Thứ 4, 17/10/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Truyền thuyết chó thần và tục nhảy lửa

Dọc đường - 12/02/2018 20:27
Truyền thuyết chó thần và tục nhảy lửa
Truyền thuyết kể rằng thủy tổ của người dân tộc Dao là chó hóa thân. Vì vậy người Dao có tục kiêng ăn thịt chó.

Người Dao xem trọng con chó và kiêng ăn thịt chó.

Theo ông Trần Hữu Sơn – phó chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, đó là phong tục truyền thống của người Dao vùng Tây Bắc.

Lúc đó mình như được thần linh tiếp sức, nhảy đạp trên than làm cho tàn lửa bắn tung tóe mà không thấy nóng là gì
Anh Tẩn Lào San

Huyền sử Bàn Vương

Đề án “Sưu tầm, bảo tồn sách cổ người Dao” do Sở Văn hóa – thể thao và du lịch Lào Cai thực hiện từ năm 2006 với sự tài trợ của Quỹ Ford (Hoa Kỳ) giải mã hơn 700 sách cổ của người Dao thuộc các tỉnh Tây Bắc đã vẽ lại con đường di trú vào Việt Nam của họ.

Mặc dù kết quả nghiên cứu sách cổ nói trên không có vết tích về nguồn gốc, nhưng những truyền thuyết gắn liền với lễ hội, tục thờ cúng của các tộc người Dao đều dẫn đến một thủy tổ chung, đó là Bàn Vương.

Truyền thuyết kể từ thời xa xưa lắm có vùng đất do vua Bình Vương cai trị thường xuyên bị quân lân bang của vua Cao Vương xâm chiếm, dân tình luôn trong cảnh can qua. Bình Vương hứa với quần thần là ai giết được Cao Vương sẽ được vua gả con gái.

Nghe thế, long khuyển của Bình Vương tên là Bàn Hồ xung phong nhận lãnh nhiệm vụ. Bàn Hồ bơi suốt bảy ngày bảy đêm mới tới được đất của Cao Vương. Thấy con chó lạ mắt nên Cao Vương đem về nuôi và sớm tối cho theo bên mình.

Thừa lúc Cao Vương say rượu, Bàn Hồ cắn chết Cao Vương rồi ngoạm lấy đầu đem về được Bình Vương gả con gái và sau biến thành người.

Cũng có tộc người Dao kể khác rằng Bàn Hồ là tướng do trời giáng xuống hóa thành long khuyển để hành thích Cao Vương. Bàn Hồ sau khi lấy con gái của Bình Vương, được phong đất riêng xưng là Bàn Vương.

Bàn Vương có 12 người con và ban cho mỗi người một họ riêng, khởi thủy của 12 họ người Dao sau này: Bàn, Mãn, Trần, Đặng, Tống, Lương, Hoàng, Triệu, Lưu…

Bàn Vương được các tộc người Dao tôn làm thủy tổ và sau dịp tết, vào đầu tháng 2 âm lịch hằng năm được họ tổ chức lễ cúng rất trang trọng. Tùy nơi, tùy họ mà nghi thức cúng Bàn Vương khác nhau về quy mô, lễ tiết.

Có nơi người Dao cúng Bàn Vương theo từng hộ gia đình, mỗi nhà tự sắm mâm lễ gồm có rượu, thịt, xôi, bánh, nhang đèn và mời thầy cúng về làm lễ.

Có nơi lễ cúng Bàn Vương được tổ chức theo thôn bản với mâm lễ có cả đôi lợn trắng, hai chỉnh rượu to.

Cũng có nơi như thôn Nậm Tài, xã Ngọc Đường, TP Hà Giang (tỉnh Hà Giang) tổ chức hẳn lễ cúng Bàn Vương thành lễ hội truyền thống hằng năm với sự tham dự của lãnh đạo địa phương và du khách gần xa.

Từ truyền thuyết về thủy tổ Bàn Vương mà từ xa xưa tất cả các tộc người Dao ở Việt Nam đều có tục kiêng ăn thịt chó.

Ông Tẩn Sài Seo, 71 tuổi, ở thôn Sim San 1, xã Y Tý, huyện Bát Xát (Lào Cai), kể từ lúc nhỏ đã được người lớn truyền dặn không ăn thịt chó vì đó là vật thiêng.

Nhiều người Dao ở Yên Bái, Lai Châu, Hà Giang mà chúng tôi tiếp xúc cũng xác nhận trong văn hóa truyền thống của họ, việc ăn thịt chó là điều cấm kỵ.

Tuy nhiên, do quá trình tiếp biến văn hóa, tục kiêng thịt chó ở một số cộng đồng người Dao hiện đã được nới lỏng. Anh Tẩn Sài Sèo, 24 tuổi, ở thôn Sim San 1, cho hay tục kiêng thịt chó vẫn còn duy trì trong cộng đồng người Dao nơi đây.

Tuy nhiên, anh Sèo thừa nhận: “Mấy ngày tết tuyệt đối không ăn thịt chó. Bây giờ ngày thường thì dễ hơn rồi, có thể ăn nhưng không được ăn trong nhà, đem ra sân hay ngoài đồng thì được”.

Tục nhảy lửa của người Dao trong dịp Tết.

Nhảy lửa ngày tết

Về phong tục ngày tết, với người Dao ở các tỉnh Tây Bắc như Hà Giang, Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái… việc thờ cúng tổ tiên những ngày đầu năm mới là điều bắt buộc. Ngoài ra, tùy theo dòng họ mà người Dao ở một số nơi cũng có những quy ước riêng.

Ông Tẩn Phù Tìn – trưởng thôn Sim San 1, xã Y Tý (Lào Cai) – cho biết con cháu trong họ dù đi đâu xa cũng phải về đón tết.

Từ ngày 27, 28 tháng chạp nhà nhà đã chuẩn bị làm bánh dày, món bánh không thể thiếu trong mâm lễ. Mâm cúng chiều 30 tháng chạp bao giờ cũng phải có một con lợn, chỉ những nhà quá nghèo, cả năm không nuôi nổi con lợn thì phải bấm bụng cúng bằng gà.

Đặc biệt, một nghi lễ không thể thiếu trong ngày tết của người Dao là nhảy lửa. Người Dao ở Bát Xát (Lào Cai) có quy ước cứ nhà nào trong thôn có bàn thờ thì tổ chức nhảy lửa trong ba năm liên tục, sau đó nghỉ ba năm rồi lại nhảy tiếp.

Tùy từng nhà, có thể tổ chức nhảy lửa trong tối mùng 2 hoặc mùng 3 tết. Một đống lửa to được đốt giữa nhà, nam nữ ngồi riêng cách xa hai phía. Nam phải đủ 18 tuổi mới được tham gia nhảy lửa và ngồi thành hàng để thầy cúng bày lễ làm phép.

Khi bếp lửa đượm thành đống than hồng là lúc từng người với đôi chân trần lần lượt nhảy vào.

“Trước khi nhảy phải tắm rửa sạch sẽ và mặc quần áo mới, không được mặc đồ màu trắng. Không hiểu sao lúc đó mình như được thần linh tiếp sức, nhảy đạp trên than làm cho tàn lửa bắn tung tóe mà không thấy nóng là gì” – anh Tẩn Lào San, 31 tuổi, kể về cảm giác lúc nhảy lửa.

Chính từ sự huyền bí “không biết nóng là gì” mà nhảy lửa đã trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo của người Dao ở Bắc Hà (Lào Cai) hay ở Hoàng Su Phì (Hà Giang).

Một số nghệ nhân người Dao cho hay không biết lịch sử ra đời của tục nhảy lửa như thế nào, chỉ biết đã được truyền lại từ lâu lắm với ý nghĩa biểu dương sức mạnh, rèn luyện lòng dũng cảm mà các thế hệ người Dao cứ tiếp nối, giữ gìn.

Được biết, ngoài người Dao, ở các tỉnh miền núi Tây Bắc, lễ nhảy lửa chỉ tìm thấy ở một dân tộc ít người khác là người Pà Thẻn ở Lâm Bình (Tuyên Quang) cũng với nghi thức tương tự…

Phụ nữ Dao ở thôn Sim San 1, xã Y Tý, huyện Bát Xát (Lào Cai) may vá quần áo mới mặc Tết.

Cúng năm mới

Đêm giao thừa của người Dao, đàn ông, con trai không ở nhà mà phải tập trung ra đồi cao cúng lễ mừng năm mới.

Mâm lễ dâng cúng bao gồm 1 con lợn, 2 con gà, 1 con vịt, 1 quả trứng, 1 đĩa cơm nếp và 1 vò rượu. Một thầy cúng sẽ chủ trì, đọc bài khấn xua đuổi tà ma, cầu cho năm mới mùa màng tươi tốt, người người bình an.

Hoàng Bách (tổng hợp)


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Dạy thêm, học thêm: Cấm chỉ là giải pháp phần ngọn

(khoahocdoisong.vn) - NGƯT Nguyễn Văn Ngọc, nguyên thầy giáo dạy toán Trường THPT Thăng Long (Hà Nội), cho rằng : Xã hội càng phát triển thì nhu cầu học thêm càng lớn. Việc quản lý dạy thêm, học thêm phải theo quy luật, chứ không phải chỉ có cấm và phạt. 

Chớ nên vừa uống sữa vừa bổ sung vitamin

(khoahocdoisong.vn) - Ngộ độc vitamin A rất dễ xảy ra khi trẻ đang uống sữa công thức (trong sữa công thức đã có một lượng vitamin A phù hợp) lại được cho uống các loại vitamin bổ sung. Thừa vitamin A dẫn tới tình trạng tích tụ vitamin A trong gan gây viêm gan cấp.

Sai lầm trong việc bổ thận thái quá

(khoahocdoisong.vn) - Thận chỉ là cơ quan tiết niệu, chứ không phải là cơ quan sinh dục và tinh hoàn mới là cơ quan chính quyết định khả năng tình dục của nam giới.

Đồ uống chống rét

Lạnh còn kéo dài tại các tỉnh phía Bắc. Nếu như chống rét không tốt dễ gây nên bệnh tật nhất là người già và trẻ nhỏ.

Đám đông vẫn luôn là đám đông

(khoahocdoisong.vn) - Đám đông vẫn luôn là đám đông, luôn có sự đáng sợ bởi người ta hùa theo nhau, hùa theo cái xấu mà không phải chịu trách nhiệm.

Người bị suy giáp nên tránh ăn gì?

Người bị suy giáp cần chú ý tới chế độ ăn uống. Bên cạnh việc quan tâm đến những thực phẩm nên ăn, họ cũng cần biết về những thực phẩm nên tránh khi bị tình trạng này.

6 bài thuốc cổ phương giúp chị em đẹp hơn

Làm đẹp luôn là nhu cầu cần thiết của chị em, người phụ nữ không chỉ đẹp cho mình mà là đẹp cho cả “nửa kia” và cho xã hội.

Mới nhất

Dấu hiệu u xơ tuyến tiền liệt

Bác sĩ của bạn - BS Cẩm Tú - 14:54 17/10/2018
Dưới đây là những triệu chứng u xơ lành tính ở tuyến tiền liệt mà nam giới không nên bỏ qua

Cách xác định bệnh Alzheimer

Bác sĩ của bạn - BS. Nguyễn Thành - 14:18 17/10/2018
Mẹ tôi năm nay 70 tuổi. Bà rất hay quên, gia đình tôi phân vân không biết mẹ tôi có mắc bệnh Alzheimer hay không. Xin bác sĩ cho biết nguyên nhân mắc bệnh Alzheimer và làm thế nào để xác định được bệnh?

Những người phụ nữ "tỷ đô" quyền lực nhất năm 2018

Câu chuyện doanh nhân - Bích Trâm - 14:13 17/10/2018
Danh sách những phụ nữ quyền lực nhất doanh giới do Tạp chí Fortune bình chọn hằng năm dựa trên 4 yếu tố: tầm quan trọng công việc kinh doanh của họ đối với nền kinh tế toàn cầu, tình trạng và định hướng kinh doanh, con đường sự nghiệp và mức độ ảnh hưởng của họ ở khía cạnh văn hóa và xã hội.

Minh Long gỡ hình ảnh ca sỹ Mỹ Linh sau phát ngôn nhà hát 1.500 tỷ

Đời sống - Nguyễn Tuân - 14:00 17/10/2018
Sau sự cố “vạ miệng” gây hiểu nhầm cho công chúng về phát ngôn ủng hộ xây dựng nhà hát 1.500 tỷ đồng ở Thủ Thiêm của ca sỹ Mỹ Linh, Công ty gốm sứ Minh Long gỡ toàn bộ hình ảnh quảng cáo sản phẩm của cô

Chớ nên vừa uống sữa vừa bổ sung vitamin

Y học và đời sống - Thúy Nga - 14:00 17/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Ngộ độc vitamin A rất dễ xảy ra khi trẻ đang uống sữa công thức (trong sữa công thức đã có một lượng vitamin A phù hợp) lại được cho uống các loại vitamin bổ sung. Thừa vitamin A dẫn tới tình trạng tích tụ vitamin A trong gan gây viêm gan cấp.

Khám phá con tàu bí hiểm nằm dưới lòng đất của người Viking

Cánh cửa tri thức - Bảo Tuấn - 13:56 17/10/2018
Các nhà khảo cổ ở Na Uy đã khám phá ra một con tàu dài Viking hiếm hoi bằng công nghệ radar xuyên đất. Một nhóm nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Di sản Văn hóa Na Uy (NIKU) đã sử dụng radar xuyên đất độ phân giải cao để xác định vị trí con tàu ở hạt Ostfold, phía đông nam Na Uy. Nó có chiều dài gần 20 m và nằm dưới lớp đất mặt gần 0,5m.

5 thói quen giúp phổi luôn khỏe mạnh mỗi ngày

Sức khỏe A-Z - 13:51 17/10/2018
Tập thể dục, ăn uống khoa học, tránh hút thuốc, tiếp xúc với ô nhiễm và sử dụng gia vị giúp lá phổi khỏe.

Thuật phong thủy của Lưu Bá Ôn giúp 260 người cùng làng làm quan

Tìm hiểu lịch sử - Đông Phong - 13:50 17/10/2018
Nhờ tinh thông phong thủy, Lưu Bá Ôn đã giúp cho người dân thôn Du Nguyên không còn khổ sở vì thiên tai, trở thành một vùng đất địa linh nhân kiệt ở Trung Quốc.

YouTube đã trở lại hoạt động bình thường

Đời sống - Bảo Tuấn - 13:42 17/10/2018
Sau vài giờ bị sập trên toàn cầu, mạng xã hội chia sẻ video lớn nhất thế giới là YouTube đã trở lại hoạt động bình thường.

Cứ mệt, sốt là truyền dịch, tử vong lúc nào không hay!

Y học và đời sống - Huyền Nga - 13:38 17/10/2018
Tỷ lệ người bị sốc do truyền dịch không cao nhưng tại sao các bệnh viện (BV) hàng năm vẫn phải cấp cứu nhiều trường hợp nguy cấp do sốc dịch truyền?

Quyết liệt chống nhiễm khuẩn bệnh viện

Sức khỏe A-Z - Thái Bình - 13:30 17/10/2018
Nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV) đang trở thành thách thức đối với tất cả các quốc gia trên thế giới. Theo ước tính của WHO, ở bất cứ thời điểm nào cũng có hơn 1,4 triệu người bệnh trên thế giới mắc NKBV. Tại Việt Nam, kết quả điều tra NKBV ở 36 BV phía Bắc, tỉ lệ này là 7,9%...

Dấu hiệu cho thấy bạn không phải bị cảm lạnh thông thường

Bác sĩ của bạn - BS. Tuyết Mai - 13:25 17/10/2018
Cảm lạnh thông thường rất dễ chuẩn đoán, tuy nhiên đôi khi có thể bị nhầm với những tình trạng bệnh nghiệm trọng hơn. Vậy làm cách nào để phân biệt?

YouTube sập mạng toàn thế giới

Đời sống - 13:25 17/10/2018
Sáng 17/10 (theo giờ Việt Nam), hàng loạt phương tiện truyền thông đưa tin trang mạng nổi tiếng Youtube trên toàn thế giới đã ngừng hoạt động.

Món ăn thuốc từ thịt vịt

Món ăn bài thuốc - BS. Trúc Nguyên - 13:20 17/10/2018
Thịt vịt luôn được xem là món ngon bổ dưỡng, khoái khẩu của nhiều người. Nếu biết chế biến, thịt vịt không những tăng phần thơm ngon mà còn thêm giá trị chữa bệnh, tăng khả năng sinh lý.

Khối ánh sáng lơ lửng giống vật thể ngoài hành tinh ở Chile

Khám phá - Thu Thảo - 13:16 17/10/2018
Một số ý kiến cho rằng quả cầu trắng xuất hiện trong video quay ở Coquimbo chỉ là ánh sáng phản chiếu trên cửa kính.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO