hán thần vì muốn lánh nạn cũng chạy xuống Giao Chỉ nương nhờ Sĩ Nhiếp. Nhiếp cho họ ăn ở và cũng nhờ những nho sĩ này truyền dạy chữ Hán cho con dân đất Việt.

Sĩ Nhiếp trở thành một người thầy lớn, một ông “đốc học” với công lao lập ra hàng chục làng nghề liên can đến chữ nghĩa văn chương. Chẳng đâu xa, ngay gần thành Luy Lâu ngày nay, các làng ấy như đúc đồng, canh cửi, làng tranh, làng chế mực viết và chùa Bình – nơi Sĩ Nhiếp dựng lên để ngày hội tụm lại bình văn thi thơ.

Nói đi cũng phải nói lại, không phải ai cũng đồng ý cho rằng Sĩ Nhiếp là ông tổ của nghề dạy học của nước ta. Như trong Việt sử lược có đánh giá: “Khi nhà Hán cai trị đất Giao Chỉ đến đời Sĩ Nhiếp đã được hơn 300 năm, người Giao Chỉ đã có người học hành thi đỗ hiếu liêm, mậu tài. Vậy nói rằng đến ông Sĩ Nhiếp mới có Nho học thì chẳng sai lắm ru. Hoặc giả ông ấy là một người có văn học trong khi làm quan, lo mở mang sự học hành, hay giúp đỡ những kẻ có chữ nghĩa, cho nên về sau mới được cái tiếng làm học tổ ở nước Nam, tưởng như thế thì có thể hợp lẽ hơn”.

Dẫu việc gọi Sĩ Nhiếp là Nam Giao Học Tổ cho đến ngày nay còn nhiều tranh cãi, nhưng giới học giả nước ta đều công nhận công lao của ông “đốc học” Sĩ Nhiếp trong việc phát triển nền Nho học, mà mãi đến cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX mới phai tàn.

Ngôi mộ của Sĩ Nhiếp.

Chuyện từ cụ Thủ từ

Thủ từ đền Tam Á hiện thời là cụ Ngô Đức Hoè năm nay đã ở tuổi 75. Cái chức thủ từ đền Sĩ Nhiếp mà theo cụ Hoè gần như là cha truyền con nối theo lệ làng từ xưa.

Đền Tam Á xây bao giờ thì chẳng ai biết. Người ta bảo, hình như từ khi ông Sĩ Nhiếp xuôi tay dưới ba tấc đất cũng là lúc dân lập miếu lập đền. Bao nhiêu năm cứ bão dập mưa vùi thì người ta lại cơi nới tu bổ thêm. Ông Hoè vừa cung kính mở cửa hậu cung cho tôi thắp hương vừa kể chi tiết như ông từng trải qua từng chuyện.

Như đứng bên mộ Sĩ Nhiếp bên phía hữu đền thờ, ông Hoè bảo có lần quân Chiêm Thành đánh phá Luy Lâu mới quật cả mồ Sĩ Nhiếp. Thấy khí sắc Sĩ Nhiếp gần 200 năm dưới lòng đất mà vẫn như đang ngủ nên hoảng quá đành lấp lại mà lui binh về nước.

Bên cửa mộ Sĩ Nhiếp có một con cừu Ấn Độ án phía bên trái lối vào. Tôi thắc mắc nên ông Hoè cũng rành chuyện: “Trước đây có một đôi cừu do các cao tăng người Ấn Độ hiến tặng khi Sĩ Nhiếp qua đời. Nhưng một con cừu vì hay chạy đi phá phách hoa màu nên bị dân làng Dâu bắt lại coi chùa”.

Ông Hoè và tượng con cừu Ấn Độ còn lại ở mộ Sĩ Nhiếp.

Chuyện hơi mê tín nhưng ông Hoè chẳng ngần ngại: “Trước kia, cây cối quanh mộ Sĩ Nhiếp rậm rạp lắm. Nhưng lạ nhất là không có một cành một lá nào mọc đua vào lăng. Tất cả cành to cành nhỏ đều mọc hướng ra phía ngoài. Trước đây, đền cũng bị một số kẻ tham đến đánh cắp vật này vật nọ nhưng cuối cùng đều phải trả lại”.

Hay như thời Pháp thuộc xảy ra một chuyện mà ngay đến các cụ lão thành cách mạng còn nhớ. Đó là khi đền Tam Á còn nhiều cây cối nên Việt Minh đến ẩn nấp khiến quân Pháp phải điên đảo lùng sục. Ban đêm chúng quấn rơm quanh đền định đốt rụi hết nhưng bất chợt nghe tiếng vó ngựa chạy rầm rập cùng tiếng hí vang, tiếng quan quân quát nạt. Hai viên quan chỉ huy Pháp cùng quân lính mới chạy tán loạn không dám đến gần đền Sĩ Nhiếp nữa.

Cụ thủ Ngô Đức Hoè bảo, chuyện về đền Sĩ Nhiếp thì nhiều không kể xiết. Nhưng cái quý bây giờ là mọi người mọi nhà ở Tam Á đều hiếu học theo gương Tổ làng. Trong căn phòng nhỏ bên phải đền thờ là nơi học chữ Hán của người Tam Á. Dòng chữ Hán còn viết dở trên bảng phấn: Dữ quân nhất dạ thoại/Thắng độc thập niên thư.

Ông Hoè tạm dịch: Trò chuyện với nhau chỉ một đêm/Mười năm đọc sách cũng không bằng.

“Đền thờ Sĩ Nhiếp ở Tam Á được công nhận di tích lịch sử từ năm 1964. Hiện nay, ở chùa Dâu xã Thanh Khương thờ một bức tượng không đầu, đó là Sĩ Huy con trai Sĩ Nhiếp. Sĩ Huy vì bất tuân nên bị triều đình phương Bắc chém đầu đem thủ cấp về Kinh Châu”, Ông Lê Viết Nga (Giám đốc Bảo tàng  tỉnh Bắc Ninh)

Trần Hòa


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Xoa huyệt dưỡng lão trị lão thị

(khoahocdoisong.vn) - Dùng điếu ngải cứu hơ nóng huyệt trên bàn tay hoặc mu bàn tay không chỉ tránh được sự lão hóa mà còn có thể phục hồi lại thị lực như ban đầu.

Lưu ý khi mắc chứng trào ngược dạ dày

Bệnh trào ngược dạ dày - thực quản là hiện tượng các chất dịch có trong dạ dày như pepsin, HCl, dịch mật... trào ngược lên thực quản...

Tự gắn răng khểnh làm duyên rước thêm vô số bệnh

Theo các chuyên gia, tự gắn răng khểnh giả dù có duyên, có đẹp nhưng hành động này đang rước thêm vô số bệnh về răng miệng.

Tập yoga tốt cho não bộ

Theo các nhà nghiên cứu Đại học California (Los Angeles) việc tập yoga, một vận động kết hợp thiền định tương đối nhẹ nhàng, có thể làm thay đổi bộ não của con người và củng cố khả năng suy nghĩ.

3 lời khuyên hữu ích giúp bạn giảm triệu chứng mãn kinh

Một chế độ ăn uống lành mạnh với nhiều rau xanh, bổ sung thêm đậu nành và các bài tập nhẹ nhàng như yoga, thư giãn hay tập thở có thể giảm nhẹ triệu chứng mãn kinh.

Ăn muối i-ốt hàng ngày tránh được nhiều bệnh nguy hiểm

Các chuyên gia khuyến cáo, bảo đảm muối dùng để ăn trực tiếp, dùng trong chế biến thực phẩm phải được tăng cường i-ốt để tránh tình trạng thiếu hụt i-ốt.

7 loại thực phẩm dù có ngon cũng tuyệt đối không nên ăn sống

Ăn sống ngày càng trở nên phổ biến hơn, nhất là khi chúng ta đang rất thích trải nghiệm và trong lĩnh vực ẩm thực cũng không ngoại lệ.

Mới nhất

Người Mỹ ” sờ” đến điện thoại trung bình 52 lần/ngày

Cánh cửa tri thức - 19:04 17/11/2018
Theo khảo sát tổng thể, người dân Mỹ sử dụng điện thoại khoảng 14 tỷ lần một ngày, tương đương với mức trung bình là 52 lần mỗi người /ngày.

Nội tạng bị tàn phá vì uống rượu, bia mỗi ngày

Sức khỏe A-Z - 18:59 17/11/2018
Ranh giới giữa chữa bệnh và lạm dụng rượu bia rất gần nhau. Lạm dụng rượu bia sẽ làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nguy hiểm.

Xoa huyệt dưỡng lão trị lão thị

Chữa bệnh không dùng thuốc - Thúy Nga - 18:55 17/11/2018
(khoahocdoisong.vn) - Dùng điếu ngải cứu hơ nóng huyệt trên bàn tay hoặc mu bàn tay không chỉ tránh được sự lão hóa mà còn có thể phục hồi lại thị lực như ban đầu.

Tập yoga tốt cho não bộ

Sức khỏe A-Z - 18:52 17/11/2018
Theo các nhà nghiên cứu Đại học California (Los Angeles) việc tập yoga, một vận động kết hợp thiền định tương đối nhẹ nhàng, có thể làm thay đổi bộ não của con người và củng cố khả năng suy nghĩ.

Món ăn bài thuốc từ kỳ đà

Đông y - 18:50 17/11/2018
Theo sách Dược tính chỉ nam: “Đà nhục, vị ngọt, tính bình, hơi có độc, tác dụng bổ hư, chữa chứng hơi thở cấp bách, chân yếu đứng không vững, trưng hà, phụ nữ hay đau bụng dưới, chứng lở ghẻ do khí huyết ứ trệ, bệnh ác sang…”.

3 lời khuyên hữu ích giúp bạn giảm triệu chứng mãn kinh

Sức khỏe A-Z - 18:47 17/11/2018
Một chế độ ăn uống lành mạnh với nhiều rau xanh, bổ sung thêm đậu nành và các bài tập nhẹ nhàng như yoga, thư giãn hay tập thở có thể giảm nhẹ triệu chứng mãn kinh.

Ăn muối i-ốt hàng ngày tránh được nhiều bệnh nguy hiểm

Khỏe A-Z - 18:41 17/11/2018
Các chuyên gia khuyến cáo, bảo đảm muối dùng để ăn trực tiếp, dùng trong chế biến thực phẩm phải được tăng cường i-ốt để tránh tình trạng thiếu hụt i-ốt.

Lưu ý khi mắc chứng trào ngược dạ dày

Sức khỏe A-Z - 18:38 17/11/2018
Bệnh trào ngược dạ dày - thực quản là hiện tượng các chất dịch có trong dạ dày như pepsin, HCl, dịch mật... trào ngược lên thực quản...

7 loại thực phẩm dù có ngon cũng tuyệt đối không nên ăn sống

Tư vấn - 18:35 17/11/2018
Ăn sống ngày càng trở nên phổ biến hơn, nhất là khi chúng ta đang rất thích trải nghiệm và trong lĩnh vực ẩm thực cũng không ngoại lệ.

Đơn vị kilogram chính thức được định nghĩa lại

Cánh cửa tri thức - 18:32 17/11/2018
Giới khoa học thống nhất định nghĩa lại đơn vị kilogram bằng hằng số Planck và thay đổi sẽ có hiệu lực vào tháng 5 năm sau.

Mách nhỏ 5 loại trà giúp dáng thon, da đẹp

Đông y - 14:55 17/11/2018
Mẹo làm đẹp” xin “mách nhỏ” 5 loại trà có thể giúp chị em có làn da sáng đẹp và trở nên thon thả, mảnh mai hơn.

Tác hại khôn lường khi uống bia hàng ngày

Sức khỏe A-Z - 14:52 17/11/2018
Uống hơn 1-2 cốc bia mỗi ngày có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Ăn gì để ngăn ngừa bệnh đột quỵ?

Khỏe A-Z - 14:49 17/11/2018
Rau xanh, trái cây, ngũ cốc…là những thực phẩm có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ.

Món ăn thanh nhiệt sinh tân

Đông y - 14:30 17/11/2018
Mùa hè khí hậu oi nóng, dễ khiến cơ thể mệt mỏi, mất nước nên việc bổ sung chất dinh dưỡng bằng món ăn thanh nhiệt và thực phẩm làm mát sẽ giúp bạn vượt qua những ngày nắng nóng một cách nhẹ nhàng.

Bổ sung DHA có giúp trẻ thông minh hơn?

Cánh cửa tri thức - 14:27 17/11/2018
Nếu đã từng trải qua quá trình nuôi dưỡng trẻ nhỏ, bạn sẽ không hề xa lạ với khái niệm thực phẩm bổ sung DHA.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO