--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Quy tỳ thang điều trị chứng tâm tỳ hư

  TTND. BS CAO CẤP NGUYỄN XUÂN HƯỚNG - 15:03 25/08/2019

(khoahocdoisong.vn) - Khi học thuyết tỳ vị luận của Lý Đông Viên ra đời, bài Quy tỳ thang của danh y Nghiêm Dụng Hòa được in trong bộ sách Tế sinh phương là bài thuốc mang tính thời sự, vì nó có tác dụng bổ tâm và tỳ.

Dưỡng sinh âm trưởng

Trong lục phủ ngũ tạng, so với các tạng phủ khác thì tâm và tỳ phải luôn làm việc và cũng là tạng dễ bị tổn thương, phát sinh ra nhiều bệnh tật khác nhau. Bài Quy tỳ thang là bài thuốc điều trị được nhiều chứng bệnh thuộc hai tạng ấy. Thế kỷ 18, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác cho rằng, bài Quy tỳ thang có đủ các vị thuốc bồi bổ để: Dương sinh, âm trưởng, tùy cơ biến hóa, trị được mọi chứng bệnh rất hiệu nghiệm.

Bài thuốc gồm: Phục linh 8g, bạch truật 10g, cam thảo (chích) 2g, đương quy 4g, hoàng kỳ 10g, long nhãn 10g, mộc hương 2g, nhân sâm 10g, hắc táo nhân 4g, viễn chí 4g nhục quế 2g. Trong bài nhân sâm, bạch truật, chích thảo có tác dụng kiện tỳ ích khí. Hoàng kỳ phối hợp với nhân sâm để làm mạnh thêm ích khí kiện tỳ. Hắc táo nhân, viễn chí, nhục quế để dưỡng tâm, an thần. Mộc hương để lý khí tỉnh tỳ.

Bài thuốc này bổ cả khí và huyết ở hai tạng tâm và tỳ nhưng mục đích chính là trị chứng huyết hư. Trong bài chủ yếu dùng nhiều vị thuốc kiện tỳ, bổ khí vì “khí năng nhiếp huyết” “khí năng sinh huyết” đó là phương pháp trị chứng tỳ hư không thống huyết sinh ra chứng băng huyết, thổ huyết, chảy máu cam. Tỳ là nguồn không ngừng sinh hóa khí huyết để phục hồi khi bị tổn thương.

Trong Đông y tâm chủ huyết dịch, dựa vào huyết dịch để hoạt động, người huyết hư tâm hồi hộp, ít ngủ hay quên. Toàn bộ bài thuốc có tác dụng điều trị chứng tâm và tỳ đều hư, hồi hộp, mất ngủ, hay quên, ăn kém, mệt mỏi, kinh nguyệt không đều, rong huyết, xuất huyết dưới da, cơ thể suy nhược, thần kinh suy nhược dẫn đến suy tim.

Sáng tạo gia giảm bài thuốc

Sau này qua quá trình điều trị, danh y Vương Khẳng Đường gia thêm: Đan bì 4g, hắc chi tử 4g, phục thần 12g, đại táo 12g, sinh khương 12g, gọi là bài Quy tỳ gia vị thang. Đan bì, chi tử có tác dụng thanh huyết nhiệt, tán huyết ứ điều trị tà nhiệt vào phần dinh (phần huyết). Phục thần có tác dụng bổ tâm an thần, để trị chứng tim hồi hộp, hay quên, mất ngủ. Đại táo, sinh khương để bổ trung ích khí dưỡng tỳ hòa vị, trị chứng tỳ vị bị tổn thương, dinh vệ không điều hòa. Bài thuốc có tác dụng điều trị chứng tâm tỳ hư, thần kinh suy nhược, kém ăn, mất ngủ.

Danh y Hoài Bảo Kỳ tăng nhục quế lên 5g, gia thạch hộc (sao nước muối) 4g, thạch xương bồ 2g để tư âm bổ ích tỳ vị sinh tân dịch, hóa đờm, thông khí và thông các khiếu. Để bổ ích tâm tỳ, hòa trung chỉ thống. Trị chứng do ước muốn không đạt, suy nghĩ nhiều làm tổn thương trung khí đau vùng thượng vị.

Danh y Lý Văn Lượng gia thần khúc 10g để  hòa lý, hành khí, tiêu thực trị chứng ăn không tiêu, gây tích trệ, đại tiện phân lỏng. bài thuốc có tác dụng bổ thổ để sinh kim có tác dụng ninh tâm an thần, trị chứng lao hạch, xẹp phổi, ho ra máu.

Danh y Nghiêm Dụng Hòa gia hổ phách 4g, thần sa 4g. Gọi là Quy tỳ thang điều thần sa hổ phách mạt có tác dụng trấn tâm an thần. Điều trị chứng phụ nữ lo nghĩ nhiều, tâm thần không yên, mộng du ngủ không sâu giấc mơ thấy ma quỷ.

Hải Thượng Lãn Ông bỏ vị long nhãn, gia sinh địa 12g, thục địa 12g, gọi là bài Dưỡng huyết quy tỳ hoàn làm thành viên để điều trị chứng khí huyết hao tổn, thần kinh suy nhược, tiêu hóa kém, tim hồi hộp, ngủ kém. Phụ nữ đầu đau, hay choáng váng, do huyết hư kinh nguyệt không đều. Cụ lại bỏ vị bạch truật, long nhãn, mộc hương, sinh khương, đại táo. Gia bán hạ (chế) 8g, xuyên khung 4g, bá tử nhân 10g, ngụ vị tử 4g, tăng nhục quế lên 4g, phục linh lên 10g. Gọi là bài Dưỡng tâm thang để điều trị chứng tâm suy huyết hư, thần khí bất ninh, tim đập nhanh, hay quên, mất ngủ, khi ngủ hay thấy chiêm bao, ra mồ hôi, thần chí mệt mỏi. Cụ cho rằng: “Người thầy thuốc có kiến thức vững vàng, nhuần nhuyễn về y lý và dược lý biết kết hợp bài Quy tỳ thang với bài Bổ trung ích khí gia giảm ngoài điều trị các bệnh thuộc hai tạng tâm và tỳ, còn chữa được một số bệnh ở các phủ tạng khác cho cả nam và nữ, người trưởng thành và người cao tuổi thường mắc…

TTND. BS cao cấp Nguyễn Xuân Hướng

 

 

 

  • Trắc bách diệp cầm máu, bổ tâm tỳ
    Gia truyền trị bệnh- TTND. BS cao cấp Nguyễn xuân Hướng - 10:50 22/06/2019
    (khoahocdoisong.vn) - Trắc bách diệp khi làm thuốc được gọi các tên khác nhau như trắc bá, biển bách diệp, trắc bá thán. Lấy lá về rửa sạch, phơi khô, thái nhỏ dùng làm thuốc mát huyết (dùng sống), sao cháy thành than (thán sao) dùng để cầm máu.

(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
Thêm 4 ca mắc mới liên quan đến Đà Nẵng, Việt Nam có 717 bệnh nhân COVID-19
Thời sự- Thái Bình - 06:03 06/08/2020
Bản tin 6h sáng ngày 6/8 của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch COVID-19 cho biết đã ghi nhận thêm 4 ca mắc mới đều liên quan đến Đà Nẵng, trong đó tại Quảng Nam 3 ca, Hà Nội 1 ca. Việt Nam hiện có 717 bệnh nhân COVID-19
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
  • Thanh Hóa: Đấu thầu rộng rãi chọn nhà đầu tư dự án KDC phường Nam Ngạn
    Bất động sản - BA - 07:58 06/08/2020
    (khoahocdoisong.vn) - UBND tỉnh Thanh Hóa vừa phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà đầu tư Dự án Khu dân cư phường Nam Ngạn, TP Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
  • Tán vỡ sỏi to trong bàng quang tân tạo bằng laser
    Khỏe- Hương Long - 07:53 06/08/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Các bác sĩ Bệnh viện Bình Dân TPHCM vừa dùng laser công suất lớn điều trị cho một bệnh nhân có sỏi to trong bàng quang. Đặc biệt, đây là một trường hợp sỏi hình thành trong bàng quang tạo hình bằng ruột 22 năm trước.
  • Đông y trị liệu cương cứng kéo dài
    Khỏe- ThS Hoàng Khánh Toàn - 07:38 06/08/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Có khoảng 0,4% cánh mày râu bị tình trạng cương cứng kéo dài trên 6 giờ đồng hồ hoặc hơn nữa, thậm chí vài ngày, ngay cả khi không hề bị kích thích tình dục. Kèm theo cương cứng là cảm giác căng tức, đau đớn, đi tiểu khó khăn khiến cho người bệnh rất khó chịu.
  • ADB: Kiều hối về Việt Nam có thể giảm tới 18% so với 2018
    Kinh tế- TV - 07:34 06/08/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Nghiên cứu của Ngân hàng Phát triển châu Á ADB chỉ ra rằng nền kinh tế toàn cầu có thể thiệt hại hơn 100 tỷ USD kiều hối vì Covid-19.
  • Hạt điều tốt cho trẻ em
    Bác sĩ của bạn- Khánh Thủy (ghi) - 07:13 06/08/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Hạt điều có vị ngọt, tính bình, tác dụng bổ tỳ vị, dưỡng phế, hòa trung, chữa chứng suy nhược, ăn ít, khó lên cân, sau sinh thiếu sữa, trẻ em còi cọc chậm lớn, biếng ăn, nhất là trẻ em bụng ỏng.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO