--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Tuyển chọn quan lại thời phong kiến

22:33 29/09/2017

Việc tuyển chọn quan lại luôn được các triều đại phong kiến coi trọng nhằm quy tụ và sử dụng được rộng rãi nhân tài cho đất nước.

Thi để chọn người tài

Trong ba con đường vào quan trường thời phong kiến thì chế độ khoa cử là chủ yếu nhất và rộng rãi nhất; chế độ này bắt đầu được đặt ra từ triều Lý và kéo dài đến khi chế độ phong kiến suy vong. Theo Từ điển Bách khoa tri thức, chế độ khoa cử bắt đầu từ năm 1075 đời vua Lý Nhân Tông. Khoa thi cuối cùng diễn ra ở Bắc Kỳ năm 1915 và Trung Kỳ năm 1918 triều Khải Định nhà Nguyễn.

Ảnh minh họa

Mỗi khoa thi thời phong kiến gồm ba cấp là thi Hương, thi Hội và thi Đình. Thi Hương là thi ở các địa phương. Thi Hội là về kinh đô. Sau khi đỗ thi Hội thì được vào sân rồng của vua thi với đề bài có thể do đích thân vua soạn. Nội dung các đề thi thường hỏi về ý nghĩa kinh sách Nho giáo, thi làm thơ phú, trình bày quan điểm về đạo trị nước…

Những người đỗ thi Hội trở lên được gọi là Tiến sĩ và có thể được bổ dụng các chức quan cao cấp trong triều đình. Trong gần 1000 năm chế độ khoa cử phong kiến Việt Nam, đã có hàng ngàn vị Tiến sĩ và 55 Trạng nguyên được ghi danh, thể hiện rõ ràng con đường khoa cử là con đường rộng rãi để các sĩ phu bước vào quan trường hành đạo giúp đời.

Những người theo võ nghiệp

Bên cạnh ban văn, những người đi theo võ nghiệp muốn bước ra làm tướng, cũng theo ba đường như trên. Lệ thi võ để chọn người làm quan võ, theo sách Kiến văn tiểu lục của Lê Quý Đôn, bắt đầu từ năm 1723 dưới thời chúa Trịnh Cương, học theo phép nhà Đường, nhà Tống, hạ lệnh ba năm tổ chức một khóa thi võ. Các năm Tí, Ngọ, Mão, Dậu thi ở địa phương, các năm Thìn, Tuất, Sửu, Mùi thi ở kinh thành.

Trong khoa thi võ đầu tiên này, đầu đề do chính chúa soạn và chia làm ba kỳ thi. Kỳ thứ nhất hỏi sơ qua 6 câu về đại nghĩa trong Binh pháp Tôn Tử. Kỳ thứ hai thi cưỡi ngựa múa đâu mâu, bắn cung, lăn khiên, múa kiếm, đấu kích, chạy bộ múa đâu mâu, lại đấu kiếm. Kỳ thứ ba thi về phương lược đánh trận và một bài thơ Đường, đầu đề do chúa soạn.

Trước khi có kỳ thi võ, từ thời Trần đã có Giảng võ đường làm nơi luyện tập võ nghệ binh thư, nhưng chỉ dành cho tướng soái và con em quý tộc đến học và chưa có việc thi cử để ra làm quan võ một cách rõ ràng, quy củ. Bởi thế thời đó các danh tướng phần lớn là quý tộc hoặc không cũng là gia nô, môn khách của quý tộc. Các vị Yết Kiêu, Nguyễn Khoái, Dã Tượng, Phạm Ngũ Lão nằm trong trường hợp này…

Về điều kiện tham gia khoa cử cũng ngày càng chặt chẽ hơn. Thời Lý – Trần, Nhà nước chưa quy định điều kiện tham gia khoa cử, tới thời Hậu Lê, điều kiện tham gia khoa cử đã được quy định rõ ràng; trước hết phải là dân Đại Việt; có hạnh kiểm tốt thông qua giấy xác nhận tư cách đạo đức của xã quan.

Những người và con cháu những người bất mục, bất hiếu, loạn luân, làm nghề hát xướng không được tham gia khoa cử. Thời Nguyễn, nhà nước còn loại trừ các đối tượng không được tham gia khoa cử là người làm nghề chủ chứa, cai ngục, đầy tớ, phu thuyền và phu khiêng kiệu.

TS Nguyễn Thành Hữu

(còn nữa)

  • Chi hết, ăn hết thì còn đâu mà đầu tư!
    Nhìn thẳng- 14:18 02/11/2017
    Chúng ta chi hết, ăn hết luôn thì không còn nguồn mà đầu tư phát triển nữa. Hơn nữa chi không hợp lý, không hiệu quả chứ không phải do nguồn thu giảm. Do đó, cần phải đưa con số này từ từ về 60% và giảm dần nữa” – ĐBQH Trương Trọng Nghĩa (TP.HCM). plo.vn ngày 24/10

(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
  • Tăng số lượng đại biểu chuyên trách để QH hoạt động chuyên nghiệp, hiệu quả hơn
    Thời sự- Toàn Thắng - 09:57 27/05/2020
    Sáng nay (26/5), các đại biểu Quốc hội đã tiến hành thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Quốc hội. Trong đó, nội dung về tăng số lượng đại biểu cũng như làm rõ địa vị pháp lý của đại biểu Quốc hội chuyên trách được đặc biệt quan tâm.
  • Nghi án Tenma hối lộ: Cục Thuế Bắc Ninh nói "không nhận bất cứ lợi ích gì!"
    Thời sự- Nguyễn Tuyền - 09:51 27/05/2020
    Báo cáo tới cơ quan Thanh tra Bộ Tài chính về vụ Công ty Tenma Việt Nam, Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh khẳng định: "Đoàn kiểm tra, thành viên đoàn không nhận bất cứ lợi ích vật chất gì từ công ty Tenma".
  •  Thúc đẩy tiêu thụ hàng nông sản sang Vân Nam (Trung Quốc)
    Thị trường- TV - 09:35 27/05/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Cục Xúc tiến thương mại và Chi nhánh Thương vụ Việt Nam tại Côn Minh vừa phối hợp với Ủy ban Xúc tiến thương mại Quốc tế Trung Quốc - Chi nhánh tỉnh Vân Nam tổ chức Hội nghị giao thương trực tuyến nông sản, thực phẩm Việt Nam - Trung Quốc.
  • Đau đầu do phồng động mạch não rất nguy hiểm
    Khỏe- Thuý Nga - 09:07 27/05/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Phồng động mạch não rất nguy hiểm, nếu không phát hiện kịp thời sẽ có nguy cơ vỡ gây chảy máu não và các biến chứng nguy hiểm khác. Đây cũng là nguyên nhân chủ yếu của đột quỵ não ở những người trẻ.
  •  Nuốt đờm vào trong
    Bác sĩ của bạn- PT (ghi) - 08:53 27/05/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Khi bị các bệnh đường hô hấp như cảm cúm, viêm phổi, viêm phế quản, hen suyễn, dị ứng… cơ thể chúng ta có xu hướng sinh ra nhiều đờm. Bệnh chuyển nặng, lượng đờm trong cổ họng xuất hiện càng nhiều gây cản trở đường thở cũng như việc ăn, nuốt và nói.
  • Xem xét lại quy định về đăng ký mã số mã vạch hàng xuất khẩu
    Doanh nghiệp- Vân Tuyết - 08:33 27/05/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Bộ Công Thương cho biết sẽ xem xét lại quy định về việc đăng ký sử dụng mã số mã vạch đối với hàng xuất khẩu, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.
  • Ngừng hormon tuyến giáp trước khi uống xạ có ảnh hưởng?
    Bác sĩ của bạn- Khánh Thủy (ghi) - 08:10 27/05/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Sau khi phẫu thuật tuyến giáp nếu phải uống xạ, tùy vào lịch của mỗi bệnh viện, nhanh thì hơn 1 tháng là có lịch uống xạ, lâu thì vài tháng. Trong thời gian này người bệnh vẫn sinh hoạt và làm việc bình thường.
  • Đau bụng vì ăn ốc ngoài hàng
    Bác sĩ của bạn- KM (ghi) - 08:01 27/05/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Ốc là loài thủy sinh, sống trong bùn nên nguy cơ nhiễm ký sinh trùng rất cao. Ở ngoài quán, nếu đông khách, làm nhanh, không ngâm ốc đủ thời gian để ốc nhả hết bùn rồi mới chế biến thì khi ăn ốc có thể gây đau bụng, nhiễm ký sinh trùng.
  •  Đau dạ dày ngại ăn táo
    Bác sĩ của bạn- QA (ghi) - 07:59 27/05/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Ăn trái cây thường xuyên rất tốt cho sức khỏe vì trái cây cung cấp các loại vitamin và chất khoáng cần thiết giúp cơ thể luôn khỏe mạnh. Tuy nhiên, đối với những người bị đau dạ dày không nên ăn nhiều trái cây có chất chua nhưng táo lại là lựa chọn tốt.
  • Đi rừng bắt ếch vắt chui vào mũi
    Khỏe- thúy nga - 07:52 27/05/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Chảy máu mũi kéo dài, đi khám bệnh nhân kinh hoàng khi bác sĩ nội soi mũi lôi ra được con vắt dài 6 cm.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO