--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Nghệ thuật Trúc Chỉ - Tôn vinh giá trị của giấy

XƯƠNG MINH - 05:50 27/01/2020

(khoahocdoisong.vn) - Có những người không muốn giấy mãi chịu thân phận làm nền, làm “kép phụ” mà phải trở thành “kép chính” trên “sân khấu nghệ thuật” và họ đã dày công nghiên cứu và tạo nên Trúc Chỉ - nghệ thuật giấy mới của Việt Nam.

Vườn Trúc Chỉ - khu vườn nhỏ chứa ước vọng lớn

Ở Huế có rất nhiều khu vườn nổi tiếng - mẫu mực như An Hiên, yên ả như Lạc Tịnh Viên… nhưng có một khu vườn rất đặc biệt mà hẳn là chưa nhiều người biết tới. Nằm khiêm tốn trên con đường Thạch Hãn, cách không xa Đại nội, tuy không thể so sánh được về tuổi đời với những khu vườn lịch sử nói trên nhưng lại chứa đựng và truyền tải một ước vọng lớn về giá trị văn hóa  truyền thống Việt - đó là Vườn Trúc chỉ.

Cổng vườn Trúc Chỉ với bức tranh lớn như lời chào mời ấn tượng.

Trúc Chỉ - một cái tên gợi tò mò. Phải chăng đó là một loại hình nghệ thuật từ cây trúc? Nói vậy cũng có thể cho là đúng, nhưng chưa đủ, vì ở đây trúc là một nguyên liệu, song không chỉ thế, nghệ thuật Trúc Chỉ còn sử dụng rất nhiều nguyên liệu thiên nhiên khác, gần gũi với đời sống như: Tre, rơm, mía, chuối, dâu, dứa, lá, cỏ…

Tên gọi Trúc Chỉ được nhà văn, dịch giả Bửu Ý định danh, với cảm hứng lấy từ hình ảnh loài tre như một biểu tượng văn hóa, tinh thần Việt cũng như sự gần gũi, thân thuộc; dễ tìm thấy ở bất cứ đâu, bất kỳ lúc nào trên đất nước ta.

Nhà Trúc Chỉ ở Huế.

Họa sĩ Phan Hải Bằng, Giảng viên Đại học Nghệ thuật- Đại học Huế cùng các cộng sự khi nghiên cứu, sáng tạo nên Trúc Chỉ đã tâm niệm phải mang lại tính nghệ thuật cao cho giấy thủ công. Chính vì lẽ đó, các phép ứng biến, tiếp biến về nguyên liệu, quy trình, thuật ngữ kỹ thuật tương ứng… đã được nghiên cứu, vận dụng để làm cho “giấy” trở thành “nghệ thuật Trúc Chỉ”.

Một trong những thành tựu quan trọng của đội ngũ giàu tâm huyết này là sáng tạo ra thuật ngữ kỹ thuật Đồ họa Trúc Chỉ/Trucchigraphy - đến nay đã  được thừa nhận và sử dụng trong giới chuyên môn.Trucchigraphy là sự kết hợp, ứng biến trên 3 yếu tố: Quy trình nghề giấy thủ công truyền thống; nguyên lý của các kỹ thuật chất liệu trong nghệ thuật đồ họa (khắc kim loại, in xuyên…) và kỹ thuật dùng áp lực nước cơ bản.

Trải nghiệm tự làm tranh Trúc Chỉ, dùng áp lực nước để tạo hình

Bên cạnh các thuật ngữ chuyên môn có lẽ sẽ trở nên phức tạp với những người ngoại đạo, điều quý giá nhất mà chúng ta nên nhớ về nghệ thuật Trúc Chỉ đó là biến giấy trở thành một tác phẩm nghệ thuật tự thân, độc lập. Đây cũng chính là tinh thần cốt lõi của nghệ thuật Trúc Chỉ Việt Nam.

Tôi cũng đã tạm quên đi những thuật ngữ đó khi đắm chìm vào không gian của Vườn Trúc Chỉ. Ngay từ đầu ngõ, bức tranh lớn dọc tường bao đã thay cho một “lời giới thiệu” ấn tượng. Đi vào cổng, khoảng xanh của bụi tre, cây cảnh với mảnh sân nhỏ bày biện dụng cụ dành cho trải nghiệm làm tranh Trúc Chỉ khiến vườn đậm chất dân dã và yên bình.

“Ngôi nhà Trúc Chỉ” phía trong thì thực sự đáng giá. Bước vào nhà, có cảm giác dễ chịu như một số căn nhà đẹp giản dị khác mang lại; nhưng đến gần, từ tốn ngắm kỹ, bạn bỗng nhận ra vẫn là ban thờ, tranh tường, sổ sách, chiếc đèn, chiếc ghế… đó thôi nhưng chúng đang sống dậy dưới hình hài mới, nhờ bàn tay tài năng và tâm huyết của những nghệ sĩ Trúc Chỉ. 

Tính thẩm mỹ và ứng dụng cao của tác phẩm Trúc Chỉ

Sau khi lạc lối trong không gian dung dị đầy quyến rũ của ngôi nhà Trúc Chỉ, gần hai giờ tự tay làm một bức tranh Trúc Chỉ ở khoảnh sân nhỏ đã mở mang cho chúng tôi nhiều điều.

Nguyên liệu làm tranh Trúc Chỉ gần gũi với người Việt, từ tre, trúc, ngô, mía.

Các bước cơ bản để làm một bức tranh Trúc Chỉ đó là: Thứ nhất, tạo hình trên vải xốp, sau đó cắt hình để tạo nên bức tranh về sau; thứ hai, xử lý nguyên liệu - bước này tương tự như cách tạo giấy thủ công truyền thống - để “seo” thành tấm giấy trên khung; tiếp đó dùng áp lực nước lên ngay tấm giấy ướt để tạo nên độ dày, mỏng khác nhau với những hình đã được cắt ở bước thứ nhất. Khâu này sẽ được thực hiện nhiều lần, cho đến khi đạt được tác phẩm ưng ý.

Khi nhận lại tác phẩm đơn sơ của mình, chúng tôi ai nấy đều cảm thấy…  ngưỡng mộ bản thân, không ngờ có thể tự tay làm ra một bức tranh độc đáo như thế, mặc dù mới chỉ được hướng dẫn kỹ thuật cơ bản nhất dành cho người nghiệp dư. Quả thực, mỗi bức tranh hay tác phẩm Trúc Chỉ là độc nhất, bởi sáng tạo trên Trúc Chỉ rất phong phú và linh hoạt. Từ việc kết hợp nhiều loại nguyên liệu xơ sợi đến hệ thống sắc độ, sắc nhị… tinh tế theo từng lớp dày mỏng mà trucchigraphy mang lại cho đến dấu ấn của bàn tay tài hoa, sử dụng “cây bút vẽ” bằng nước vờn trên mặt giấy… Tất cả hòa quyện với nhau tạo ra sức quyến rũ riêng của tranh Trúc Chỉ.

Nếu như tranh in khắc kim loại chỉ cho hiệu ứng duy nhất nhờ sắc độ tương ứng với độ ăn mòn nông, sâu trên mặt kim loại thì Trúc Chỉ có khả năng mang đến hai hiệu ứng trên cùng một tác phẩm. Đó là hiệu ứng bề mặt, khi có ánh sáng thuận, những chỗ dày tạo sắc độ sáng, chỗ mỏng mang lại sắc độ tối. Hiệu ứng thứ hai là xuyên sáng, với ánh sáng ngược, những chỗ dày thì tối, mỏng thì sáng. Những đặc điểm này khiến tác phẩm nghệ thuật Trúc Chỉ tạo nên sức hút và gợi cảm hứng cho cả nghệ sĩ lẫn người thưởng ngoạn.

Những năm qua, Trúc Chỉ không chỉ phát triển theo hướng nghệ thuật thị giác mà đã thể hiện được chỗ đứng của mình trong đời sống với các loại hình như thiết kế nội ngoại thất, thời trang, đồ dùng hàng ngày…

Sản phẩm ứng dụng: Bọc hộ chiếu Trúc Chỉ.

Từ một công trình nghiên cứu khoa học, trải qua nhiều năm tìm tòi, thử nghiệm, cho đến nay “đứa con tinh thần” của họa sĩ Hải Bằng đã thực sự trở thành tác phẩm nghệ thuật độc lập như mong muốn của người sáng tạo ra nó. Trúc Chỉ đã hiện diện ở nhiều triển lãm trong và ngoài nước; được lựa chọn làm quà tặng cho Nhật Hoàng trong chuyến thăm Việt Nam 2017; đóng góp tác phẩm Vọng niệm, Thuyền thuộc dự án nghệ thuật Đường hầm Nhà Quốc hội 2018; bản sách đặc biệt "L’Art à Hué" được bán đấu giá thành công tại Huế 2019; đồng thời đạt nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế…

Bìa sách " "L’Art à Hué".

Nếu người Hàn có Hàn Chỉ, người Nhật có Hòa Chỉ thì người Việt đã có Trúc Chỉ. Trúc Chỉ có thể là nơi hiển thị những giấc mơ thoát thai từ lũy tre làng, qua trí tưởng tượng, tri thức khoa học, óc sáng tạo… của những nghệ sĩ tâm huyết song cũng có thể sẽ thực sự trở thành một tài sản quý trong dòng chảy văn hóa Việt đương đại.

Xương Minh

 

  • Ngừng nhận hồ sơ giấy khi Cấp phép kinh doanh nhập khẩu ô tô
    Thời sự- Q.T - 07:27 04/11/2019
    (khoahocdoisong.vn) - Từ ngày 01/11/2019, Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương bắt đầu tiếp nhận hồ sơ đối với thủ tục Cấp giấy phép kinh doanh nhập khẩu ô tô bằng dịch vụ công trực tuyến và không tiếp nhận hồ sơ giấy đối với các thủ tục hành chính này.

(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
Bất động sản: Kịch bản nào cho đến cuối năm?
Kinh tế- Hữu Thông - 07:25 11/08/2020
(khoahocdoisong.vn) - Một số chuyên gia nhận định, thị trường bất động sản từ giờ đến thời điểm cuối năm 2020 sẽ rất khó khăn do chịu tác động của dịch Covid-19.
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
  • Đau lưng do khuyết eo đốt sống ở người trẻ
    Khỏe- TS.BS Nguyễn Hoàng Long - 08:12 11/08/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Trượt đốt sống do khuyết eo là nguyên nhân chính gây đau lưng ở người trẻ. Khoảng 3 - 7% dân số bị bệnh lý trượt đốt sống mà nhiều khi không có triệu chứng lâm sàng và thường là tình cờ phát hiện bệnh.
  • Tim lợn hấp gốc chuối điều trị tim đập nhanh
    Khỏe- Thúy Nga (ghi) - 08:03 11/08/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Tim lợn 1/2 quả; gốc cây chuối (loại chuối tiêu) 20g. Băm nhỏ gốc cây chuối, cho tim heo vào, thêm ít nước, chưng cách thuỷ cho chín, chia làm 2 lần, ăn cả nước lẫn cái. Mỗi ngày ăn như vậy các triệu chứng hồi hộp, tim đập nhanh sẽ cải thiện dần.
  • Đông dược điều trị ung thư gan
    Khỏe- BS Khánh Hiển - 07:59 11/08/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Ung thư gan là căn bệnh khó chữa, bệnh tình phức tạp, diễn biến nhanh chậm khôn lường, dự hậu khó khăn. Đông y căn cứ trên chứng trạng cụ thể mà có các bài thuốc trị liệu phù hợp.
  • Hạn chế tiếp xúc với các vật liệu chứa amiăng
    Khỏe- ​​​​​​​T.Nga (ghi) - 07:58 11/08/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Amiăng là nguyên liệu chính trong các tấm lợp A-C (tấm lợp fibro/pro xi măng) được sử dụng rộng rãi trong xây dựng công trình, nhà xưởng, hộ gia đình… Khi tiếp xúc với amiăng cẩn thận hít phải bụi gây ung thư biểu mô phổi ác tính.
  • Thu ngân sách tiếp tục sụt giảm mạnh
    Kinh tế- TV - 07:08 11/08/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Theo báo cáo của Bộ Tài chính, thu ngân sách nhà nước 7 tháng đầu năm 2020 đạt 779.800 tỷ đồng, bằng 51,6% dự toán, giảm 13,1% so với cùng kỳ năm 2019.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO