Chủ nhật, 21/07/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Nhiều bộ sách giáo khoa: Đủ điều kiện mới làm thì đến bao giờ?

Nhìn thẳng - 16/03/2019 09:15
Nhiều bộ sách giáo khoa: Đủ điều kiện mới làm thì đến bao giờ?
Cần nhìn rõ một cách khách quan những ưu điểm và khó khăn khi thực hiện nhiều bộ sách giáo khoa là vấn đề dư luận đang hết sức quan tâm.

Vấn đề nhiều bộ sách giáo khoa đã được đặt ra từ lâu. Thực tế ở miền Nam trước giải phóng năm 1975 đã có rất nhiều bộ sách giáo khoa khác nhau của cùng một chương trình. Sau năm 1975, cải cách giáo dục cấp Phổ thông trung học từ năm 1989 cũng đã thực hiện biên soạn hai bộ sách Văn và ba bộ sách Toán.

Đến năm 2000, vừa hợp nhất hai bộ sách Văn và ba bộ sách Toán xong thì năm 2002 khi triển khai đổi mới chương trình giáo dục phổ thông theo nghị quyết 40 của Quốc Hội khóa X, lại tổ chức biên soạn sáu môn học có hai bộ sách giáo khoa.

Năm 2014, Quốc hội ra nghị quyết 88 tán thành chủ trương một chương trình nhiều sách giáo khoa. Gần đây khi bàn sửa đổi Luật giáo dục Thường vụ Quốc hội đã nêu ra nhiều băn khoăn về chủ trương này.

Trong bối cảnh đó cần nhìn rõ một cách khách quan những ưu điểm và khó khăn khi thực hiện nhiều bộ sách giáo khoa, đây là vấn đề dư luận đang hết sức quan tâm.  

Nhiều bộ sách giáo khoa: Đủ điều kiện mới làm thì đến bao giờ?
cần nhìn rõ một cách khách quan những ưu điểm và khó khăn khi thực hiện nhiều bộ sách giáo khoa, đây là vấn đề dư luận đang hết sức quan tâm. Ảnh: ĐĐK

Nhìn một cách tổng quát, về lí thuyết nhiều bộ sách giáo khoa là một chủ trương đúng. 

Thứ nhất, phù hợp với bản chất và quy luật phát triển đa dạng của hiện thực đời sống, phù hợp với xu thế của các nền giáo dục hiện đại, tiên tiến trong bối cảnh một thế giới bùng nổ thông tin, sự kết hợp đa phương tiện và thái độ tôn trọng sự đa dạng, khác biệt. 

Thứ hai, tránh được hiện tượng độc quyền trên nhiều bình diện: kinh doanh, phát hành, in ấn, biên soạn... Nhiều bộ sách giáo khoa sẽ tạo được sự cạnh tranh; huy động được trí tuệ của nhiều tầng lớp trong xã hội. 

Sự cạnh tranh lành mạnh buộc người biên soạn làm việc có trách nhiệm, cẩn trọng và chăm chút hơn đối với sản phẩm của chính mình. 

Thứ ba, tạo ra nhiều nguồn thông tin đa dạng và phong phú, nhiều cách tiếp cận, nhiều phương pháp suy nghĩ, nhiều con đường đi đến chân lí… 

Tham khảo một số bộ sách nước ngoài sẽ thấy cách thức biên soạn giữa các sách rất khác nhau. Cùng một vấn đề cuốn này chỉ nói vài câu, nhưng cuốn khác có thể nêu cả một đoạn dài, thậm chí hành trang. Hay cùng giới thiệu về một tác phẩm, cuốn này khai thác đoạn trích này, cuốn kia có thể nêu đoạn trích, nội dung khác. Cùng một nhà văn nhưng mỗi sách học các tác phẩm cụ thể rất khác nhau...

Thậm chí ở Mỹ, có quan điểm chỉ đưa vào học các tác phẩm “phức tạp”, có nhiều cách hiểu, nhiều vấn đề đang tranh luận... để học sinh cùng tham gia phản biện, trao đổi từ đó tự tìm cho mình một cách hiểu và dễ dàng tiếp nhận. 

Thứ tư, tạo ra nhiều sự lựa chọn cho người tiêu dùng, chủ yếu là giáo viên và học sinh. Điều đó giống khi ta vào ăn tự chọn ở một khách sạn lớn, tha hồ tìm món gì hợp với khẩu vị và sở thích của mình. 

Thực tiễn cuộc sống cũng đã thay đổi khác trước, dù không có nhiều sách giáo khoa thì hiện nay giáo viên và học sinh vẫn có thể tiếp cận vấn đề, giảng dạy và học tập từ những nguồn khác nhau trên các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là từ internet. 

Nhưng phải có điều kiện 

Về lý thuyết có thể hoàn toàn ủng hộ và tán thành xu hướng có nhiều bộ sách giáo khoa. 

Trong thực tế, ở các nước phát triển như Mỹ, Anh, Úc, Pháp, Đức, Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc... đều có nhiều bộ sách giáo khoa. Tuy nhiên, chú ý một trong những điều kiện đầu tiên để triển khai chủ trương nhiều bộ sách là cần xem xét cách xây dựng chương trình giáo dục, nhất là chương trình các môn học. 

Chương trình của Việt Nam từ sau năm 1975 và kể cả chương trình xây dựng năm 2002 được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt chính thức vào 2006, thực chất vẫn chỉ là chương trình để viết một bộ sách giáo khoa. 

Bởi vì, chương trình ấy vẫn buộc chặt người viết sách, làm thay người viết sách bằng những quy định quá cụ thể đến từng tiết học, bài học. 

Nếu muốn triển khai nhiều bộ sách mà chương trình vẫn giữ nguyên như quan niệm cũ, vẫn xây dựng như các lần trước thì làm sao có được nhiều bộ sách giáo khoa đa dạng và đúng như mục tiêu, ý nghĩa của nó. Trái lại, sẽ rơi vào tình trạng loạn sách giáo khoa. 

Thiết nghĩ, nhiều bộ sách mà gần như giống nhau (sáo xào, sao chép lại của nhau) thì nhiều để làm gì? Có ích gì? 

Quán triệt Nghị quyết 88 của Quốc hội, chương trình môn học lần này xây dựng theo hướng mở, tạo điều kiện cho việc biên soạn nhiều sách giáo khoa. Chương trình được thiết kế theo tinh thần cụ thể, khái quát, có phần cứng và bảo đảm tính linh hoạt để làm chỗ dựa cơ bản cho việc ra đề thi, đánh giá kết quả học tập của học sinh. 

Ý nghĩa cơ bản của việc biên soạn nhiều bộ sách giáo khoa nhằm nêu lên nhiều cách tiếp cận, nhiều con đường đến với chân lí, đa dạng hóa một đơn vị kiến thức cơ bản (chuẩn) bằng những nội dung cụ thể khác nhau. 

Theo tinh thần đó, chương trình chỉ nêu lên các yêu cầu cần đạt về năng lực và những đơn vị kiến thức, kĩ năng nhằm đạt được năng lực ấy ở từng chương, phần, lớp, cấp. 

Chẳng hạn, với môn Ngữ văn, để phát triển năng lực đọc hiểu, chương trình chỉ quy định các yêu cầu cần đạt cho những kĩ năng đọc, viết, nói, nghe và một số kiến thức tiếng Việt, văn học thật cốt lõi hay một số văn bản ngữ liệu bắt buộc cần học. Còn lại dành cho các tác giả sách giáo khoa và giáo viên quyền chủ động, phát huy tinh thần tự chủ, sáng tạo. 

Một ví dụ cụ thể hơn, sau khi học truyền thuyết, học sinh cần nắm được một số kiến thức cơ bản và đặc điểm của truyền thuyết Việt Nam. Nắm được kĩ năng đọc, hiểu truyền thuyết và gợi ý một vài truyền thuyết tiêu biểu. 

Chương trình chỉ như thế và dừng lại ở đó. Còn việc lựa chọn bao nhiêu truyền thuyết, văn bản cụ thể nào, lấy ở đâu, cách khai thác như thế nào, biên soạn và trình bày cụ thể ra sao là công việc của người biên soạn sách giáo khoa, tùy thuộc và mỗi tác giả hay nhóm tác giả của mỗi bộ sách. 

Thậm chí ở Pháp, chương trình học còn dành quyền chọn văn bản tác phẩm cần dạy cho từng giáo viên đứng lớp. Chương trình chỉ nêu ở phần phụ lục một danh sách các tác phẩm cổ điển và văn học thiếu nhi để giáo viên tham khảo và lựa chọn. 

Những mối lo có thực 

Việc chủ trương biên soạn nhiều bộ sách giáo khoa còn liên quan đến nhiều vấn đề khác. 

Không phải không có lí khi có ý kiến cho rằng, việc triển khai nhiều bộ sách giáo khoa nếu không gắn với những thay đổi như chất lượng giáo viên, cách thức quản lí, kiểm tra, đánh giá… thì sách giáo khoa sẽ không đạt được kết quả tốt.   

Quả thật, việc có nhiều bộ sách giáo khoa không hề đơn giản, không phải chỉ ở mối lo loạn sách giáo khoa mà còn là mối lo về sự thiếu sự đồng bộ, thiếu những điều kiện cần thiết cho việc biên soạn và thực hiện nhiều bộ sách giáo khoa. 

Thứ hai, không chỉ chất lượng giáo viên mà chất lượng của cán bộ quản lí các cấp cũng là một tồn tại lớn. Nhiều bộ sách sẽ có nhiều ý kiến, nhiều tình huống, kiến thức và kĩ năng cụ thể khác nhau, cách khai thác, trình bày cũng khác nhau. 

Vì thế, đòi hỏi người thầy phải rất vững vàng (có năng lực thực sự) mới có thể đóng vai trò trọng tài, hướng dẫn học sinh cách học và những lưu ý cần thiết nhất. 

Cán bộ quản lí, chỉ đạo cũng phải rất có trình độ, công tâm, tôn trọng sự thật từ đó mới ra được quyết định đúng như lựa chọn bộ sách nào, chỉ đạo và dạy học ra sao hay việc thẩm định đánh giá bản thảo nào được sử dụng của Hội đồng thẩm định Quốc gia cũng là vấn đề rất nan giải. 

Quy định chặt mới chống được tiêu cực 

Trong bối cảnh nước ta hiện nay, nếu không có những quy định chặt chẽ đều có thể xảy ra chuyện tiêu cực, khó tránh khỏi tình trạng nhiều khi bản thảo tốt, sách tốt hơn lại không được sử dụng. 

Trước mắt để đáp ứng yêu cầu triển khai lộ trình Đổi mới năm 2020 với lớp 1 và đến năm 2024 đủ sách cho môn học ở 3 cấp, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần tập trung tinh hoa và nguồn lực tổ chức viết bộ sách của Bộ theo cách làm của Bộ. 

Mặt khác, vẫn khuyến khích các tổ chức cá nhân làm sách giáo khoa cho các môn học. Những quyển sách này không lệ thuộc vào tiến độ, thời gian và không cần có đầy đủ tất cả các môn học, lớp hoặc cấp học. 

Có thể viết một hay vài cuốn cho một hay nhiều môn học khác nhau ở các lớp học khác nhau bằng cách có ngay hay mấy năm sau mới có cũng được. 

Thực tiễn nước ta cho thấy, một chủ trương dù rất đúng đắn nhưng nếu chưa đủ những điều kiện cơ bản, cần thiết hay nếu tổ chức thực hiện nóng vội sẽ dẫn đến nhưng hậu quả khó khắc phục và không lường hết được. 

Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng, mặc dù có thể gặp rất nhiều sự phức tạp, khó khăn nếu triển khai nhiều bộ sách giáo khoa, nhưng vẫn nên theo hướng này. 

Việc triển khai ban đầu có thể vấp những sai sót, nhưng sau đó dần dần sẽ trưởng thành. Nếu chờ cho thật đầy đủ các điều kiện mới tiến hành thì không biết đến bao giờ hoặc có thể không bao giờ thực hiện được những ý tưởng tốt đẹp, cập nhật được xu thế tiến bộ của thế giới.

Theo vietnamnet.vn


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Người dân Hà Nội kêu trời vì hoá đơn tiền điện tháng vừa qua tăng gấp đôi: Công ty điện lực lý giải nguyên nhân

Sau khi nhiều người dân bày tỏ thắc mắc vì nhận hóa đơn tiền điện trong tháng 6 tăng đột biến so với các tháng trước đó, đại diện tổng công ty điện lực Hà Nội cho biết, đơn vị có nhận được phản ánh của người dân, và đưa ra những lý giải về hiện tượng này.

Dự báo thời tiết hôm nay 21/7/2019: Nắng nóng đặc biệt gay gắt trở lại

Dự báo thời tiết hôm nay 21/7/2019, khu vực đồng bằng, trung du Bắc bộ và các tỉnh Trung bộ có nắng nóng và nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt.

15 phường trên địa bàn Hà Nội sẽ có điểm nghỉ ngơi tránh nóng miễn phí

(khoahocdoisong.vn) - Hội Chữ thập Đỏ Việt Nam phối hợp cùng Đại sứ quán Đức tại Việt Nam triển khai dự án Hỗ trợ tài chính dựa trên dự báo. Đây là dự án triển khai các điểm nghỉ ngơi tránh nóng miễn phí cho người dân trên địa bàn Hà Nội.

Vì sao điểm lịch sử "đội sổ" nhiều năm?

Nhiều năm liên tiếp, kết quả thi THPT Quốc gia môn Lịch sử luôn thấp nhất trong tất cả các môn. Nhiều giáo viên dạy môn học này vẫn băn khoăn vấn đề môn chính – môn phụ. Trong khi, có ý kiến cho rằng, học sinh ngày nay thực dụng, chỉ học những môn cần thiết để thi vào các ngành nghề.

Ai chịu trách nhiệm vụ 2 bé trai bị điện giật tử vong ở Vành Đai 2?

Phải nhìn vào hợp đồng giữa đơn vị cung cấp điện và đơn vị thi công, đồng thời xem lại quy trình để xác định sai sót của bên nào dẫn đến cái chết của hai bé", luật sư đề nghị.

Ngày hội tư vấn xét tuyển 21-7: Điều chỉnh nguyện vọng sao để dễ trúng tuyển?

Điểm thi năm nay cao, có cần điều chỉnh nguyện vọng đã đăng ký? Thay đổi nguyện vọng đăng ký xét tuyển thế nào để tăng cơ hội trúng tuyển?... Những băn khoăn này sẽ được giải đáp tại hai ngày hội tư vấn xét tuyển ĐH-CĐ diễn ra hôm nay 21-7.

Bấm huyệt chữa bàn tay đau nhức

(khoahocdoisong.vn) - Kích thích huyệt khúc trì, uyển cốt, thần môn giúp khí huyết lưu thông giúp phòng chữa bệnh đau nhức bàn tay do bệnh lý xương khớp.

Mới nhất

Điện giật chết 2 bé trai: Lô cốt công trường vừa được tháo để thi công

Nóng - Lê Phan-Châu Tuấn - 10:41 21/07/2019
Đại diện chủ đầu tư tuyến đường Vành đai 2 (đoạn từ đường Phạm Văn Đồng đến Gò Dưa) cho biết phần lô cốt bảo vệ công trường vừa được tháo ra để thi công tường chắn hai bên đường. Đơn vị thi công đang đợi bê tông khô để lắp lại thì xảy ra sự cố.

Cần áp dụng nguyên tắc cuối cùng khi điều chỉnh nguyện vọng

Giáo dục - Trần Huỳnh-Minh Giảng - 10:38 21/07/2019
Thí sinh có thể đăng ký nhiều nguyện vọng vào nhiều trường khác nhau nhưng nguyện vọng cuối cùng nên chọn trường nào có điểm chuẩn những năm trước thấp hơn điểm thi của mình ít nhất 2 điểm để đảm bảo cơ hội trúng tuyển.

Vì sao điểm lịch sử "đội sổ" nhiều năm?

Giáo dục - Nguyễn Hà - 10:30 21/07/2019
Nhiều năm liên tiếp, kết quả thi THPT Quốc gia môn Lịch sử luôn thấp nhất trong tất cả các môn. Nhiều giáo viên dạy môn học này vẫn băn khoăn vấn đề môn chính – môn phụ. Trong khi, có ý kiến cho rằng, học sinh ngày nay thực dụng, chỉ học những môn cần thiết để thi vào các ngành nghề.

Tuyển sinh 2019: Chớm lo xét tuyển từ kết quả học bạ

Phản biện - Minh Hường - 10:30 21/07/2019
Trong mùa tuyển sinh năm nay, dù chưa xét tuyển theo kết quả thi THPT quốc gia một số trường đã yêu cầu thí sinh xác nhận trúng tuyển từ kết quả học bạ.

Nước từ điều hòa từ đâu mà có?

Hỏi đáp - Hà Bình (ghi) - 10:30 21/07/2019
(khoahocdoisong.vn) - Lượng nước mà máy điều hoà thải ra phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như độ ẩm trong phòng cần khống chế, độ ẩm và nhiệt độ ngoài trời, độ kín khít của cửa sổ và cửa ra vào, số lượng người trong phòng

Hạ tiêu hư và cách trị

Khỏe - TTND.BS Cao cấp  Nguyễn Xuân Hướng - 10:30 21/07/2019
(khoahocdoisong.vn) - Khi bệnh nhân ăn uống vẫn bình thường, tay chân nặng nề, vùng rốn và bụng đau, khí xông lên trên, khi ngủ hay chiêm bao sợ hãi, mạch bộ xích hai tay tả hữu hoạt và sác đó là do hạ tiêu hư.

Mỹ nghiên cứu phát triển công nghệ liên lạc vô tuyến dưới nước – trên không

Công nghệ - Khánh Linh - 10:30 21/07/2019
(khoahocdoisong.vn) - Phòng nghiên cứu thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT Media Lab) phát triển thành công giải pháp kết nối truyền thông vô tuyến giữa các phương tiện hoạt động ngầm dưới nước và bay trên không.

Gia đình tổ chức tang lễ ông Trần Bắc Hà tại TP HCM

Thời sự - D.Thu - 10:28 21/07/2019
Gia đình ông Trần Bắc Hà có nguyện vọng làm lễ khâm liệm thi thể ông Trần Bắc Hà tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) ngày 22-7, sau đó chuyển vào TP HCM làm tang lễ.

Nghịch lý “BOT” đường thôn ở Hải Dương

Thời sự - Linh Giang - 10:24 21/07/2019
Việc tổ chức thu tiền không có biên lai, không có xác nhận của cơ quan quản lý nhà nước và hoàn toàn tự phát diễn ra trong một thời gian dài.

Tài xế xe khách tử vong sau tai nạn liên hoàn

Nóng - Ngọc Trường - 10:20 21/07/2019
Sau cú tông trực diện vào xe tải trên đường tránh Nam Hải Vân, tài xế xe khách tử vong và mắc kẹt trong cabin, 20 người khác bị thương.

Xét tuyển đại học 2019: Không giới hạn nguyện vọng nhưng thí sinh cần cẩn trọng!

Giáo dục - Hồng Hạnh - 10:13 21/07/2019
Trong cơ chế đăng ký không giới hạn nguyện vọng và xét trúng tuyển từ nguyện vọng cao xuống thấp thì chỉ cần chọn được ngành, trường phù hợp, cuối cùng là xếp theo thứ tự ưu tiên của các nguyện vọng và chờ kết quả.

Ai chịu trách nhiệm vụ 2 bé trai bị điện giật tử vong ở Vành Đai 2?

Phản biện - Thu Hằng - Sỹ Đông - 10:13 21/07/2019
Phải nhìn vào hợp đồng giữa đơn vị cung cấp điện và đơn vị thi công, đồng thời xem lại quy trình để xác định sai sót của bên nào dẫn đến cái chết của hai bé", luật sư đề nghị.

Nghệ An: Thủ khoa khối A1 với ước muốn trở thành lập trình viên máy tính

Giáo dục - Việt Hòa - 10:02 21/07/2019
Sinh ra trong một gia đình thuần nông, tuy nhiên, bằng sự nỗ lực của bản thân, em Đào Văn Lương (học sinh 12A1, trường THPT Phan Đăng Lưu, Nghệ An) đã đạt số điểm 28,3 khối A1 trong kỳ thi THPT Quốc gia 2019 và trở thành 1 trong 20 thí sinh khối A1 đạt điểm cao nhất trên cả nước.

Điểm sàn xét tuyển khối y dược từ 18 đến 21 điểm

Giáo dục - HY - 08:44 21/07/2019
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố điểm sàn xét tuyển khối ngành sức khỏe và giáo dục. Theo đó, ngành Y khoa và Răng Hàm Mặt có ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào cao nhất là 21 điểm, áp dụng tất cả tổ hợp xét tuyển.

Hai người Việt lọt top 100 nhà khoa học tiêu biểu châu Á 2019

Khoa học - TL - 08:36 21/07/2019
Danh sách 100 nhà khoa học tiêu biểu của châu Á vừa được Tạp chí khoa học Asian Scientist công bố có tên hai nhà khoa học của Việt Nam...
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO