Thứ 4, 19/12/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Cánh cửa tri thức

Ngôn quan thời Lê sơ – kỳ 2: Những người không sợ ngược ý bề trên

Tìm hiểu lịch sử - 22/06/2018 15:53
Ngôn quan thời Lê sơ – kỳ 2: Những người không sợ ngược ý bề trên
Những người không sợ ngược ý bề trên, đó là các ngôn quan bởi chức năng can gián của họ rất nặng nề, động chạm tới nhiều người tai to mặt lớn.

Hình minh họa.

Tôi ngay không sợ chết

Theo Phan Huy Chú, chức vụ của Giám sát ngự sử ở 13 đạo là: “Xét hỏi các vụ kiện do Ngự sử đài duyệt lại liên quan bản đài xét xử và cuối năm trình bày về chính sự hiện thời.

Giám sát ngự sử có trách nhiệm trực tiếp thực thi quyền hành của mình ở các đạo để xử lý nhũng nhiễu nếu có, thẩm tra lại những vụ án về tướng đẽo khoét quân lính, người có chức quyền lấy của dân và cả việc thẩm tra, đánh giá người liêm khiết để tâu lên triều đình phân xử, từ đó mà răn đe hoặc khuyến khích.

Nhờ đó tạo thành một bộ máy có hệ thống hoàn chỉnh từ trung ương đến địa phương, giúp cho hiệu quả hoạt động của Ngự sử đài thêm cao và quyền lực thêm nhiều để thực hiện tốt trách nhiệm được giao”.

Ở triều đình nhà Lê sơ, Lục khoa và Ngự sử đài là hai cơ quan cao nhất có quyền hành, chức năng về giám sát, phản biện quan lại. Đặc biệt trong đội ngũ quan chức Ngự sử đài, vai trò đàn hặc can gián của họ đối với vua quan nhà Lê sơ được thể hiện rất rõ.

Quan viên thuộc Ngự sử đài thời Lê Thái Tổ gồm có: “Đô Ngự sử hàm chánh tam phẩm; Phó đô ngự sử hàm chánh tứ phẩm, Thiêm đô ngự sử hàm chánh ngũ phẩm, Đề hình án sát ngự sử, thập tam đạo giám sát ngự sử, án ngục sở, ngục thừa đều hàm chánh cửu phẩm”.

Đến thời Lê Thánh Tông thì giảm thiểu chỉ còn Đô Ngự sử, Phó đô ngự sử, Thiêm đô ngự sử, giám sát ngự sử và 13 giám sát ngự sử ở 13 đạo.

Cứ như lời của vua Lê Nhân Tông, năm Bính Tý (1456) thì chức vụ của các quan thuộc Ngự sử đài là: “Giúp vua sửa điều lỗi, chữa điều lầm, từ bỏ điều ác, biểu dương điều thiện”.

Nhưng nhiệm vụ cụ thể của họ không chỉ dừng lại ở đó, được xem là ngôn quan trong hàng ngũ quan viên, chức trách phải nói của họ còn là hặc tội những quan viên nào làm trái với chức nhiệm của mình như tham nhũng, lạm quyền, phạm luật, thiếu năng lực…

Chức năng can gián này rất nặng nề: “Dầu thấy rìu búa mà cũng dám can gián vua. Dầu thấy vạc dầu sôi, đe trước mặt cũng nói cho hết lời can gián vua. Như vậy, mới gọi là tôi ngay. Tôi ngay thì chẳng sợ chết, nếu sợ chết thì chẳng phải tôi ngay”.

Nhiệm vụ nói thẳng nói thật

Mặc dầu không phải là đại thần quyền cao chức trọng khiến hàng ngũ quan lại dưới quyền phải nể sợ, nhưng với vị trí mà các ngôn quan làm, họ được sự bảo vệ của nhà vua.

Năm Mậu Thìn (1448), Giám sát Ngũ hình Trình Duy Nhất để các án kiện đọng lại nhiều bị ngôn quan hặc tội nhưng lại chống chế, biện bạch và kể tội ngôn quan, cho là họ bới móc cái xấu của người khác mà không biết sửa mình đã bị vua Lê Nhân Tông lệnh đánh 80 trượng, biếm chức hai tư là một vụ điển hình.

Trong 14 kế sách trị bình dâng lên vua Lê Tương Dực (1510- 1516), Lương Đắc Bằng nhấn mạnh một trong 14 kế sách cần làm ấy là phải kén chọn gián quan để cho người dám nói phấn khởi, càng cho thấy tầm quan trọng của đội ngũ này.

Vì vậy, khi đặt người nào vào chức ngôn quan cần có sự chọn lọc kỹ càng với tiêu chuẩn cao mà như chính một bản thân ngôn quan thời Lê Nhân Tông là Ngự sử Trung thừa Phạm Du đã tự bộc bạch vào năm Bính Tý (1456): “Bọn thần lạm dự chức ngôn quan, không thể né sợ người quyền thế, cũng không thể im lặng không nói, làm đúng như lời dụ của bệ hạ”.

Đó là nhiệm vụ nói thẳng nói thật, không sợ quyền thế, không sợ trách phạt, không sợ ngược ý bề trên và không bị danh lợi mua chuộc. Sử từng ghi về ngôn quan Phan Thiên Tước “gặp việc dám nói, đến vua cũng nể sợ”.

(còn nữa)

Chí Đức


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Cách trị mất ngủ người già

(khoahocdoisong.vn) - Theo đông y mất ngủ là do tâm hư, thận âm hư hoặc can khí mất kết. Ngoài ra mất ngủ còn do ảnh hưởng của một số bệnh lý khác. Bệnh không được điều trị dứt điểm dẫn đến mạn tính, mất ngủ triền miên, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và cuộc sống.

Chẩn đoán giới tính bằng bắt mạch

(khoahocdoisong.vn) - Nhiều chị em chẩn đoán giới tính bằng bắt mạch. Tuy nhiên, đây là biện pháp cấm và không chính xác.

Thực phẩm phòng ung thư đại tràng

(khoahocdoisong.vn) - Số người mắc ung thư đại tràng đứng thứ 5 trong số các loại ung thư. Những thực phẩm sau giúp phòng chống ung thư đại trực tràng.

Dinh dưỡng cho bệnh cam

(khoahocdoisong.vn) - Bệnh cam hay gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi. Khi bị cam trẻ thường gầy yếu, chân tay bé, bụng to, tóc khô vàng hay gãy, cơ nhẽo, ăn kém, ngủ chập chờn…

Dược phẩm Tâm Bình – Doanh nghiệp tiêu biểu vì người lao động năm 2018

(khoahocdoisong.vn) - Dược phẩm Tâm Bình vinh dự là một trong 60 doanh nghiệp xuất sắc nhận danh hiệu cao quý: Doanh nghiệp tiêu biểu vì người lao động năm 2018.

Polyp dây thanh quản có nguy hiểm?

(khoahocdoisong.vn) - Polyp dây thanh quản ảnh hưởng đến giọng nói, nếu không điều trị dứt điểm có thể dẫn đến khàn tiếng kéo dài.

“Khôn ăn cái, dại ăn nước”

(khoahocdoisong.vn) - Khi ninh thịt, ninh xương các chất bổ béo đã ra hết vào nước, nên chỉ cần ăn nước là đủ chất, lại dễ ăn, dễ tiêu hóa… Theo các chuyên gia dinh dưỡng, câu đúc kết của các cụ là không sai.

Mới nhất

Cách trị mất ngủ người già

Sức khỏe A-Z - Thúy Nga - 19:30 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Theo đông y mất ngủ là do tâm hư, thận âm hư hoặc can khí mất kết. Ngoài ra mất ngủ còn do ảnh hưởng của một số bệnh lý khác. Bệnh không được điều trị dứt điểm dẫn đến mạn tính, mất ngủ triền miên, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và cuộc sống.

Người cao tuổi dễ mắc bệnh bởi “ngày nóng đêm lạnh”

Sức khỏe A-Z - BS. NGUYỄN QUỐC DUY - 18:35 18/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Thời tiết thay đổi bất thường, sáng nắng chiều se lạnh của TP.HCM nói riêng và miền Nam nói chung trong những ngày cuối năm khiến người già và trẻ nhỏ dễ bị mắc bệnh đường hô hấp, tim mạch và đau xương khớp.

Dinh dưỡng cho bệnh cam

Chữa bệnh không dùng thuốc - BS Kim Lan, nguyên cán bộ Bệnh viện Châm cứu T.Ư - 18:32 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Bệnh cam hay gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi. Khi bị cam trẻ thường gầy yếu, chân tay bé, bụng to, tóc khô vàng hay gãy, cơ nhẽo, ăn kém, ngủ chập chờn…

Bếp gas mini an toàn

Ý tưởng sáng tạo - Thu Hà - 18:32 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Việc sử dụng bếp gas tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhất là bếp gas mini. Từ thực tế này Châu Thế Khanh, học sinh trường THCS Võ Thị Sáu, Châu Thành A, Hậu Giang đã tạo ra bếp gas mini an toàn.

Chẩn đoán giới tính bằng bắt mạch

Gia truyền trị bệnh - P.H - 18:31 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Nhiều chị em chẩn đoán giới tính bằng bắt mạch. Tuy nhiên, đây là biện pháp cấm và không chính xác.

Thực phẩm phòng ung thư đại tràng

Món ăn bài thuốc - Lương y Phan Thị Thạnh - 18:31 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Số người mắc ung thư đại tràng đứng thứ 5 trong số các loại ung thư. Những thực phẩm sau giúp phòng chống ung thư đại trực tràng.

Vinaconex bị truy thu và phạt gần 5 tỷ đồng tiền thuế

Câu chuyện doanh nhân - 14:15 18/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Trong đó riêng thuế TNDN tăng thu qua kiểm toán Nhà nước năm 2017 gần 3,9 tỷ đồng.

Nội soi ống mềm - phương pháp mới chữa nói ngọng ở trẻ em

Sức khỏe A-Z - 14:14 18/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Ngày 18/12, tại Bệnh viện Nhi Trung ương đã diễn ra lễ trao tặng tài trợ thiết bị nội soi ống mềm từ Đài Loan. Theo các bác sĩ, nội soi ống mềm sẽ giúp tìm nguyên nhân vì sao trẻ nói ngọng, phát âm sai để có hướng can thiệp kịp thời.

Nhức nửa đầu: Dùng thuốc gì?

Sức khỏe A-Z - DS.CKII. BÙI VĂN UY - 14:12 18/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Migraine xảy ra không thường xuyên, chỉ kéo dài trong khoảng một vài giờ, một vài ngày, có cơn đau dữ dộị, kèm theo nôn, lại không chữa khỏi, có khi kéo dài hàng chục năm. Do đó, làm cho năng suất lao động kém, chất lượng cuộc sống giảm sút, chi phí chữa bệnh khá lớn.

Các quy tắc cần biết trước khi dùng chế phẩm bổ sung

Sức khỏe A-Z - 14:09 18/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Các chế phẩm bổ sung dinh dưỡng, thực phẩm chức năng, thực phẩm chữa bệnh có thể rất có lợi khi được dùng đúng cách.

Ăn quán bình dân buổi hẹn đầu, bạn gái đòi chia tay

Nhìn qua khe cửa - Tri Giao - 14:06 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Trời mưa, tiện tôi rẽ luôn vào quán cơm gần nhất. Không ngờ, chỉ vì việc ăn quán bình dân buổi hẹn đầu tiên, mà bạn gái đòi chia tay tôi.

Sử dụng thiết bị sưởi đúng cách

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 14:04 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Sưởi ấm thế nào để vừa tiết kiệm điện, vừa an toàn, không để xảy ra chập, cháy… là những câu hỏi không dễ trả lời. Các chuyên gia sẽ đưa ra những lời khuyên để bạn vượt qua mùa đông giá rét trong ấm áp.

Son dưỡng có nguy cơ gây ung thư?

Mẹo làm đẹp - Bảo Khánh - 14:00 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Thành phần dầu bão hòa hydrocacbon khoáng có trong một số loại son dưỡng có khả năng gây ung thư cho người sử dụng là thông tin khiến không ít chị em giật mình.

Dưỡng trắng da siêu tốc bào mòn da

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 13:57 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Theo các chuyên gia, chị em không nên mù quáng chạy theo trào lưu làm trắng da siêu tốc để rước họa cho sức khỏe, thậm chí là có thể dẫn đến ung thư da.

Nguy cơ "siêu dự án" phá danh thắng Chùa Hương

Khoa học thường thức - Tô Hội - 13:30 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Theo các chuyên gia, việc đầu tư phát triển du lịch tâm linh ở chùa Hương là tốt, nếu vẫn giữ được hệ sinh thái nơi đây. Ngược lại, nếu làm không cẩn trọng, 1 trong 3 lá phổi của Hà Nội có thể sẽ bị phá nát.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO