Chủ nhật, 22/09/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Sức khỏe tâm thần và sử dụng ma túy trong thanh thiếu niên

Bác sĩ của bạn - 20/11/2018 14:31
Sức khỏe tâm thần và sử dụng ma túy trong thanh thiếu niên
Ước tính tại Việt Nam, ít nhất 3 triệu thanh thiếu niên có các vấn đề về tâm lý, tâm thần nhưng chỉ khoảng 20% trong đó nhận được các hỗ trợ y tế và điều trị cần thiết, khiến một bộ phận các bạn tìm kiếm và sử dụng rượu, thuốc lá và ma túy để “tự chữa”, xoa dịu các triệu chứng của rối loạn tâm thần.

Trầm cảm là rối loạn tâm thần phổ biến thứ ba trong thanh thiếu niên.

Thời niên thiếu và những năm đầu của tuổi trường thành là khoảng thời gian diễn ra nhiều thay đổi, như chuyển trường, sống xa gia đình, bắt đầu học đại học hoặc một công việc mới. Với nhiều người, đây chắc hẳn là quãng thời gian tươi đẹp đầy hứng thú, tuy nhiên đó cũng có thể là thời điểm dồn dập những lo âu và căng thẳng. Trong một số trường hợp, nếu những căng thẳng đó không được nhận biết và xử trí kịp thời, rất có thể sẽ dẫn đến rối loạn sức khỏe tâm thần.

Bên cạnh đó, công nghệ thông tin ngày càng phổ biến, ngoài những lợi ích không thể phủ nhận cũng sẽ mang tới nhiều áp lực về việc phải kết nối liên tục - “ngày và đêm”. Thanh thiếu niên sống trong điều kiện như vậy thường đặc biệt dễ tổn thương trước các căng thẳng tâm trí và mắc các bệnh về sức khỏe tâm thần.

Đó là những chia sẻ của các chuyên gia trong hội thảo “Sức khỏe tâm thần và sử dụng ma túy trong thanh thiếu niên: thấu hiểu & hỗ trợ” vào ngày 3/11/2018 tại TP.HCM. Hội thảo được tổ chức bởi Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phát triển Cộng đồng (SCDI).

50% các bệnh lý tâm thần khởi phát ở tuổi 14

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), một nửa các bệnh lý về tâm thần khởi phát ở độ tuổi 14, nhưng phần lớn đều không được phát hiện hay điều trị. Trầm cảm là rối loạn tâm thần phổ biến thứ ba trong thanh thiếu niên. Tự sát là nguyên nhân gây tử vong thứ hai trong nhóm độ tuổi từ 15 - 29.

Tại Việt Nam, theo báo cáo mới nhất của UNICEF về tình hình sức khỏe tâm thần trong trẻ em và thanh niên độ tuổi từ 14 đến 18, tỉ lệ trung bình mắc các rối loạn tâm thần của nhóm này là 12%, phổ biến là trầm cảm, rối loạn lo âu, cô đơn và tăng động giảm chú ý.

Như vậy, ước tính Việt Nam có ít nhất 3 triệu thanh thiếu niên có các vấn đề về tâm lý, tâm thần nhưng chỉ có khoảng 20% trong số đó nhận được các hỗ trợ y tế và điều trị cần thiết, khiến cho một bộ phận các bạn tìm kiếm và sử dụng rượu, thuốc lá và ma túy để “tự chữa”, xoa dịu các triệu chứng của rối loạn tâm thần. Tuy nhiên điều này không những không giúp ích trong việc điều trị các rối loạn tâm thần mà còn làm tăng nguy cơ lạm dụng chất dẫn đến phụ thuộc và nghiện.

Kỳ thị và phân biệt đối xử là một rào cản nghiêm trọng hạn chế việc chia sẻ, tìm kiếm sự giúp đỡ và tiếp cận hỗ trợ của các bạn thanh thiếu niên sử dụng ma túy

Việc sử dụng rượu và ma túy gây hại trong thanh thiếu niên là vấn đề nổi cộm tại nhiều quốc gia, có thể dẫn đến các hành vi nguy cơ như có quan hệ tình dục hoặc điều khiển phương tiện giao thông không an toàn.

Sức khỏe tâm thần trong nhóm thanh thiếu niên sử dụng ma túy

Rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc sử dụng ma túy ở thanh thiếu niên, nhưng thông thường luôn có những lý do “nghiêm túc” đằng sau như: sức ép của việc khẳng định bản thân và thuộc về nhóm bạn bè, bị bạo hành, bị lạm dụng, bố mẹ ly hôn, cuộc sống quá cơ cực…

Hầu hết thanh thiếu niên sử dụng ma túy ban đầu chỉ với mục đích thử nghiệm và ngưng sử dụng sau một thời gian, nhưng một bộ phận sẽ có nguy cơ cao hơn trong lạm dụng và nghiện ma túy, do chịu ảnh hưởng của các yếu tố sau:

- Khiếm khuyết bẩm sinh trong hệ thần kinh.

- Di truyền.

- Gien.

- Căng thẳng.

-  Trải nghiệm tiêu cực thời thơ ấu.

- Sang chấn tâm lý.

- Rối loạn tâm thần.

Theo một nghiên cứu trên gần 600 thanh thiếu niên có sử dụng ma túy độ tuổi 16 - 24 tại Hà Nội, Hải Phòng, TP.HCM do Dự án “Bảo vệ Tương lai - SCDI”  thực hiện với sự tài trợ từ Expertise France (Cơ quan Hỗ trợ Kỹ thuật Quốc tế Pháp), đến 43% người tham gia khảo sát cho biết có những dấu hiệu trầm cảm ở mức độ từ trung bình đến nghiêm trọng.

Các vấn đề rối loạn tâm thần có thể xuất hiện trước (là nguyên nhân) hoặc xuất hiện sau (là hệ quả) việc sử dụng - lạm dụng ma túy ở thanh thiếu niên. Việc điều trị rối loạn tâm thần và điều trị nghiện là không giống nhau bởi đây là hai phạm trù bệnh khác biệt, nhưng nếu chỉ điều trị một trong hai, kết quả hồi phục sẽ thấp hơn rất nhiều so với việc điều trị cả hai cùng một lúc.

Dự phòng bắt đầu từ thấu hiểu

Một tín hiệu đáng mừng là ngày càng có nhiều người nhìn nhận tầm quan trọng của việc hỗ trợ thanh thiếu niên trang bị khả năng phục hồi tâm trí từ những năm tháng đầu đời để có thể đương đầu với các thử thách trong thế giới hiện nay.

Ngày càng nhiều bằng chứng về việc thúc đẩy và bảo vệ sức khỏe thời niên thiếu không chỉ đem lại lợi ích cho chính thiếu niên đó trong ngắn hạn và dài hạn, mà còn ảnh hướng tích cực đến nền kinh tế - xã hội khi những người trường thành khỏe mạnh có thể lao động hiệu quả hơn, đóng góp nhiều hơn cho gia đình, cộng đồng. Nhiều việc có thể làm giúp xây dựng tính dẻo dai về tinh thần cho trẻ em và thiếu niên để phòng chống các căng thẳng và bệnh lý về tâm thần cho các em, cũng như để xử trí và phục hồi sau khi mắc các bệnh về tâm thần.

Dự phòng bắt đầu từ việc nhận thức và hiểu những triệu chứng và dấu hiệu cảnh báo sớm của các bệnh lý tâm thần. Cha mẹ và thầy cô giáo có thể giúp trang bị các kỹ năng sống của trẻ em và thiếu niên để các em có thể tự xoay sở được với những thách thức tại trường học và gia đình. Hỗ trợ tâm lý có thể được cung cấp tại trường học hoặc các cơ sở cộng đồng khác, và không thể thiếu việc nâng cao hoặc mở rộng đào tạo năng lực cho nhân viên y tế để họ có thể phát hiện và xử trí các rối loạn sức khỏe tâm thần .

Đầu tư từ chính phủ và sự tham gia của các khu vực xã hội, y tế và giáo dục trong các chương trình can thiệp lồng ghép mang tính toàn diện về sức khỏe tâm thần cho thanh thiếu niên là vô cùng cần thiết. Các can thiệp này nên kết nối với các chương trình nâng cao nhận thức cho thanh thiếu niên cách chăm sóc sức khỏe tâm thần cho bản thân, cũng như dạy cho các em cách hỗ trợ bạn bè cùng trang lứa, cho phụ huynh và giáo viên hỗ trợ con em mình.

Cô lập và trừng phạt không phải là giải pháp

Kỳ thị và phân biệt đối xử có tác động một cách tiêu cực đến quá trình điều trị và hồi phục của người sử dụng ma túy nói chung và đặc biệt đối với thanh thiếu niên nói riêng.

Theo dự án “Bảo vệ tương lai”, các bạn thanh thiếu niên sử dụng ma túy thường xuyên bị gia đình, hàng xóm và bạn bè kỳ thị, coi thường hoặc miệt thị. Các tin tức và hình ảnh tiêu cực về người sử dụng ma túy trên truyền thông như thường xuyên gắn với tình trạng “ngáo đá”, gây rối trật tự xã hội, phạm pháp, giết người… cũng là những định kiến có tác động không nhỏ tới thanh thiếu niên có sử dụng ma túy.

Gần 60% tự kỳ thị và căm ghét bản thân dựa trên phản ứng của mọi người xung quanh khi biết tình trạng sử dụng ma túy của họ, hơn 40% trong số các bạn thường xuyên cảm thấy cô đơn và có ý định tự tử.

Kỳ thị và phân biệt đối xử là một rào cản nghiêm trọng hạn chế việc chia sẻ, tìm kiếm sự giúp đỡ và tiếp cận hỗ trợ của các bạn thanh thiếu niên sử dụng ma túy, khi có đến 65,9% lo sợ phản ứng của mọi người nếu biết mình sử dụng ma túy và 53,8% cảm thấy cần thiết phải giấu tình trạng sử dụng ma tuý của mình.

Hiện chưa có một nghiên cứu riêng biệt về kỳ thị - phân biệt đối xử trên thanh thiếu niên có vấn đề về sử dụng ma túy và mắc rối loạn tâm thần, nhưng có thể dễ dàng nhận thấy nhóm này sẽ phải chịu sức ép rất lớn từ việc bị kỳ thị kép khiến các em càng khép kín và bế tắc hơn. Càng bị cô lập, việc chẩn đoán các rối loạn sẽ càng muộn, điều trị sẽ bị trì hoãn, khiến cho những tổn thương do nghiện ma túy và rối loạn tâm thần gây ra cho não bộ sẽ khó và mất nhiều thời gian để hồi phục hơn.

Gia đình và bạn bè luôn đóng vai trò quan trọng trong việc giúp phát hiện sớm các dấu hiệu của lạm dụng ma túy và rối loạn tâm thần, nhưng chỉ khi tạo được một mối quan hệ chân thành, một không gian an toàn để các bạn thanh thiếu niên có thể tin tưởng và cảm thấy thoải mái chia sẻ các vấn đề của mình. Các bạn có thể tham gia điều trị đã tốt, nhưng đó mới chỉ là một khía cạnh trong toàn bộ quá trình hồi phục của người nghiện ma túy và/hoặc có vấn đề về sức khỏe tâm thần và luôn cần sự đồng hành lâu dài của gia đình, bạn bè và cộng đồng.

Sức khỏe tâm thần – nghiện ma túy

Sức khỏe tâm thần không chỉ là không mắc bệnh tâm thần. Đó là trạng thái mà cá nhân có thể thực hiện năng lực của mình, có thể thích nghi với những áp lực bình thường trong cuộc sống, làm việc hiệu quả và có thể đóng góp cho cộng đồng.

Rối loạn tâm thần là tình trạng bất thường đủ nghiêm trọng về nhận thức, điều hòa cảm xúc, hay hành vi của một người; gây ra đau khổ hay mất khả năng trong công việc và hoạt động xã hội quan trọng khác.

“Ma túy” theo quan niệm  thông thường là chất gây nghiện - bất hợp pháp. Tuy nhiên, “ma túy” theo Y học (định nghĩa của tổ chức Y tế Thế giới - WHO) là chất làm biến đổi tâm thần (ý thức, tri giác, khí sắc, tư duy, hành vi...). Thuật ngữ khác của “ma túy” là: chất tác động tâm thần; chất hướng thần.

Theo đó, chúng ta đều đang “nghiện ma túy” và có những vấn đề về tâm thần!
Đều là ma túy theo y học:
-  Heroin, hàng đá, thuốc lắc, cần sa.
- Rượu, thuốc lá.
- Trà, cà phê.
-  Methadone, morphine, diazepam
-  Thuốc chống loạn thần, chống trầm cảm.
- Thực phẩm (đường, chất béo).
- Keo con chó.
Cũng có tác động gây nghiện như “ma túy”
- Cá độ.
- Shopping.
- Game online.
- Mạng xã hội.
- Tiền bạc.
- Tình dục.
Các mức độ sử dụng ma túy



Hiểu nhầm về bệnh tâm thần và nghiện ma túy

-  Người “nhân cách mạnh” được “miễn nhiễm”.

- Do đạo đức, phẩm hạnh kém.

- Không chữa lành được.

-  Chỉ cần dùng “ý chí” là vượt qua được.

ThS.BS. NGUYỄN SONG CHÍ TRUNG

 

 
 
 

Theo suckhoedoisong.vn


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Đường sắt nghìn tỉ Cát Linh - Hà Đông, biết không hiệu quả vẫn làm

Cách đây 11 năm, khi lập dự án đầu tư tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông, Bộ GTVT đã biết dự án không hiệu quả kinh tế nhưng các bên liên quan vẫn ngó lơ để dẫn tới tuyến đường sắt đô thị nghìn tỉ dở dang, ngổn ngang như hiện nay.

Cảnh Sảng, đừng ngụy biện nữa!

Tính đến nay, Trung Quốc xâm phạm thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam đã gần 3 tháng, khi ngang nhiên đưa tàu khảo sát Hải Dương địa chất 8 và nhóm tàu hộ tống vào khu vực bãi Tư Chính quấy phá.

Top đầu thế giới, 'thành tích' đáng lo ngại của Việt Nam

Là quốc gia nhỏ, dân số đông, Việt Nam đang đối mặt với tình trạng suy giảm tài nguyên, tiêu thụ năng lượng tăng nhanh. Đặc biệt, ô nhiễm môi trường ảnh hưởng nghiêm trọng tới phát triển kinh tế. Liệu có thể hướng tới sự phát triển bền vững?

Các bước tiêu tẩy thủy ngân ở kho Rạng Đông

Sau khi được bàn giao mặt bằng nhà kho Rạng Đông, bộ đội hoá học dùng hoá chất phản ứng với thuỷ ngân tạo ra hợp chất không độc hại.

Giá vàng hôm nay 22/9, cuối tuần tăng giá mạnh

Giá vàng trong nước tăng theo nhịp của thế giới, thị trường trong nước niêm yết ở ngưỡng 42 triệu đồng/lượng vào phiên cuối tuần.

Vỡ sụn giáp vì đá mài bắn vào cổ

(khoahocdoisong.vn) - Người dân cần rất thận trọng trong quá trình lao động, cần trang bị và sử dụng các phương tiện lao động phù hợp trong công việc nhằm đảm bảo an toàn tính mạng. Tổn thương vùng cổ thường nguy hiểm dễ gây tử vong.

Đau dạ dày không ăn kinh giới

(khoahocdoisong.vn) - Kinh giới có mùi thơm nồng, chứa nhiều tinh dầu và có vị cay, mang tính ấm. Kinh giới được sử dụng trong nhiều món ăn như bún riêu, ốc, bún chả.Tuy nhiên người đau dạ dày không nên ăn kinh giới.

Mới nhất

Cảnh Sảng, đừng ngụy biện nữa!

Thời sự - ThS Phạm Ngọc Minh Trang - 07:25 22/09/2019
Tính đến nay, Trung Quốc xâm phạm thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam đã gần 3 tháng, khi ngang nhiên đưa tàu khảo sát Hải Dương địa chất 8 và nhóm tàu hộ tống vào khu vực bãi Tư Chính quấy phá.

Đường sắt nghìn tỉ Cát Linh - Hà Đông, biết không hiệu quả vẫn làm

Thời sự - Bảo Ngọc - 07:18 22/09/2019
Cách đây 11 năm, khi lập dự án đầu tư tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông, Bộ GTVT đã biết dự án không hiệu quả kinh tế nhưng các bên liên quan vẫn ngó lơ để dẫn tới tuyến đường sắt đô thị nghìn tỉ dở dang, ngổn ngang như hiện nay.

Phát hiện lô thuốc bổ huyết không đảm bảo chất lượng được sử dụng tại bệnh viện

Thời sự -  H.Anh - 07:13 22/09/2019
Mẫu thuốc này được lấy từ Bệnh viện Đa khoa Thanh Nhàn, do Công ty cổ phần Dược phẩm Khang Minh (H.Bình Chánh, TP.HCM) sản xuất không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu định lượng.

Alibaba và... toàn là kẻ cướp?

Phản biện - Minh Triết - 06:58 22/09/2019
Thói vô pháp của một góc xã hội, với sự cấu kết, vỗ béo lẫn nhau giữa người mua kẻ bán, giữa đối tượng tự xưng doanh nhân và đại diện chính quyền, tất cả đều là thật, chẳng ma mị gì sất.

Các bước tiêu tẩy thủy ngân ở kho Rạng Đông

Thời sự - Hoàng Thùy-Tất Định - 06:49 22/09/2019
Sau khi được bàn giao mặt bằng nhà kho Rạng Đông, bộ đội hoá học dùng hoá chất phản ứng với thuỷ ngân tạo ra hợp chất không độc hại.

Giá vàng hôm nay 22/9, cuối tuần tăng giá mạnh

Thị trường - Đông Sơn - 06:43 22/09/2019
Giá vàng trong nước tăng theo nhịp của thế giới, thị trường trong nước niêm yết ở ngưỡng 42 triệu đồng/lượng vào phiên cuối tuần.

Top đầu thế giới, 'thành tích' đáng lo ngại của Việt Nam

Phản biện - Trần Thủy - 06:40 22/09/2019
Là quốc gia nhỏ, dân số đông, Việt Nam đang đối mặt với tình trạng suy giảm tài nguyên, tiêu thụ năng lượng tăng nhanh. Đặc biệt, ô nhiễm môi trường ảnh hưởng nghiêm trọng tới phát triển kinh tế. Liệu có thể hướng tới sự phát triển bền vững?

Du lịch Đà Nẵng sụt giảm lưu trú vì thiếu chỗ chơi

Kinh tế - Nhật Nam - 06:30 22/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Theo Cục Thống kê Đà Nẵng, 8 tháng đầu năm, số ngày lưu trú bình quân của khách quốc tế trên địa bàn TP chỉ 1,84 ngày/người và khách trong nước là 1,68 ngày, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2018.

Việt Nam lọt Top 20 nền kinh tế tốt nhất để đầu tư

Kinh tế - Hồng Linh - 06:28 22/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - U.S. News & World Report vừa công bố xếp hạng các nền kinh tế tốt nhất để đầu tư trong năm 2019. Theo đó, Việt Nam xếp thứ 8 trong tốp 20 nền kinh tế tốt nhất để đầu tư năm 2019, lên hạng từ vị trí 23 của năm ngoái.

Đổi tên ĐH Y Dược TPHCM thành ĐH Sức khỏe có cần thiết?

Giáo dục - Nguyễn Nguyễn - 06:26 22/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Phát biểu đổi tên trường ĐH Y dược TPHCM thành ĐH sức khỏe của Bộ trưởng Kim Tiến đã gây những tranh luận trái chiều trong đó có ý kiến cho rằng, chất lượng không nằm ở tên gọi.

Việt Nam cần có chiến lược toàn diện hơn để phù hợp với vị thế

Thời sự - Quốc Trọng - 06:25 22/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Hơn 30 năm Đổi mới là đã làm thay đổi hẳn diện mạo kinh tế Việt Nam, đời sống người dân được cải thiện, tỷ lệ nghèo đói giảm mạnh. Đến nay, tầm vóc, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế từng bước cải thiện.

Gần 10.000 hộ dân ở Trà Vinh có thể thiếu nước sạch do nhiễm mặn

Thời sự - Quốc Trọng - 06:24 22/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Nguyên nhân do nguồn nước ở nhiều huyện của Trà Vinh bị mặn xâm nhập, nước ngầm bị nhiễm phèn gây nên tình trạng thiếu nước ngọt trầm trọng cho các hộ dân. Trong đó tập trung nhiều nhất ở các huyện Châu Thành, Càng Long.

Sau Vĩnh Phúc, Bộ Xây dựng buộc cán bộ ghi âm, ghi hình khi tiếp người dân, doanh nghiệp

Thời sự - Quốc Trọng - 06:22 22/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Quy định này của Bộ Xây dựng nhằm ngăn chặn những hành vi như vụ "vòi tiền" hàng tỉ đồng của thanh tra Bộ Xây dựng tại Vĩnh Phúc.

Tập trung kiểm tra, giám sát kỹ các cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp, bếp ăn tập thể

Khỏe - Hữu Thông - 06:21 22/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Hiện nay, TPHCM có gần 1.000 cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp và bếp ăn tập thể, cung cấp hàng triệu suất ăn chế biến sẵn cho công nhân lao động, học sinh.

Đề nghị 8 bộ thẩm định dự án cầu Vĩnh Tuy giai đoạn 2

Thời sự - Minh Quang - 06:18 22/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Bộ KHĐT vừa phát công văn tới 8 bộ để xin ý kiến thẩm định chủ trương đầu tư xây dựng cầu Vĩnh tuy - Giai đoạn 2, với tổng mức đầu tư khoảng 2.561 tỷ đồng bằng nguồn vốn ngân sách của Hà Nội.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO