Thứ 5, 22/08/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Trường chuyên: Cần làm rõ thế nào là “có năng khiếu”, “có tài năng”

Mai Loan (ghi) - Giáo dục - 13/07/2019 07:26
Trường chuyên: Cần làm rõ thế nào là “có năng khiếu”, “có tài năng”
(khoahocdoisong.vn) - Nhiệm vụ của trường chuyên là tìm kiếm và bồi dưỡng, đào tạo nhân tài. Nhưng những học sinh trường chuyên, với cách tuyển dụng, đào tạo hiện nay có thực sự là nhân tài hay không? Tôi cho rằng, trước hết, cần làm rõ thế nào là học sinh “có năng khiếu”, “có tài năng”.

Học sinh chuyên thực sự có năng lực vượt trội?

Từ những lớp chuyên Toán cấp 3 đầu tiên bắt đầu được thành lập từ năm 1966 tại một số tỉnh, thành phía Bắc và cho tới nay, nước ta đã có 86 trường THPT Chuyên ở tất cả các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và tại một số trường đại học.

Đề án về phát triển hệ thống trường THPT Chuyên giai đoạn 2010-2020 (ngày 24/6/2010 theo Quyết định số 959/QĐ –TTg) xác định trường THPT Chuyên là nơi“đào tạo đội ngũ nhân lực có chất lượng, tìm kiếm và bồi dưỡng nhân tài về mọi mặt, đáp ứng được yêu cầu trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế”.

Theo đó, một trong những nhiệm vụ của trường chuyên là nâng cao khả năng nghiên cứu khoa học và sáng tạo của học sinh. Học sinh trường chuyên sẽ phát triển dựa trên trình độ, năng lực và đặc biệt là năng lực tự học, khả năng sáng tạo của học sinh, của giáo viên.

Trong khoa học giáo dục, xu hướng Dạy học phân hóa vẫn được coi trọng ở hầu hết các nền giáo dục. Vì thế, thì chắc chắn rằng những học sinh đặc biệt theo dấu hiệu vượt trội về nhận thức, tư duy, năng khiếu thì đều cần được giáo dục theo cách riêng mà chúng ta quen gọi là “giáo dục, bồi dưỡng nhân tài”. Vì vậy, trường chuyên chính là môi trường giáo dục cho những trẻ đặc biệt như vậy.

Tuy nhiên, có rất nhiều lĩnh vực cần chăm chút đào tạo bồi dưỡng năng khiếu, năng lực cho trẻ chứ không chỉ có lĩnh vực nhận thức, cũng như chúng ta cần làm rõ thế nào là học sinh “có năng khiếu”, “có tài năng”.

Tôi đã đọc một nghiên cứu của nhóm các nhà khoa học về tiềm năng sáng tạo của con người là Gajda, Karwowski và Beghetto được công bố năm 2017, họ đã tổng hợp và phân tích 120 nghiên cứu (từ năm 1960 trở lại đây) đánh giá mối quan hệ giữa năng lực sáng tạo và thành tích học tập của học sinh.

Kết quả cho thấy, mối tương quan trung bình giữa sáng tạo và thành tích học tập là r = 0,22 và mối quan hệ này không thay đổi theo thời gian.

Nhưng khi được hỏi một số nhà quản lí, giáo viên ở Việt Nam rằng “những học sinh trường chuyên được chọn có thực sự có năng lực sáng tạo vượt trội so với các bạn cùng lứa?” thì chúng tôi chưa nhận được câu trả lời thỏa đáng.

Hay nói cách khác, việc thi tuyển theo các tiêu chí mà chúng ta đang làm, cách đào tạo, nội dung đào tạo… ở trường chuyên mới thực sự là vấn đề cần quan tâm.

Lầm tưởng “có giải cao nghĩa là có tài năng”

Vì sao tôi lại nói như vậy? Quan sát những năm gần đây, không ít thầy cô giáo giàu kinh nghiệm và những chuyên gia lo lắng vì trường chuyên được mở ra ở khắp các tỉnh thành, khiến chúng trở thành “một trường chất lượng cao” hơn là một trường chuyên.

Trong trường chuyên, có những lớp cận chuyên chỉ để dành cho những em “khá, có điều kiện” và “trường là môi trường tốt, luyện thi đại học, luyện thi học sinh giỏi”.

Thành tích ở các kì thi đang có vẻ lấn án mục tiêu giáo dục tài năng. Những lầm tưởng rằng “có giải cao nghĩa là có tài năng” đã khiến cho các nhà trường, các thầy cô giáo, các học sinh tập trung quá nhiều cho việc luyện thi.

Từ đó, dẫn tới nhiều hiện tượng tiêu cực: Học luyện đến mức nhớ dạng, nhớ bài; học luyện đến không còn thời gian, cho trí tuệ sáng tạo, cho khám phá, cho nghiên cứu; học luyện đến thiếu kĩ năng, thiếu hiểu biết về đời sống, về thế giới khoa học xung quanh, thiếu định hướng lâu dài…

Nhất là ở khâu thi tuyển, những bài thi theo mô thức quen thuộc, dẫn tới một phong trào luyện thi đầu vào nở rộ.

Chúng tôi đang thực hiện một nghiên cứu về tác động của những kì thi tuyển này, để thử đo lường chất lượng cũng như những hậu quả mà nó tạo ra cho xã hội.

Hơn 60 năm qua, đã không ít người lo lắng vì tỉ lệ thành công vượt trội của học sinh trường chuyên trong những lĩnh vực khoa học, lĩnh vực chuyên sâu mang tính dẫn dắt là không như mong đợi. Tôi cho rằng, đó cũng là một lí do thúc giục chúng ta xem xét lại quá trình thi tuyển và nội dung đào tạo.

Vẫn đang thiếu một môi trường phát hiện, bồi dưỡng nhân tài

Ở một số quốc gia, một số lĩnh vực, việc xã hội hóa bồi dưỡng năng khiếu, tài năng đã được diễn ra từ lâu. Ví dụ như trong nghệ thuật và thể thao. Những nước phát triển họ rất thành công khi xã hội hóa đào tạo năng khiếu, nhân tài (nhưng họ cũng chú trọng chế độ sử dụng, bồi đắp tương xứng).

Các hiệp hội khoa học, ngành nghề đã thể hiện rất rõ vai trò của họ trong việc phát hiện, bồi dưỡng nhân tài. Những lớp đặc biệt cho những học sinh đặc biệt, không cào bằng, không theo mô thức truyền thống, cứng nhắc đã khiến cho Dạy học phân hóa được diễn ra thực sự.

Trong cùng một lĩnh vực, mỗi em có khuynh hướng tư duy khác nhau. Có em rất nhanh phát hiện ra vấn đề, có em lại phân tích rất tốt, phản biện tốt. Có em phù hợp với thực nghiệm, có em lại phù hợp với học thuật, …Vì thế tài năng của các em cần được bồi dưỡng theo một cách khác nhau.

Việc chăm sóc, phát hiện, vun đắp không hề dễ dàng như đáp ứng một vài kì thi. Hơn nữa, ở lứa tuổi mới lớn, các em cần được mở mang nhận thức, khám phá thế giới bên ngoài một ngôi trường (dù cơ sở vật chất rất tốt).

Một tài năng muốn nở thì cần được vun đắp và tự vươn lên. Chúng ta đang thiếu một môi trường như thế bao gồm cả cách phát hiện, cách giáo dục và nội dung giáo dục.

Không ít phụ huynh hiện nay cho con học chuyên với mục đích để có cơ hội du học. Nếu thực sự các em là nhân tài, tôi tin là các em sẽ tạo ra những giá trị xứng đáng, đóng góp cho quốc gia, cho dân tộc, không nhất thiết phải làm việc trong nước, hay học trong nước, không lo “chảy máu chất xám”.

Nhưng là một phụ huynh, tôi không lựa chọn khi cho con học trường chuyên chỉ để đi du học. Vì nếu chỉ đi du học, tôi sẽ chọn cho con ở những ngôi trường chuyên tâm rèn luyện ngôn ngữ, kĩ năng, và những hiểu biết về ngành nghề mà con sẽ học.

Mặt khác, có một số trường chuyên, vì lí do nào đó đã không thực hiện tốt sứ mệnh phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng nhân tài của mình nên đã khiến cho một bộ phận phụ huynh lại hiểu rằng: trường chuyên là cơ hội tốt cho con du học.

PGS.TS Chu Cẩm Thơ (nhà sáng lập Toán POMath)


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Môi trường – ngành hot tương lai

(khoahocdoisong.vn) - Môi trường được đánh giá là một trong những lĩnh vực "hot" trong tương lai, đặc biệt là ngành chính sách môi trường, quản lý môi trường, khoa học môi trường. Nhưng vì sao hiện tại "nguội lạnh"?

Tái chế mỡ bẩn cung cấp cho nhà hàng

Gần 600 kg mỡ bò bẩn bị phát hiện tại nhà ông Mai Sỹ Hoạt (xã Thạch Trung, TP Hà Tĩnh), ngày 21/8.

Thí sinh trượt oan: "Không một trường ĐH nào lại muốn loại bỏ thí sinh"

(khoahocdoisong.vn) - TS Trần Minh Hùng, Hiệu trưởng Trường Đại học Đồng Nai khẳng định, Không một trường đại học nào lại muốn loại bỏ thí sinh đã trúng tuyển vào trường mình. Là do không còn cách nào khác.

Tập dưỡng sinh đẩy lùi viêm mao mạch dị ứng - Kỳ 1

(khoahocdoisong.vn) - Bị thoát vị đĩa đệm và biến chứng của bệnh viêm mao mạch dị ứng gây đau nhức xương khớp… nhờ kiên trì tập luyện bộ môn Yoga và thể dục dưỡng sinh, bà Nguyễn Thị Thủy (56 tuổi, khu 212 Tân Xuân, Xuân Đỉnh, Hà Nội) đã đẩy lùi được cơn đau xương khớp, cơ thể dẻo dai và tinh thần thoải mái hơn.

Giải độc cơ thể

(khoahocdoisong.vn) - Các hoạt động vệ sinh thường ngày như tắm, gội, đánh răng... cũng là việc nhằm giải độc cho cơ thể khỏi những chất độc hại tiếp xúc hàng ngày.

Đốt mỡ hiệu quả bằng tập luyện

(khoahocdoisong.vn) - Không phải loại mỡ nào cũng giống nhau và không có cách đánh tan mỡ nào hiệu quả hết với tất cả mọi người.

Phòng biến chứng của tăng huyết áp

(khoahocdoisong.vn) - Tăng huyết áp là một bệnh lý tiến triển âm thầm và gây ra nhiều biến chứng. Việc phòng ngừa bệnh và biến chứng của bệnh là rất cần thiết và chúng ta có thể hoàn toàn thực hiện được.

Mới nhất

Người dân đánh trống vây nhóm thanh niên vì phá cổng làng

Bạn đọc - Lam Sơn - 07:18 22/08/2019
Phát hiện hơn 20 thanh niên lạ mặt dùng búa đập phá cổng làng lúc 10h ngày 20/8, dân làng Phú Viên (xã Trường Minh, Thanh Hóa) hô hoán bao vây.

Tái chế mỡ bẩn cung cấp cho nhà hàng

Bạn đọc - Đức Hùng - 07:12 22/08/2019
Gần 600 kg mỡ bò bẩn bị phát hiện tại nhà ông Mai Sỹ Hoạt (xã Thạch Trung, TP Hà Tĩnh), ngày 21/8.

Liên danh Hải Đăng - Thuận An trúng gói thầu hơn 300 tỷ đồng tại Tây Ninh

Bất động sản - Thái Bình - 07:08 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Liên danh Công ty CP Hải Đăng - Công ty CP Phát triển xây dựng và Thương mại Thuận An vừa trúng gói thầu thi công xây dựng công trình đường tỉnh 793 đoạn từ Km0+00 đến Km24+00 và các cầu Suối Núc, Kênh Tân Hưng, Suối Ky thuộc tỉnh Tây Ninh.

Tập dưỡng sinh đẩy lùi viêm mao mạch dị ứng - Kỳ 1

Chữa bệnh không dùng thuốc - Kiều Anh - 07:06 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Bị thoát vị đĩa đệm và biến chứng của bệnh viêm mao mạch dị ứng gây đau nhức xương khớp… nhờ kiên trì tập luyện bộ môn Yoga và thể dục dưỡng sinh, bà Nguyễn Thị Thủy (56 tuổi, khu 212 Tân Xuân, Xuân Đỉnh, Hà Nội) đã đẩy lùi được cơn đau xương khớp, cơ thể dẻo dai và tinh thần thoải mái hơn.

Vingroup tài trợ 20 dự án khoa học Việt

Kinh tế - Hồng Linh - 07:04 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ngày 19/8/2019, sau 6 tháng công bố nhận tài trợ các dự án khoa học và công nghệ định hướng ứng dụng, Quỹ Đổi mới sáng tạo Vingroup (VINIF), thuộc tập đoàn Vingroup, đã công bố tài trợ 124 tỷ VND cho 20 dự án khoa học và công nghệ trong nhiều lĩnh vực quan trọng.

Thái Nguyên tìm nhà đầu tư thực hiện 2 dự án hơn 1.000 tỷ đồng

Bất động sản - Thái Bình - 07:04 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ban Quản lý thực hiện dự án xây dựng cấp bách hệ thống chống lũ lụt sông Cầu kết hợp hoàn thiện hạ tầng đô thị hai bờ sông Cầu (tỉnh Thái Nguyên) đang thực hiện thủ tục chọn nhà đầu tư đối với 2 dự án có tổng mức đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng.

340 gian hàng trong nước và quốc tế tham gia Vietfish 2019

Kinh tế - Nhật Nam - 07:04 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Từ ngày 29 - 31/8/2019 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn sẽ diễn ra Hội chợ triển lãm thủy sản quốc tế 2019 (Vietfish 2019) lần thứ 21.

Môi trường – ngành hot tương lai

Giáo dục - Mai Nguyễn - 07:02 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Môi trường được đánh giá là một trong những lĩnh vực "hot" trong tương lai, đặc biệt là ngành chính sách môi trường, quản lý môi trường, khoa học môi trường. Nhưng vì sao hiện tại "nguội lạnh"?

TPHCM: Ghép gan thành công cho bé sinh non, suy gan giai đoạn cuối

Khỏe - Hữu Thông - 06:59 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Đây là ca ghép gan đầu tiên tại Việt Nam mà người hiến là ông nội và người nhận là một bé từng sinh non 3 tháng do Bệnh viện Nhi Đồng 2, TPHCM thực hiện.

Cơ chế vải kháng khuẩn

Hỏi đáp - Hà Bình - 06:58 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Vải sợi kháng khuẩn, thế giới đã sử dụng nhiều và đúng là nó có tính kháng khuẩn. Nhưng quy trình sản xuất phải được làm nghiêm ngặt.

Thu 26 tỷ đồng nợ đọng bảo hiểm trong 8 tháng đầu năm

Thời sự - Quốc Trọng - 06:57 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - 6 tỉnh, thành phố gồm Cao Bằng, Quảng Nam, Bắc Ninh, Cà Mau, Phú Yên, Bình Dương đã thu 26 tỷ đồng nợ đọng chính sách bảo hiểm.

Giải độc cơ thể

Hỏi đáp - Hà Bình - 06:56 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Các hoạt động vệ sinh thường ngày như tắm, gội, đánh răng... cũng là việc nhằm giải độc cho cơ thể khỏi những chất độc hại tiếp xúc hàng ngày.

Gia Lai: Liên danh 3 nhà thầu trúng gói thầu 139 tỷ đồng tại huyện Đắk Pơ

Bất động sản - Thái Bình - 06:54 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Gói thầu Xây dựng công trình Hồ chứa nước Tầu Dầu 2, huyện Đắk Pơ, tỉnh Gia Lai vừa được trao cho Liên danh Công ty CP Xây dựng thủy lợi I - Công ty CP Trường Sơn 145 - Công ty TNHH Xây dựng Thuận Nguyên.

Đốt mỡ hiệu quả bằng tập luyện

Tư vấn - Hà Bình - 06:53 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Không phải loại mỡ nào cũng giống nhau và không có cách đánh tan mỡ nào hiệu quả hết với tất cả mọi người.

Phòng biến chứng của tăng huyết áp

Khỏe - Thúy Nga - 06:44 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Tăng huyết áp là một bệnh lý tiến triển âm thầm và gây ra nhiều biến chứng. Việc phòng ngừa bệnh và biến chứng của bệnh là rất cần thiết và chúng ta có thể hoàn toàn thực hiện được.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO