Thứ 6, 19/10/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Cánh cửa tri thức

Nguyễn Đăng Đệ – vị quan liêm chính

Tìm hiểu lịch sử - 21/09/2018 11:20
Nguyễn Đăng Đệ – vị quan liêm chính
Nguyễn Đăng Đệ – vị quan liêm chính. Ở những nơi ông làm quan, việc kiện cáo luôn được yên ổn, nên ông được nha lại và dân chúng tin phục.

Học sâu nhưng không đỗ cao

Tổ tiên Nguyễn Đăng Đệ người xã Phù Lưu Tràng, huyện Thiên Lộc, phủ Đức Quang, trấn Nghệ An (nay là xã Phù Lưu, huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh), nguyên là họ Trịnh. Cụ tổ xa đời là Trịnh Cam, làm quan thời nhà Lê đến Binh bộ Thượng thư.

Đến khi Mạc Đăng Dung phế Lê Cung Hoàng lập lên nhà Mạc, Trịnh Cam tránh vào ở Thuận Hóa, muốn chiêu tập những người trung nghĩa, mưu đồ khôi phục nhà Lê, nhưng chưa làm được đã chết. Về sau con cháu bèn nhập tịch ở xã An Hòa thuộc huyện Hương Trà, chiếm khoa mục rất nhiều.

Nguyễn Đăng Đệ (gốc Trịnh), cháu đời thứ 7 của Trịnh Cam là con thứ ba của Trịnh Phú, húy Viễn, tự Bang, hiệu Hòa Đức. Ông sinh ngày 17 tháng 6 năm Kỷ Dậu (14/7/1669) là người ôn nhã trung chính, văn học sâu rộng. Năm Đăng Đệ còn nhỏ, có thầy tướng số trông thấy bảo rằng: “Khiếu mắt có tàng thần, có quý cách đấy, chỉ tiếc tai thấp, không đỗ cao được”.

Ông thi đỗ chính đồ năm Ất Hợi (1695) bổ làm huấn đạo Triệu Phong. Năm Tân Tỵ (1701) thi đỗ sinh đồ. Đời vua Lê Hiển Tông (1740-1786) được bổ làm huấn đạo rồi thăng Tri huyện Minh Linh.

Năm Mậu Tý (1708) lúc 39 tuổi, Nguyễn Đăng Đệ được phong Văn chức, do là người ngay thẳng, giỏi ứng đối và thông thạo việc thảo ra các văn bản cho nhà chúa, nên được chúa Nguyễn Phúc Chu tin yêu ban cho quốc tính mà đổi ra họ Nguyễn (họ nhà chúa).

Từ đó toàn tộc Trịnh được đổi gọi tộc danh là Nguyễn Đăng. Năm Nhâm Thìn (1712) mùa hạ, Đăng Đệ được thăng ký lục ở doanh Quảng Nam. Khi làm quan, Nguyễn Đăng Đệ làm cho kiện cáo được giảm đi, phong tục được khuyến khích, dân đều yêu mến.

Làm cho dân không kiện cáo

Năm Ất Mùi (1715) Nguyễn Đăng Đệ được thăng Doanh đô tri. Năm Đinh Dậu (1717) mùa xuân, chúa cho rằng Đăng Đệ trước ở Quảng Nam, làm việc thanh liêm, công minh, chính trực, việc kiện cáo do vậy được yên ổn, vốn được nha lại và dân chúng tin phục bèn cho đi bình chức ký lục Quảng Nam. Chúa viết câu đối ban cho:

 “Lập pháp tinh hình, cánh kiến ngã triều sinh Cấp Ảm

Sử dân vô tụng, phương tri ngô quốc hữu Hoài Nam”

Nghĩa là: Lập luật pháp, bớt hình phạt lại thấy triều ta có cấp Ảm

Làm cho dân không kiện cáo, mới biết nước ta có Hoài Nam.

Năm Giáp Thìn (1724), Đăng Đệ được thăng chính danh ký lục. Ông xin cấm các hàng tiền bằng gang, kẽm, chì và sắt không được dùng để mua bán. Tiền đồng mẻ, gãy không được chọn chê. Chúa nghe theo.

Đời Lê Túc Tông năm đầu (1725) Nguyễn Đăng Đệ vâng mệnh Nguyễn Phúc Thụ (1725- 1738) đi tuần thú các tỉnh từ Quảng Nam trở vào kiểm tra các phủ, định rõ thể lệ quan chức của các thuộc mới lập. Thuộc nào từ 500 người trở lên đặt cai thuộc, ký thuộc đều một người. Thuộc nào từ 450 người, đặt một ký thuộc. Thuộc nào từ 100 người trở xuống, đặt một tướng thần. Duy các thuộc Hoa Châu, Phú Châu, hộ làm liềm, nhà đan lưới và nhà bè đặt một đề lĩnh.

Đăng Đệ lại xin cấm dân đánh bạc, kiện gian, trốn tránh sai dịch và ẩn lậu đinh khẩu. Chúa đều chấp nhận và cho thi hành.

Sau đó ông bị ốm nghỉ việc. Ngày 28 tháng 11 năm Đinh Mùi (9/1/1728) ông mất, thọ 59 tuổi được tặng Đặc tiến Kim tử Vinh Lộc đại phu, Thụy Cương nghị, được nhà chúa cho nhiều tiền, lụa để mai táng.

Ông có 2 bà vợ, bà chính là Nguyễn Thị Luân, bà thứ là Ngô Thị Liên, sinh được 15 con trai và 10 con gái. Các con của Đăng Đệ đều thành đạt, trong đó người con thứ 7 của ông là Nguyễn Đăng Nghi, húy Thịnh, hiệu là Cư Trinh là khai quốc công thần của nhà Nguyễn.

Trịnh Dương


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Thấy rẻ mua nhiều

(khoahocdoisong.vn) - Mua hàng online dù rẻ cũng không nên mua nhiều. Chỉ mua những gì thực sự cần vì có những thứ đồ để lâu không dùng đến cũng tự hỏng.

Đèn sáng nhất không phải tốt nhất

(khoahocdoisong.vn) - Ánh sáng tự nhiên là ánh sáng tốt nhất cho mắt, là ánh sáng khuyếch tán của Mặt trời.

Cơ sở để xác định 4 mùa trong năm

(khoahocdoisong.vn) - Có nhiều cách khác nhau để xác định mùa trên Trái đất nhưng nhìn chung có hai cách cơ bản là dựa trên thiên văn học và khí tượng học.

Vingroup và Smu hợp tác nâng cao năng lực quản trị

(khoahocdoisong.vn) - Ngày 18/10/2018 tại Hà Nội, Tập đoàn Vingroup và Đại học Quản lý Singapore (SMU) đã ký bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực quản trị kinh doanh theo tiêu chuẩn quốc tế.

Ngô Văn Sở làm quan không cầu danh lợi - kỳ 3: Chết oan thê thảm

(khoahocdoisong.vn) - Chết oan thê thảm, nhưng với nhân dân, Ngô Văn Sở luôn là một vị tướng tài ba, có nhiều đóng góp cho dân cho nước.

Quan sát Mặt trăng để đoán thời tiết

(khoahocdoisong.vn) - Kinh nghiệm dự báo thời tiết “trăng quầng trời hạn, trăng tán trời mưa” đến nay vẫn thể hiện độ chính xác không nhỏ.

Cách chăm sóc người mắc hội chứng hoàng hôn

Vào cuối ngày, phần lớn mọi người đều có xu hướng trầm xuống thì người mắc hội chứng Sundowner lại kích động khác thường.

Mới nhất

Nhà quá cũ bị suy khí

Hỏi đáp - Hà Bình - 09:57 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Trước hết, nhà quá cũ, đã xuống cấp trầm trọng mà không được cải tạo, xây mới thì sẽ ảnh hưởng không tốt đến gia chủ sống trong nhà.

Ưu nhược điểm của bóng đèn

Hỏi đáp - PV - 09:48 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Nên dùng bóng đèn led vừa tiết kiệm điện, vừa có nhiều màu sắc khác nhau để lựa chọn.

Quan sát Mặt trăng để đoán thời tiết

Hỏi đáp - PV - 09:45 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Kinh nghiệm dự báo thời tiết “trăng quầng trời hạn, trăng tán trời mưa” đến nay vẫn thể hiện độ chính xác không nhỏ.

Việt Nam - Phần Lan đẩy mạnh hợp tác KH-CN và đổi mới sáng tạo

Tin khoa học - Tô Hội - 09:41 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Chiều 16-10, tại Hà Nội đã diễn ra lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Khoa học - Công nghệ (KH-CN) Việt Nam và Bộ Kinh tế Phần Lan.

Chăm tập luyện, đẩy lùi bệnh huyết áp thấp

Gương sáng gia đình - Minh Hoa - 09:09 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Bà Hằng có bệnh huyết áp thấp. Từ ngày tập Thái cực trường sinh đạo bà đã khắc phục được bệnh huyết áp, có thể đạp xe rong ruổi cả ngày mà không mệt.

Nguy hiểm từ việc “tái sử dụng” đơn thuốc

Sức khỏe A-Z - DS. Lê Thị Quỳnh - 09:07 19/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Đơn thuốc do bác sĩ kê chỉ có giá trị một lần, tuy nhiên không ít bệnh nhân lại “tái sử dụng” đơn thuốc đó cho chính bản thân mình cho những lần tái phát sau hoặc dùng cho người khác.

Việt Nam dự kiến phóng vệ tinh MicroDragon vào tháng 12

Cánh cửa tri thức - Nguyễn Hoài - 07:48 19/10/2018
(Khoahocdoisog.vn) - Theo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Vệ tinh MicroDragon do các kỹ sư Việt Nam tham gia chế tạo tại Nhật Bản sẽ được phóng lên vũ trụ vào tháng 12 này.

Tại sao không nên sử dụng lại dầu ăn?

Sức khỏe A-Z - PGS.TS. Nguyễn Đình Toán - 07:44 19/10/2018
(Khoahocsong.vn) - Nhiệt độ dầu càng cao, số lần dùng dầu đã qua sử dụng càng nhiều thì chất độc hại sinh ra càng nhiều.

Nguy hiểm “chết người” từ thói quen trùm chăn kín đầu khi ngủ

Sức khỏe A-Z - 07:38 19/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Dù chỉ là thói quen để đơn giản, nhưng cũng giống như tiếng ồn khi ngủ, việc trùm chăn kín đầu đầu lại gây nguy hiểm đối với sức khỏe, đặc biệt là não bộ.

Ngô Văn Sở làm quan không cầu danh lợi - kỳ 3: Chết oan thê thảm

Tìm hiểu lịch sử -  Nguyễn Thành Hữu - 07:31 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Chết oan thê thảm, nhưng với nhân dân, Ngô Văn Sở luôn là một vị tướng tài ba, có nhiều đóng góp cho dân cho nước.

Lạm dụng thuốc chống nghẹt, mũi mất khả năng ngửi

Sức khỏe A-Z - Thúy Nga - 07:30 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Thuốc nhỏ mũi chống nghẹt thường có tác dụng tức thì, đặc biệt nhóm co mạch (Ephedrin, Phinol, Naphazolin, Oxymetazolin).

Bật điều hòa mùa đông: Đóng kín cửa, khó thở, thiếu oxy

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 07:25 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Mùa đông, nhiều gia đình bật điều hòa nóng để chống chọi với cái lạnh. Theo các chuyên gia, việc bật điều hòa ấm khi trời quá lạnh không có gì hại, nhưng đóng kín cửa phòng quá lâu sẽ khiến phòng thiếu khí tươi, dễ khó thở, ngạt.

Ba biến chứng của trào ngược thực quản

Sức khỏe A-Z - 19:55 18/10/2018
Trào ngược dịch và thức ăn từ dạ dày lên thực quản là một hiện tượng sinh lý bình thường, xuất hiện sau bữa ăn và không tạo nên bất cứ một hậu quả nào. Đôi khi hiện tượng này gây nên các triệu chứng hoặc tổn thương niêm mạc thực quản.

Một số dự án BT tại Hà Nội giá trị "đội" gần gấp ba

Phản biện - 19:41 18/10/2018
Tổng Kiểm toán Nhà nước báo cáo Quốc hội về công tác năm 2018...

Thấy rẻ mua nhiều

Cánh cửa tri thức - MA - 19:30 18/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Mua hàng online dù rẻ cũng không nên mua nhiều. Chỉ mua những gì thực sự cần vì có những thứ đồ để lâu không dùng đến cũng tự hỏng.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO