Thứ 2, 22/10/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Cánh cửa tri thức

Tuyển chọn quan chức thời phong kiến – Kỳ 2: Tiến cử và bảo cử

Tìm hiểu lịch sử - 26/05/2018 21:56
Tuyển chọn quan chức thời phong kiến – Kỳ 2: Tiến cử và bảo cử
Tiến cử và bảo cử là con đường thứ hai vào quan trường thông qua giới thiệu, đề nghị của các quan chức cao cấp trong triều đình.

Hình minh họa.

Không tiến cử được người tài bị phạt

Chế độ tiến cử và bảo cử thực chất tương tự như nhau chỉ khác chút ít về hình thức. Người tiến cử hoặc bảo cử phải là một vị quan đương nhiệm, còn người được tiến cử hoặc bảo cử thì có thể đang là quan hoặc chưa là quan.

Nếu đang là quan thì thường được giới thiệu vào những vị trí cao hơn hoặc việc quan trọng đang khuyết người làm, còn là dân thường thì phải là người có thực tài, có đạo đức chói sáng và khi được tiến cử lên, bộ Lại và nhà vua sẽ xem xét tùy tài mà sử dụng.

Đến thời Lê Thánh Tông, việc tiến cử hay bảo cử được quản lý chặt chẽ bằng luật. Điều 174 Quốc triều hình luật quy định: những người làm nhiệm vụ cử người, mà không cử được người giỏi thì bị biếm hoặc bị phạt theo luật nặng nhẹ, nếu vì tình riêng hoặc lấy tiền thì bị xử nặng thêm hai bậc.

Phép tiến cử và bảo cử được áp dụng khá nhiều dưới thời Hậu Lê và thời Nguyễn.

Phép bảo cử thường áp dụng khi lựa chọn quan chức ở các cơ quan quản lí việc quân, việc dân ở địa phương như quan huyện, quan thừa ty, quan tổng binh hoặc các cơ quan có chức năng kiểm tra giám sát như quan Hình bộ, quan Hiến ty.

Đối tượng được bảo cử là những người đang làm quan có uy tín và tài năng.

Tiến cử người hiền là việc lớn của chính trị

Phép tiến cử thường được áp dụng đối với những người có tài năng và đức hạnh nhưng chưa từng làm quan.

Tiến cử và bảo cử giúp nhà vua lựa chọn được các quan chức thực tài bởi thủ tục được quy định khá chặt chẽ là phải được giới thiệu bởi các quan chức nhà nước; trước khi bổ nhiệm phải qua kỳ sát cử của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền; người tiến cử phải chịu trách nhiệm về tư cách và năng lực của người mà mình tiến cử.

Các chế độ này quy định, đã là các quan lại có vị trí cao trong triều đình, ai cũng phải cử một người có tài đức hoặc người có danh vọng để triều đình bổ dụng.

Điều này được Đại Việt sử ký toàn thư ghi lại vào năm Cảnh Thống thứ nhất 1498:

“Tiến cử người hiền tài, loại bỏ kẻ bất tiếu, đó là việc lớn của chính trị. Cho nên, dùng người tài không lưỡng lự, bỏ kẻ gian không chần chừ…

Kể từ nay, các nha môn trong ngoài, nếu có ai liêm khiết, có tài, trung thực đáng khen thưởng cất nhắc, cùng những kẻ tham lận bỉ ổi, không làm nổi việc, đều phải xét rõ sự thực, kê tên tâu lên.

Ai dám a dua theo nhau, hay vì thù riêng, trao đổi đút lót, mà xếp đặt không đúng thì sẽ bị trị tội nặng không tha”.

Theo Lịch triều hiến chương loại chí, việc giới thiệu người làm quan có hai cách: một là, tiến cử thì lấy người tài, đức hơn hẳn mà không cứ thân phận; hai là, bảo cử thì lấy người danh vọng rạng rệt mà phải theo tư cách.

Hai lối ấy giống nhau mà thể thức hơi khác. Lệ bảo cử có từ thời Hồng Đức, bấy giờ việc ấy làm thận trọng, cho nên không ai dám bảo cử thiên tư, các chức đều xứng đáng, rút cục thu được hiệu quả là chọn được người hiền tài.

Như vậy, chế độ tiến cử là cách tuyển chọn nhân tài từ trong dân gian, không căn cứ vào thân phận hay địa vị xã hội.

Chế độ này cho phép một vị quan được đề nghị đưa một người có tài nhưng vì nhiều nguyên nhân mà chưa có điều kiện đi thi (hoặc thi không đỗ) được giữ một chức quan nào đó.

(còn nữa)

TS Nguyễn Thành Hữu


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Bàn xây nhà hát Thủ Thiêm lúc này là thiếu nhạy cảm

(khoahocdoisong.vn) - "Bàn xây nhà hát Thủ Thiêm trên chính địa danh mà người dân có nhiều khiếu kiện trong thời điểm này là một việc làm thiếu nhạy cảm”, TS.KTS Ngô Doãn Đức chia sẻ.

Tê tay cẩn thận hội chứng ống cổ tay gây liệt

(khoahocdoisong.vn) - Hội chứng ống cổ tay là do dây thần kinh giữa bị chèn ép tại cổ tay, làm đau và yếu bàn tay, ảnh hưởng đến sinh hoạt và học tập của người bệnh.

Phytoestrogen có tác dụng như một hormon giới tính nữ

(khoahocdoisong.vn) - Phytoestrogen là một chất dinh dưỡng thực vật tự nhiên. Hạt lanh và đậu nành được đánh giá có hàm lượng chất này cao nhất.

Cành giao chữa viêm xoang, đau răng

(khoahocdoisong.vn) - Cành giao có vị cay, hơi chua, tính mát, có độc, được dùng để chữa đau răng, viêm xoang, viêm mũi, dị ứng, chấn thương và đau nhức...

​​​​​​​Hạnh phúc là được đem cho

(khoahocdoisong.vn) - Hạnh phúc là được đem cho, dù như thế ta phải chịu nhiều thiệt thòi. Trong khi mục đích của một số người là kiếm thật nhiều tiền, thì vẫn có những người chọn lối sống đẹp: cho đi.

Bài thuốc trị nhức đầu do đàm trọc, huyết ứ

Suckhoedoisong.vn - Theo y học cổ truyền, đau đầu gồm nhiều thể: can khí nghịch lên, đàm trọc, huyết ứ, thận khí suy tổn và khí huyết hư...

Có thuốc giúp ngủ ngon?

(khoahocdoisong.vn) - Tôi năm nay 47 tuổi. Trước đây tôi thường ngủ rất ngon, đặt lưng xuống là ngủ một mạch đến sáng, ít khi mộng mị.

Mới nhất

Sống đẹp để mà làm thơ

Gương sáng gia đình - Tuệ Minh - 08:38 22/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Sống đẹp để mà làm thơ, đó là câu kết trong bài thơ Chân dung tự họa của ông Đào Trọng Thử (70 tuổi, ở Biên Hòa, Đồng Nai).  

Nguyên nhân gây bệnh vảy nến

Hỏi đáp - BS. Thanh Xuân - 08:37 22/10/2018
Suckhoedoisong.vn - Tôi mới phát hiện bị vảy nến nên rất buồn, không biết vì sao mắc bệnh. Xin bác sĩ cho biết thêm về nguyên nhân gây bệnh.

Cành giao chữa viêm xoang, đau răng

Cây thuốc quanh ta - Thúy Nga - 08:36 22/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Cành giao có vị cay, hơi chua, tính mát, có độc, được dùng để chữa đau răng, viêm xoang, viêm mũi, dị ứng, chấn thương và đau nhức...

Ngô Thì Nhậm - một trí thức lỗi lạc - kỳ 3: Sử dụng ngòi bút như vũ khí lợi hại

Tìm hiểu lịch sử - Nguyễn Thành Hữu - 08:31 22/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Sử dụng ngòi bút như vũ khí lợi hại, Ngô Thì Nhậm được đánh giá là một người trí thức lỗi lạc, đã có những cống hiến lớn cho dân tộc trên mọi lĩnh vực chính trị, quân sự, ngoại giao, triết học và văn học.

Không đạt chất lượng, thuốc bột pha hỗn dịch uống Batimin 125 bị thu hồi toàn quốc

Đời sống - 08:31 22/10/2018
Kết quả kiểm nghiệm của Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương cho thấy thuốc Bột pha hỗn dịch uống Batimin 125 số lô: 0417; NSX: 08/11/2017; HD: 8/11/2020 không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu tính chất và định lượng.

​​​​​​​Hạnh phúc là được đem cho

Đi và suy ngẫm - Minh Anh - 08:28 22/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Hạnh phúc là được đem cho, dù như thế ta phải chịu nhiều thiệt thòi. Trong khi mục đích của một số người là kiếm thật nhiều tiền, thì vẫn có những người chọn lối sống đẹp: cho đi.

Bài thuốc trị nhức đầu do đàm trọc, huyết ứ

Đông y - BS. Tiểu Lan - 08:27 22/10/2018
Suckhoedoisong.vn - Theo y học cổ truyền, đau đầu gồm nhiều thể: can khí nghịch lên, đàm trọc, huyết ứ, thận khí suy tổn và khí huyết hư...

Tê tay cẩn thận hội chứng ống cổ tay gây liệt

Y học và đời sống - Thúy Nga - 08:27 22/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Hội chứng ống cổ tay là do dây thần kinh giữa bị chèn ép tại cổ tay, làm đau và yếu bàn tay, ảnh hưởng đến sinh hoạt và học tập của người bệnh.

Có thuốc giúp ngủ ngon?

Khỏe A-Z - PGS.TS. Bùi Quang Huy - 08:19 22/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Tôi năm nay 47 tuổi. Trước đây tôi thường ngủ rất ngon, đặt lưng xuống là ngủ một mạch đến sáng, ít khi mộng mị.

Thanh Hóa: Đột nhập xưởng tái chế dầu nhờn thải nằm sâu trong núi

Bạn đọc - 08:14 22/10/2018
Một xưởng tái chế dầu nhờn thải được xây dựng nằm sâu trong núi ở huyện Tĩnh Gia (Thanh Hóa), hoạt động nhiều năm nay gây ảnh hưởng đến môi trường, khiến người dân luôn bất an vì ô nhiễm.

Phytoestrogen có tác dụng như một hormon giới tính nữ

Tư vấn - PV - 08:13 22/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Phytoestrogen là một chất dinh dưỡng thực vật tự nhiên. Hạt lanh và đậu nành được đánh giá có hàm lượng chất này cao nhất.

Phân biệt chất xơ thô và chất xơ mịn

Tư vấn - V.Đài - 08:11 22/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Chất xơ có hai loại là chất xơ dài và chất xơ ngắn hay còn gọi là chất xơ thô và chất xơ mịn. Tác dụng của hai chất xơ này cũng khác nhau.

Vợ bỏ đi sau một cái tát

Nhìn qua khe cửa - Tri Giao - 08:10 22/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Vợ nhìn tôi sững sờ, không nói một lời. Vợ bỏ đi về nhà ngoại, bế theo con.

Bàn xây nhà hát Thủ Thiêm lúc này là thiếu nhạy cảm

Trò chuyện - Mai Loan - 08:04 22/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - "Bàn xây nhà hát Thủ Thiêm trên chính địa danh mà người dân có nhiều khiếu kiện trong thời điểm này là một việc làm thiếu nhạy cảm”, TS.KTS Ngô Doãn Đức chia sẻ.

Tiếng Việt đang được dạy trong các trường học nước ngoài như thế nào?

Dọc đường - 19:16 21/10/2018
Nhiều trường đại học trên thế giới đã có khoa tiếng Việt. Nhiều trường phổ thông tại Mỹ dạy chương trình song ngữ Việt – Mỹ. Thậm chí tiếng Việt còn được đưa vào thành một môn thi đại học.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO