Vướng mắc hộ chiếu: Cần giải pháp lâu dài cho dân

Ngày đăng : 13:17, 04/08/2022

Thêm nhiều quốc gia không công nhận hộ chiếu mới của Việt Nam thu hút sự chú ý trong dư luận. ThS. Phạm Văn Lương – Trưởng phòng Tư vấn pháp lý và hỗ trợ doanh nghiệp Viện Quản trị sáng tạo (IIM), Phó Trưởng khoa Luật - Trường Đại học Trưng Vương đã có cuộc chia sẻ về vấn đề này.
pham-van-luong.jpg
ThS. Phạm Văn Lương – Trưởng phòng Tư vấn pháp lý và hỗ trợ doanh nghiệp Viện Quản trị sáng tạo (IIM), Phó Trưởng khoa Luật - Trường Đại học Trưng Vương.

Có thể nhiều quốc gia sẽ ngừng cấp thị thực

Tiếp sau Đức, Tây Ban Nha và Séc, nhiều quốc gia thông báo tạm dừng cấp visa (thị thực) Schengen đối với hộ chiếu mẫu mới của Việt Nam do không có thông tin về nơi sinh. Ông có nghĩ các nước thành viên của Hiệp ước Schengen cũng làm điều tương tự?

Như đã biết, ngày 27/7/2022, Đại sứ quán Đức tại Hà Nội đã thông báo mẫu hộ chiếu mới của Việt Nam được cấp từ ngày 01/7/2022 (có bìa màu xanh tím than và số se-ri bắt đầu bằng chữ P) tạm thời không được công nhận tại Đức. CHLB Đức là 1 trong số 26 nước ký Hiệp ước Schengen (Hiệp ước về tự do đi lại giữa các nước trong khu vực Schengen). Tính đến 19 tháng 12 năm 2011, đã có 26 quốc gia công nhận hoàn toàn hiệp ước này, được gọi là các quốc gia Schengen gồm: Ba Lan, Cộng Hòa Séc, Hungary, Slovakia, Slovenia, Estonia, Latvia, Litva, Malta, Iceland, Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan, Đan Mạch, Hà Lan, Bỉ, Luxembourg, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Đức, Áo, Ý, Hy Lạp, Thụy Sĩ và Liechtenstein (trong đó có 22 nước thuộc khối Liên minh châu Âu).

Theo Phụ lục I của Quy định (UE) 2018/1806, thị thực Schengen được cấp cho công dân của các quốc gia thứ ba, cho phép lưu trú trong Khối Schengen lên đến 90 ngày vì lý do du lịch, công tác, thăm thân, điều trị y tế, học tập, thực tập không lương hoặc các hoạt động tình nguyện trong khoảng thời gian dưới 3 tháng, hoặc để thực hiện các hoạt động phi lợi nhuận khác. Thị thực Schengen cũng cho phép quá cảnh lãnh thổ và sân bay.

Hiệp ước Schengen có quy định đối với người nước ngoài, muốn vào Vùng Schengen phải xin một visa đồng nhất gọi là “Visa Schengen” tại sứ quán hay lãnh sự quán của một nước mà mình muốn tới đầu tiên, sau đó có thể tự do đi lại trong Vùng Schengen. Như vậy, muốn được cấp thị thực vào các quốc gia Schengen phải đảm bảo quy định chung, trong đó, hộ chiếu phải có thông tin về nơi sinh (mục đích để xác minh danh tính của người xin thị thực). Việc Đức, Tây Ban Nha, Séc tạm dừng cấp thị thực vào mẫu hộ chiếu mới của Việt Nam hoàn toàn có thể dẫn tới nhiều nước trong vùng Schengen sẽ dừng cấp thị thực tương tự.

Vậy còn các nước lớn như Anh, Pháp, Mỹ?

Theo thông báo của Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam ngày 28-7, cho đến khi có thông báo mới, các cơ quan chức năng của Pháp vẫn tiếp tục công nhận hộ chiếu mới của Việt Nam và cấp thị thực bình thường. Tuy nhiên, theo thông báo của nhà chức trách Đức và trong khuôn khổ khối Schengen, thị thực do Đại sứ quán Pháp tại Hà Nội và Tổng lãnh sự quán Pháp tại TP.HCM cấp trên hộ chiếu mới của Việt Nam sẽ không cho phép người có visa Schengen đi sang Đức. Do đó, người xin thị thực mang hộ chiếu mới của Việt Nam phải điều chỉnh thời gian lưu trú để không lưu trú hoặc quá cảnh tại Đức. Người có hộ chiếu đã được cấp trước đó không bị ảnh hưởng. Đại sứ quán Pháp cũng khuyến cáo do tình hình có thể thay đổi nhanh chóng, người nộp đơn xin thị thực nên cập nhật thông tin thường xuyên.

Cá nhân tôi nhận định trong thời gian tới, không ngoại trừ khả năng Pháp cũng sẽ là nước tiếp theo tạm dừng cấp thị thực cho người có hộ chiếu theo mẫu mới của Việt Nam nếu chúng ta không đáp ứng được các yêu cầu và quy định chung của khối Schengen (ngoại trừ những đối tượng được miễn thị thực theo Hiệp định được ký kết giữa Việt Nam và Pháp ngày 01/7/2005 về hộ chiếu ngoại giao).

Anh là quốc gia thuộc Châu Âu nhưng không nằm trong khối Schengen nên việc cấp thị thực cho công dân Việt Nam không chịu sự điều chỉnh của Hiệp ước Schengen. Hiện chưa có phát ngôn chính thức nào từ phía các cơ chức năng Anh liên quan tới hộ chiếu mẫu mới của Việt Nam. Do vậy, việc cấp thị thực cho công dân Việt Nam tại nước sở tại sẽ vẫn được tiến hành bình thường. Mỹ cũng không nằm trong khối Schengen. Tuy nhiên, thông thường xin visa Mỹ vốn đã khá khó khăn nên rất có thể quốc gia này sẽ thông báo ngừng cấp thị thực cho người có hộ chiếu theo mẫu mới.

ho-chieuc.jpg
Hộ chiếu mẫu mới và mẫu cũ.

Cần khẩn trương đàm phán

Theo ông, các giải pháp đưa ra của Việt Nam hiện nay có xử lý tận gốc vấn đề này?

Hiện nay, Đại sứ quán Việt Nam tại Đức đã có thông báo về việc sẽ cấp chứng nhận bằng tiếng Đức về nơi sinh để công dân có hộ chiếu mẫu mới (màu xanh tím than) xuất trình khi có yêu cầu từ nhà chức trách Đức. Tuy nhiên, theo tôi đây là chỉ là giải pháp mang tính tạm thời.

Thứ nhất, việc phải cấp thêm giấy chứng nhận nơi sinh đồng nghĩa với việc phát sinh thêm thủ tục dẫn đến làm chậm thời gian xin thị thực của công dân Việt Nam vào nước sở tại. Thứ hai, mục đích của việc cấp hộ chiếu theo mẫu mới không chỉ là quảng bá những hình ảnh Việt Nam ra thế giới, chống nguy cơ làm giả mà còn phải đảm bảo được tính khả thi khi sử dụng. Trên hết là phải đảm bảo được quyền tự do đi lại, cư trú của công dân; đảm bảo được các quy định của nước sở tại khi xin cấp thị thực (đảm bảo được thông tin nơi sinh trong hộ chiếu theo quy định của vùng Schengen) như đã phân tích ở trên.

Theo đánh giá của ông, “trục trặc” này có ảnh hưởng đến thứ hạng của hộ chiếu Việt Nam trên trường quốc tế?

Chắc chắn là có ảnh hưởng. Hộ chiếu Việt Nam vốn đã bị đánh giá là hộ chiếu “yếu”, ở thứ hạng thấp, chỉ đứng vị trí 90. Theo Báo cáo mới nhất trong năm 2022 của công ty tư vấn cư trú và quốc tịch toàn cầu Henley & Partners (trụ sở tại London, Vương quốc Anh), chỉ số xếp hạng hộ chiếu Henley (Henley Passport Index) Việt Nam đứng thứ 90, tụt một hạng so với quý một (thứ 89), nhưng đã tăng năm hạng so với cuối 2021 (thứ 95). Du khách Việt Nam hiện chỉ có thể tới 54 quốc gia và vùng lãnh thổ mà không cần xin visa. Nhật Bản, Singapore, Hàn Quốc là những nước có hộ chiếu “quyền lực” nhất thế giới. Những người sở hữu hộ chiếu Nhật Bản và Singapore được miễn thị thực tới 193 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Hộ chiếu Hàn Quốc được miễn thị thực tới 192 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đáng chú ý, 2 trong số 3 hộ chiếu quyền lực nhất thế giới là Nhật Bản và Hàn Quốc không có thông tin nơi sinh.

Nếu phải thu hồi hộ chiếu mới gây tốn kém, về mặt pháp luật sẽ xử lý như thế nào?

Điều quan trọng nhất lúc này không phải là thu hồi hộ chiếu hay là việc thu hồi tốn kém thế nào, trách nhiệm thuộc về ai... Theo tôi, cơ quan ngoại giao Việt Nam, lãnh sự quán Việt Nam ở nước cần khẩn trương thực hiện các cuộc đàm phán song phương hoặc đa phương về hộ chiếu với các nước trong vùng Schengen để thuyết phục họ chấp nhận hộ chiếu mẫu mới của Việt Nam là con đường khả dĩ nhất. Tuy nhiên, về lâu dài, hộ chiếu nên thêm nơi sinh vào để tránh những phiền phức.

Xin cảm ơn ông!

Tuyết Vân (thực hiện)

Cục Lãnh sự đã giao thiệp với Đại sứ quán Đức tại Hà Nội đề nghị hai bên phối hợp tìm giải pháp tháo gỡ các khó khăn về mặt kỹ thuật, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho công dân Việt Nam nhập cảnh vào Đức. Ngay sau khi vụ việc xảy ra, các cơ quan chức năng đã tạo điều kiện cho công dân Việt Nam tại Đức được làm giấy phép cư trú và các thủ tục hành chính khác với các cơ quan của Đức. Đại sứ quán Việt Nam tại Đức cũng sẵn sàng cấp miễn phí xác nhận về nơi sinh, để xuất trình kèm theo hộ chiếu của công dân.

PV.