Thứ 4, 19/12/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Cánh cửa tri thức

Ngôn quan thời Lê sơ – kỳ 3: Những ngôn quan được đời khen

Tìm hiểu lịch sử - 23/06/2018 06:25
Ngôn quan thời Lê sơ – kỳ 3: Những ngôn quan được đời khen
Những ngôn quan được đời khen là những người

Hình minh họa.

Đụng đầu với người quyền chức cao hơn

Nhiều vụ lấn quyền, tham nhũng được chính các ngôn quan làm việc trong Ngự sử đài phát hiện ra và tâu bày thẳng thắn để nhà nước phân xử.

Nhiều lần các ngôn quan nhà Lê sơ đã có lời nói thẳng, nói thật khuyên can việc làm, chính sách của vua Lê, trực tiếp tranh luận với nhà vua, thậm chí có trường hợp sẵn sàng từ chức.

Đã có nhiều Ngự sử đài tỏ rõ thái độ như vậy, đó là Ngự sử phó trung thừa Nguyễn Thiên Hựu trút mũ xin từ chức vì nói trái ý vua Lê Thái Tông vào tháng 6 năm Giáp Dần (1434) hoặc Thị ngự sử Nguyễn Vĩnh Tích vì lời tâu không được duyệt mà dâng sớ xin nghỉ.

Trong khi thực thi công việc, các ngôn quan nhiều lần phải đụng đầu với những người có chức quyền cao hơn mình, nhưng vẫn không kiêng dè.

Tháng 12 năm Giáp Dần (1434) ngôn quan Phan Thiên Tước dâng sớ hặc tội Tiền quân Tổng quản Lê Thụ vì đang có quốc tang (tang vua Lê Thái Tổ) mà lấy vợ, làm nhà cao cửa rộng, cho người nhà mua bán vụng trộm với người nước ngoài.

Sau khi phân xử, dù có Đô đốc Lê Vấn, Tư mã Lê Ngân cố giải cứu, nhưng Lê Thụ vẫn bị tịch thu 15 lạng vàng, 100 lạng bạc mua bán vụng trộm, còn người vợ lẽ được cưới thì phải rút khỏi hộ tịch nhà Lê Thụ để làm người dưng.

Chính từ lời hặc tội của hai vị Thị Ngự sử là Đinh Cảnh An và Nguyễn Vĩnh Tích tháng 6 năm Đinh Tỵ (1437) về sự chuyên quyền, lấn át cả vua Lê Thái Tông của Đại tư đồ Lê Sát mà ngay lập tức Lê Sát bị xét xử và khép vào tội chết. Điều đó cho thấy tiếng nói của ngôn quan rất có trọng lượng đối với triều đình.

Thậm chí Đô Ngự sử Nguyễn Quang Bật sau phải chết vì lòng trung khi thay đổi di chiếu dù mẹ nuôi Lê Tuấn (sau này là vua Lê Uy Mục) đút lót để mong Lê Tuấn được làm vua.

Trách nhiệm cao, phẩm hàm thấp

Dù nhiệm vụ của quan lại trong Ngự sử đài rất nặng nề, trách nhiệm cao nhưng phẩm hàm của họ lại ở mức thấp. Ở Ngự sử đài, người đứng đầu mang hàm chánh tam phẩm, chánh tứ phẩm cũng được xem là phẩm hàm cao.

Theo sắp xếp thứ bậc trong Ngự sử đài thì đứng đầu là Đô Ngự sử hàm chánh tam phẩm; phó Đô ngự sử hàm chánh tứ phẩm, thấp nhất là hàm chánh cửu phẩm với Án ngục sở, Ngục thừa, thập tam đạo giám sát ngự sử.

Mặc dù phẩm hàm thấp nhưng nắm giữ chức vụ cao, trách nhiệm lớn, không được sợ cường quyền. Tuy nhiên, theo thông lệ “Trọng danh” thì người phẩm hàm cao hơn ít khi phục người ở dưới mình. Từ đó mà hiệu quả công việc giám sát, thanh tra, đàn hặc có phần bị hạn chế.

Tuy vậy, từ thời Lê sơ có nhiều tấm gương các ngôn quan được người đời khen ngợi, tiêu biểu là Bùi Cầm Hổ (1390- 1483) một ngôn quan phụng sự ba đời vua: Thái Tổ, Thái Tông, Nhân Tông, được vua Tự Đức sau này xếp vào mục Hiền thần trong Ngự chế Việt sử tổng vịnh và nhận xét: “Là một nhân vật cương trực, dám nói, không cần né tránh quyền thế”.

Bình sinh Bùi Cầm Hổ từng tranh biện với Đại tư đồ Lê Sát để không cho Trình Bá Hoành làm quan vì có tính phản trắc, lại thẳng thắn khuyên vua giết Lê Sát không nên đem bêu thây làm nhục kẻo thiên hạ chê cười.

Rồi trường hợp Lương Đăng là hoạn quan được sai chế định nhã nhạc, Lê Chữ là lính bắn nỏ được làm quan, Bùi Cầm Hổ đều dâng sớ can ngăn vì thấy không hợp. Vua không làm theo nhưng vẫn nể lòng trung thành của ông.

Chí Đức


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Dự án D’. Palais de Louis Tân Hoàng Minh: Chất lượng bình dân giá "đế vương"

(khoahocdoisong.vn) - Dự án D’. Palais de Louis - Nguyễn Văn Huyên của tập đoàn Tân Hoàng Minh được quảng cáo là căn hộ đế vương, chất lượng hạng sang. Nhưng thực tế tính an toàn trong nguyên tắc thiết kế, chất lượng thi công, vật liệu sử dụng có nhiều vấn đề ảnh hưởng không tốt, thậm chí ảnh hưởng trực tiếp đến sinh mạng chủ nhân tương lai của “căn hộ đế vương”.

Bài thuốc tại nhà trị gàu trên da đầu

Một số thành phần sẵn có sẵn trong bếp gia đình bạn có thể giúp giảm gàu da đầu như muối, chanh, giấm hay lô hội.

Mùa đông chân tay lạnh cóng, xử lý thế nào?

Mùa đông, chân tay dễ bị nhiễm lạnh dẫn đến tê cứng. Hiện tượng này không chỉ diễn ra khi tiếp xúc trực tiếp với không khí lạnh mà ngay cả khi được “ủ” trong chăn ấm, chân tay vẫn có cảm giác bị tê buốt.

Lợi ích khi ăn đủ chất xơ

Chất xơ là một thành phần của thực phẩm có nguồn gốc thực vật. Khi ăn chất xơ cần được nhai kỹ nên nó kích thích nước miếng tiết ra nhiều; tới dạ dày và ruột làm trì hoãn sự tiêu hóa thực phẩm và sự hấp thụ chất bổ dưỡng nên tạo cảm giác no.

Khản tiếng, không nên xem thường

Khản tiếng, mất giọng trong một thời gian ngắn đôi khi chỉ là bệnh viêm thanh quản thông thường; tuy nhiên, khi khản tiếng, mất giọng kéo dài, coi chừng thanh quản bị trọng bệnh.

Những loại rau, củ rẻ tiền nhưng giảm mỡ bụng siêu nhanh

Không ai muốn phải để tâm đến vùng mỡ thừa "xấu xí" đầy ám ảnh, nhưng những gì bạn ăn ảnh hưởng mật thiết đến số đo vòng eo của bạn. Sau đây là những loại rau củ rẻ tiền nhưng làm giảm vòng 2 cực tốt.

4 loại tinh dầu trị mất ngủ

Nếu bạn bị mất ngủ, những loại tinh dầu dưới đây tác dụng như những thuốc an thần tự nhiên giúp bạn có giấc ngủ ngon hơn.

Mới nhất

Rễ cỏ tranh - Vị thuốc thanh nhiệt, lợi tiểu

Đông y - TS. Nguyễn Đức Quang - 10:38 19/12/2018
Rễ cỏ tranh còn có tên bạch mao căn...Tên khoa học: Imperata cylindrica Beauv., họ lúa (Poaceae). Bộ phận dùng làm thuốc là rễ cây.

Bệnh tiêu chảy

Bác sĩ của bạn - BS. Phạm Mai Thanh - 10:35 19/12/2018
Bệnh tiêu chảy là tình trạng đi ngoài phân lỏng 3 lần hoặc nhiều hơn mỗi ngày, trọng lượng phân bài tiết trên 200g/ ngày. Bệnh thường gặp ở mọi lứa tuổi…

Bài thuốc tại nhà trị gàu trên da đầu

Mẹo làm đẹp - BS. Thu Vân - 10:34 19/12/2018
Một số thành phần sẵn có sẵn trong bếp gia đình bạn có thể giúp giảm gàu da đầu như muối, chanh, giấm hay lô hội.

Sợ thầy cô

Đi và suy ngẫm - Minh Anh - 10:32 19/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Sợ thầy cô đã ngấm vào máu rồi. Ngay cả phụ huynh cũng cổ súy cho nỗi sợ này vì quan niệm trẻ con càng sợ thì càng dễ bảo.

Lợi ích khi ăn đủ chất xơ

Món ăn bài thuốc - BS. Lê Thị Thanh - 10:31 19/12/2018
Chất xơ là một thành phần của thực phẩm có nguồn gốc thực vật. Khi ăn chất xơ cần được nhai kỹ nên nó kích thích nước miếng tiết ra nhiều; tới dạ dày và ruột làm trì hoãn sự tiêu hóa thực phẩm và sự hấp thụ chất bổ dưỡng nên tạo cảm giác no.

Củ cải trắng bổ dưỡng và trị được nhiều bệnh

Đông y - Lương y Thảo Nguyên - 10:30 19/12/2018
Củ cải trắng còn gọi la bặc tử, lai phục tử, rau lú bú. Củ cải trắng là thực phẩm được trồng phổ biến và rất quen thuộc trong mùa đông.

Ho do cúm mùa – Cách phòng và điều trị hiệu quả mẹ nên biết

Khỏe A-Z - 10:14 19/12/2018
Các triệu chứng cúm vào thời điểm giao mùa ở trẻ tuy đơn giản nhưng nếu không chữa trị có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm.

Dự án D’. Palais de Louis Tân Hoàng Minh: Chất lượng bình dân giá "đế vương"

Bạn đọc - Nhóm phóng viên - 09:22 19/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Dự án D’. Palais de Louis - Nguyễn Văn Huyên của tập đoàn Tân Hoàng Minh được quảng cáo là căn hộ đế vương, chất lượng hạng sang. Nhưng thực tế tính an toàn trong nguyên tắc thiết kế, chất lượng thi công, vật liệu sử dụng có nhiều vấn đề ảnh hưởng không tốt, thậm chí ảnh hưởng trực tiếp đến sinh mạng chủ nhân tương lai của “căn hộ đế vương”.

Mỗi ngày là một ngày vui

Tuổi gặt hái - Tuệ Minh - 09:19 19/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Mỗi ngày là một ngày vui, chia sẻ của ông Nguyễn Hữu Mười (80 tuổi, ở Quan Hoa, Cầu Giấy, Hà Nội).

Nhiều tỷ phú bốc hơi tài sản vì FPT, ROS, HPG đồng loạt giảm giá

Kinh tế - 08:54 19/12/2018
Kết thúc phiên giao dịch ngày 18/12, VN-Index tiếp tục lùi về mức 927,25 điểm sau khi giảm 6,40 điểm (0,69%). Trong khi đó, HNX-Index giảm -0,58 điểm (-0,56%), đóng cửa ở mức 104,42 điểm.

8 thói quen phổ biến gây hại răng miệng

Sức khỏe A-Z - 08:48 19/12/2018
Không lấy cao răng, đánh răng quá mạnh hay chỉ nhai thức ăn bằng một bên... là những thói quen phổ biến có thể gây hại răng miệng nhiều người mắc phải.

Khản tiếng, không nên xem thường

Bác sĩ của bạn - TS. Nguyễn Văn Hà - 08:26 19/12/2018
Khản tiếng, mất giọng trong một thời gian ngắn đôi khi chỉ là bệnh viêm thanh quản thông thường; tuy nhiên, khi khản tiếng, mất giọng kéo dài, coi chừng thanh quản bị trọng bệnh.

Bắt bệnh từ..."mùi” vùng kín

Sức khỏe A-Z - 08:17 19/12/2018
Các bệnh lây nhiễm vùng kín hoặc mùi khó chịu bốc lên từ khu vực này là sự cố làm cho chị em lúng túng trong sinh hoạt vợ chồng đồng thời cũng e ngại tìm gặp bác sĩ phụ khoa.

Tìm thấy ngôi mộ bát giác thời hậu duệ Thành Cát Tư Hãn

Cánh cửa tri thức - 08:14 19/12/2018
Trong một nghiên cứu gần đây, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy một ngôi mộ hình bát giác ở Yanquan, Trung Quốc. Các vách được trang trí như những bức tranh tinh xảo có niên đại 700 năm, thời kỳ hậu duệ của Thành Cát Tư Hãn cai trị.

Mùa đông chân tay lạnh cóng, xử lý thế nào?

Sức khỏe A-Z - BS. Quốc Tuấn - 08:11 19/12/2018
Mùa đông, chân tay dễ bị nhiễm lạnh dẫn đến tê cứng. Hiện tượng này không chỉ diễn ra khi tiếp xúc trực tiếp với không khí lạnh mà ngay cả khi được “ủ” trong chăn ấm, chân tay vẫn có cảm giác bị tê buốt.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO