Thứ 3, 20/08/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Ngô Thì Nhậm - một trí thức lỗi lạc - kỳ 2: Câu đối nổi tiếng lúc bị đánh

Nguyễn Thành Hữu - Khám phá - 20/10/2018 08:46
Ngô Thì Nhậm - một trí thức lỗi lạc - kỳ 2: Câu đối nổi tiếng lúc bị đánh
(khoahocdoisong.vn) - Câu đối nổi tiếng lúc bị đánh của Ngô Thì Nhậm nói lên khí phách của người anh hùng. Là người hết lòng vì sự nghiệp của nhà Tây Sơn, ông bị nhà Nguyễn lên án tội bất trung, bất hiếu vì đã bỏ vua Lê, chúa Trịnh. 

Làm câu đối lúc bị đánh

Nhà Tây Sơn sụp đổ, các võ tướng và một số quan văn bị xử phạt bằng đánh roi ở Văn Miếu trong số đó có Ngô Thì Nhậm. Chủ trì cuộc phạt đánh đòn đó lại là Đặng Trần Thường. Vốn thù riêng, Đặng Trần Thường kiêu hãnh ra vế câu đối cho Ngô Thì Nhậm:

“Ai công hầu, ai khanh tướng, vòng trần ai, ai dễ biết ai”.

Vế đối hiểm hóc vì có 5 chữ ai và có chữ trần, tên đệm của Đặng Trần Thường.

Ngô Thì Nhậm khẳng khái đáp:

“Thế Chiến Quốc, thế Xuân Thu, gặp thời thế, thế thời phải thế”.

Vế đối cũng có 5 chữ thế, nói lên hoàn cảnh và khí phách của người anh hùng và cũng có chữ thời, tên đệm của Ngô Thời Nhiệm.

Hai câu đối nhau cực kì chỉnh, không sai một li. Quả là lời lẽ và từ ngữ của bậc quốc sĩ, nói theo kiếm hiệp, hào khí ngất trời.

Có thuyết nói rằng: nguyên câu đối lại của Ngô Thì Nhậm là: “Thế Chiến Quốc, thế Xuân Thu, dù thời thế, thế nào cũng thế”. Hoặc: “Thế Chiến Quốc, thế Xuân Thu, gặp thời thế, thế nào vẫn thế”. Đặng Trần Thường bắt ông phải sửa lại như câu nói: (thế đành theo thế, hay thế thời theo thế hoặc là thế thì phải thế). Ngô Thì Nhậm không nói lại. Thường tức giận sai người dùng roi tẩm thuốc độc đánh ông.

Cái chết được báo trước

Sau trận đòn, Ngô Thì Nhậm bị thuốc độc ngấm vào tạng phủ, biết mình không qua khỏi, trước khi qua đời ông có bài thơ tặng Đặng Trần Thường như sau:

“Ai tai Đặng Trần Thường - Chân như yến xử đường - Vi Ương cung cố sự - Diệc nhĩ thị thu trường”. Nghĩa là: “Thương thay Đặng Trần Thường, nay quyền thế lắm đấy, nhưng khác nào như chim Yến làm tổ trong cái nhà sắp cháy, rồi sẽ khốn đến nơi. Giống như Hàn Tín giúp Hán Cao Tổ rồi bị Cao Tổ giết ở cung Vị Ương. Kết cục của ngươi rồi cũng thế đó. Tạm dịch thơ: "Thương thay Đặng Trần Thường - Tổ yến nhà xử đường - Vị Ương cung chuyện cũ - Tránh sao kiếp tai ương".

Quả nhiên sau này bài thơ ứng nghiệm, Thường bị Gia Long xử tử.

Xin nói thêm, Ngô Thì Nhậm còn có biệt tài tướng số và bói toán, vì vậy ông mới biết được Đặng Trần Thường sau này bị hung tử.

Đặng Trần Thường (1759-1813), đậu sinh đồ cuối đời Lê; là con cháu  nhà Trần, phải cải sang họ Đặng do những biến đổi lịch sử khôn lường trước khi tới định cư tại thôn Lương Xá, xã Lam Điền, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội.

Khi theo Nguyễn Ánh, Đặng Trần Thường giữ Tổng lý đê chính Bắc Thành. Tháng 8/1809, về Phú Xuân nhận chức Thượng Thư rồi ra Bắc Thành thực thi công vụ. Năm 1810, có chiếu triệu về Phú Xuân làm việc tại Bộ Binh. Đặng Trần Thường được giao làm sổ sắc phong cho bách thần. Đang ở đỉnh cao danh vọng, ông bị sa cơ bởi những lời xúc xiểm của Lê Chất, kẻ vốn có nhiều hiềm khích với ông, nên ông đã bị nhà Nguyễn xử treo cổ…

Lại nói về Ngô Thì Nhậm, sau hành động tàn nhẫn của trận đòn thù tại Văn Miếu (1803), nhà Nguyễn tiếp tục lên án ông tội bất trung, bất hiếu; chê trách ông đã bỏ vua Lê, chúa Trịnh theo Tây Sơn. Không chỉ vậy, phần thông tin về ông từng khắc trên bia đá trong Văn Miếu năm Cảnh Hưng 36 (1775) cũng bị đục bỏ.

Theo giới nghiên cứu, việc đục bỏ tên Ngô Thì Nhậm tại bia Văn Miếu diễn ra vào thời Nguyễn vì lý do ông từng rời bỏ nhà Lê, làm quan cho ngụy triều Tây Sơn. Theo giáo sư sử học Lê Văn Lan, cũng có khả năng Ngô Thì Nhậm bị xoá tên khỏi bia đá Văn Miếu vào cuối năm 1788, khi Lê Chiêu Thống cùng quân Thanh tái chiếm Thăng Long và trả thù những người từng theo nhà Tây Sơn.

(còn nữa)


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Thiếu gia Cà Mau chiếm đoạt vốn ưu đãi nhà máy xử lý rác như thế nào?

Tô Công Lý bị cáo buộc lợi dụng chính sách hỗ trợ vốn theo Nghị định 04/2009 của Chính phủ để chiếm đoạt tiền của một số hạng mục xây dựng tại nhà máy xử lý rác thải.

Vụ học sinh trường Gateway tử vong: Vẫn đang điều tra, chưa khởi tố ai

Nhiều thông tin trên mạng xã hội cho rằng công an đã khởi tố với lái xe Doãn Quý Phiến nhưng lực lượng chức năng đã phủ nhận thông tin trên.

Chồng sản phụ bị tài xế đuổi khỏi xe kể lúc cháu bé chào đời bên đường

Gia đình gọi xe và tài xế đồng ý chở sản phụ đi bệnh viện với giá 750.000 đồng. Tuy nhiên, khi sản phụ đau bụng dữ dội thì tài xế yêu cầu xuống xe, bỏ họ lại bên đường.

Hàng chục tấn thịt nhiễm dịch tả lợn châu Phi được làm giò chả

Hàng chục tấn thịt lợn không rõ nguồn gốc được phát hiện tại cơ sở sản xuất giò chả. Kết quả xét nghiệm số lượng thịt này nhiễm virus dịch tả lợn châu Phi.

Không bằng lái vẫn ngang nhiên điều khiển xe chở 40 học sinh

Qua kiểm tra, CSGT phát hiện tài xế Tuấn không có giấy phép lái xe nhưng vẫn chở 40 học sinh về thị trấn Lăng Cô. Tài xế và chủ xe mỗi bên bị phạt 6 triệu đồng.

Maple Bear Westlake Point bị đóng cửa trước khi xảy ra vụ nhốt trẻ

Trưởng phòng GD&ĐT quận Tây Hồ (Hà Nội) cho biết cơ sở mầm non Maple Bear Westlake Point không được phép hoạt động từ 2 tuần trước khi vụ nhốt trẻ xảy ra.

Ðiểm mặt thói quen ăn uống không tốt cho sức khỏe

Một số thói quen ăn uống thông thường hàng ngày ở mọi lứa tuổi của người Việt không tốt cho sức khỏe. Thói quen ăn uống không đúng đã làm lây nhiễm vi khuẩn từ người mang mầm bệnh sang người khỏe mạnh.

Mới nhất

Thủ tướng chủ trì Hội nghị phát triển kinh tế miền Trung tại FLC Quy Nhơn

Nhịp sống doanh nghiệp - PV - 21:59 19/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Sáng ngày 20/8/2019, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc sẽ chủ trì Hội nghị phát triển kinh tế miền Trung diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế FLC Quy Nhơn, tỉnh Bình Định.

Có thể xử hình sự tài xế bỏ sản phụ sinh non giữa đường?

Thời sự - PV - 18:05 19/08/2019
Theo chuyên gia cần phải chờ kết luận giám định thì mới có thể xem xét trách nhiệm về mặt hình sự của tài xế được.

Hàng chục tấn thịt nhiễm dịch tả lợn châu Phi được làm giò chả

Thời sự - Mạnh Thắng - 18:04 19/08/2019
Hàng chục tấn thịt lợn không rõ nguồn gốc được phát hiện tại cơ sở sản xuất giò chả. Kết quả xét nghiệm số lượng thịt này nhiễm virus dịch tả lợn châu Phi.

Vụ học sinh trường Gateway tử vong: Vẫn đang điều tra, chưa khởi tố ai

Thời sự - Trọng Phú - 18:02 19/08/2019
Nhiều thông tin trên mạng xã hội cho rằng công an đã khởi tố với lái xe Doãn Quý Phiến nhưng lực lượng chức năng đã phủ nhận thông tin trên.

Không bằng lái vẫn ngang nhiên điều khiển xe chở 40 học sinh

Giáo dục - Điền Quang - 17:56 19/08/2019
Qua kiểm tra, CSGT phát hiện tài xế Tuấn không có giấy phép lái xe nhưng vẫn chở 40 học sinh về thị trấn Lăng Cô. Tài xế và chủ xe mỗi bên bị phạt 6 triệu đồng.

Maple Bear Westlake Point bị đóng cửa trước khi xảy ra vụ nhốt trẻ

Thời sự - Quyên Quyên - 17:45 19/08/2019
Trưởng phòng GD&ĐT quận Tây Hồ (Hà Nội) cho biết cơ sở mầm non Maple Bear Westlake Point không được phép hoạt động từ 2 tuần trước khi vụ nhốt trẻ xảy ra.

Chồng sản phụ bị tài xế đuổi khỏi xe kể lúc cháu bé chào đời bên đường

Thời sự - Lê Ngân - 17:43 19/08/2019
Gia đình gọi xe và tài xế đồng ý chở sản phụ đi bệnh viện với giá 750.000 đồng. Tuy nhiên, khi sản phụ đau bụng dữ dội thì tài xế yêu cầu xuống xe, bỏ họ lại bên đường.

Thiếu gia Cà Mau chiếm đoạt vốn ưu đãi nhà máy xử lý rác như thế nào?

Thời sự - Việt Tường - 17:41 19/08/2019
Tô Công Lý bị cáo buộc lợi dụng chính sách hỗ trợ vốn theo Nghị định 04/2009 của Chính phủ để chiếm đoạt tiền của một số hạng mục xây dựng tại nhà máy xử lý rác thải.

Nhiều website sở, ngành ở TP.HCM gặp trục trặc, không thể truy cập

Thời sự - Sỹ Đông và Quang Huy - 13:58 19/08/2019
Người dân không thể truy cập nhiều website các sở, ngành ở TP.HCM để thực hiện các dịch vụ công trực tuyến trong sáng 19/8.

Xem xét đóng cửa cơ sở mầm non Maple Bear Westlake Point sau vụ việc nhốt trẻ vào tủ

Giáo dục - Lê Vân - 13:57 19/08/2019
Ông Lê Hồng Vũ, Trưởng phòng GD&ĐT quận Tây Hồ (Hà Nội) cho biết, hành vi của giáo viên Trường mầm non Maple Bear Westlake Point nhốt trẻ vào tủ để kỷ luật là không chấp nhận được. "Chúng tôi sẽ xem xét đóng cửa Trường mầm non này", ông Lê Hồng Vũ nói.

11 trường quốc tế ở Hà Nội là những trường nào?

Thời sự - Tuệ Nguyễn - 13:54 19/08/2019
Lãnh đạo Sở Giáo dục - Đào tạo Hà Nội khẳng định, thành phố có 11 trường có thể coi là trường quốc tế trong hàng loạt trường có gắn mác quốc tế khiến phụ huynh và dư luận hiểu lầm. Vậy đó là những trường nào?

Ăn chay, những thắc mắc còn bỏ ngỏ

Thời sự - BS. Xuân Hòa - 13:46 19/08/2019
Quanh lễ Vu Lan (Rằm tháng bảy) nhà nhà ăn chay, người người ăn chay. Ăn chay đã trở thành xu hướng thời đại.

Điểm mặt những căn bệnh kỳ quái...

Y học và đời sống - Minh Huệ - 13:45 19/08/2019
Suckhoedoisong.vn - Mặc dù cơ thể con người là một kỳ tích của sự tiến hóa, thích nghi với khí hậu, chế độ ăn uống và các hoạt động sinh tồn...

Bỏ mặc trẻ đói, sẽ tự ăn, đúng hay sai?

Bác sĩ của bạn - BS. Hồng Hà - 13:43 19/08/2019
Con tôi 3 tuổi, cháu rất khó ăn và toàn phải ép ăn. Nhiều người khuyên tôi nên đẻ cho cháu nhịn vài bữa, tự thấy đòi sẽ đòi ăn.

Ðiểm mặt thói quen ăn uống không tốt cho sức khỏe

Y học và đời sống - ThS. BS. Nguyễn Văn Tiến - 13:42 19/08/2019
Một số thói quen ăn uống thông thường hàng ngày ở mọi lứa tuổi của người Việt không tốt cho sức khỏe. Thói quen ăn uống không đúng đã làm lây nhiễm vi khuẩn từ người mang mầm bệnh sang người khỏe mạnh.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO