Thứ 6, 19/10/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Ngải tiên – “vàng trắng” trên Cao Nguyên Đá

Dọc đường - 16/07/2018 01:17
Ngải tiên – “vàng trắng” trên Cao Nguyên Đá
Loại “vàng trắng” mà người dân vùng Tả Phìn Hồ, huyện Hoàng Su Phì, Hà Giang thường gọi thời gian gần đây chính là cây ngải tiên – một loại thảo dược mọc bạt ngàn quanh các dãy núi. Trước đây, ngải tiên thuộc loại vứt đi, người dân Cao Nguyên trăm đời phá không xuể…
cây ngải tiên

Vùng núi Tả Phìn Hồ, huyện Hoàng Su Phì, Hà Giang là mảnh đất rất thích hợp với cây ngải tiên.

Cây ngải tiên được bà con dân tộc Dao vùng Tả Phìn Hồ gọi với cái tên khác là cây xẹ. Cách đây độ chục năm, bà con người Dao trên vùng Tả Phìn Hồ ngày ngày phá xẹ… nhưng sức sống mạnh liệt của loài cỏ hoang khiến con người phải chịu…

Phá không hết

Trên triền núi cao, dưới những tán rừng râm mát là bạt ngàn ngải tiên – loài cây thường sống dưới bóng râm và có khả năng sinh trưởng vô cùng mãnh liệt.

Cách đây non chục năm, người dân trên đại ngàn Tả Phìn Hồ đã nghĩ mọi cách để triệt phá cây xẹ. Họ băm nát củ tươi, nhổ cả cây lẫn củ phơi nắng… nhưng loài cây chốn rừng hoang không chết mà còn phát triển mạnh gấp nhiều lần. Khi chặt nhỏ, hễ đoạn nào có thân mầm thì cây lại phát triển, thành thử càng băm củ thì thân mầm càng nhiều, thân mầm phát tán khắp nơi khiến cây xẹ ken đặc các triền đồi… Dân đành bó tay.

Mặc dù phá không xuể, nhưng loài cây hoang này lại chính là món ăn đặc biệt của người dân xóm núi. Người dân ăn củ, ăn nõn, làm thuốc…

Ông Lý Văn Vang, xã Nậm Ty, huyện Hoàng Su Phì kể lại: Cây ngải tiên là món ăn sạch của người dân tộc Dao từ rất nhiều đời nay. Với người đi rừng, mỗi khi đói lả, họ chỉ cần dùng tay bẻ đọt ngải tiên, bóc lấy nõn bên trong ăn sống. Ăn xong, người sẽ sảng khoái, tăng lực đến lạ thường. Nhiều thời điểm, cây ngải tiên trở thành món cứu đói của người dân Cao Nguyên. Không chỉ ăn ngọn, củ cây ngải tiên có chứa tinh bột, được người dân luộc hoặc nạo ra để hấp, luộc ăn thay cơm.

Không những thế, cây ngải tiên còn được sử dụng như một loại thực phẩm giúp đàn ông cường tráng hơn, da dẻ hồng hào… hễ người nào yếu trong chuyện giường chiếu, họ thường lấy nõn ngải tiên về xào ăn mỗi tuần đôi ba bữa… Vậy là vợ chồng lại liếc nhau thẹn thùng, tỏ ý gia đình viên mãn.

cây ngải tiên

Ngải tiên là món ăn, bài thuốc quen thuộc của người dân Tả Phìn Hồ.

Mỗi khi đau bụng, đi ngoài, người Dao trên núi cũng dùng cây ngải tiên làm thuốc uống… chỉ đôi ba ngày là khỏi.

Có lẽ, từ khi sinh ra, những đứa trẻ chốn Cao Nguyên đã biết cách phải dùng cây ngải tiên như thế nào. Cái tập tính hoang dã như thể ghen di truyền, đi vào huyết quản mỗi con người nơi đây.

Ông Lý Văn Vang bảo: Lũ trẻ rồng rắn nhau lên nương, chăn trâu, chăn dê… rồi chúng bóc nõn ngải tiên cho nhau ăn như lẽ tự nhiên. Tuổi trẻ của mỗi thế hệ con người nơi thâm sơn cùng cốc cứ trôi qua, đem theo nhiều ký ức, kinh nghiệm sinh tồn… trong đó có cách dùng cây ngải tiên.

Ở vùng Tây Bắc, nhiều nơi có cây ngải tiên, nhưng có lẽ chỉ Tả Phìn Hồ mới là mảnh đất thích hợp nhất. Ngải tiên rải khắp các cánh rừng như những phản lụa xanh khổng lồ. Mỗi khi gió thổi thì dập dờn, mơn man như cánh đồng lúa đang đà “con gái”. Rất nên thơ.

Ông Vang tủm tỉm cười: Ngồi trên đỉnh núi mà nhìn triền đồi phủ xanh ngải tiên khiến lòng người thanh thản, quên đi bao khó khăn, mệt nhọc. Ở mộc góc nhìn khác, cây này thực sự là “món quà” quý giá mà thượng đế đã ban tặng.

Ký ức trăm năm về cây xẹ có lẽ chỉ xoay quanh mấy chuyện như vừa kể… cho đến một ngày, người trên núi xôn xao vì có thêm câu chuyện khác về loài cây thống trị đại ngàn…

“Mở mắt ra” là… có tiền

Ngải tiên đã giúp nhiều người dân Tả Phìn Hồ có đời sống tốt hơn.

Đến một ngày, người dân trên đỉnh Tả Phìn Hồ bỗng ngơ ngác, không tin vào tai, mắt mình khi có người đến đề nghị hợp tác trồng và thu mua cây xẹ. Loài cây hoang này có lẽ thu hái vài thập kỷ nữa chưa hết. Nhưng có người thu mua xẹ khiến dân chúng xốn xang, vui mừng hết nấc.

Người dân không chỉ bán được ngải tiên mà còn bán với giá rất cao. Có gia đình, mỗi sáng thức dậy chỉ cần ra hiên nhà, bờ rào, rìa đường nhổ vài tiếng đã có được hàng tạ ngải tiên. Mỗi kg ngải tiên có giá 2 ngàn đồng.

Anh Lý Chiều Cuối, người dân trên đỉnh Tả Phìn Hồ không giấu được cảm xúc mừng rỡ khi nói về cây ngải tiên: “Bình thường, mỗi gia đình có thể thu hái được 1 – 2 tạ ngải tiên/ngày, thu về số tiền 2 – 4 trăm ngàn đồng. Gia đình nào nhiều người có thể thu được hơn 1 tấn/ngày, thu về 2 triệu đồng. Mỗi tháng, mỗi người chỉ cần làm độ chục chuyến là đã thừa tiền tiêu”.

Có tiền, người dân trên núi xây được nhà mới, mua được xe máy… thậm chí có người còn trở thành dân buôn đất.

Chị Sùng Thị Vân, người dân xã Nậm Ty cười không nhặt được miệng khi mọi người trêu là “trùm bất động sản”. Chị Vân là người làm cho Viện Y học Bản địa Việt Nam cũng đồng thời là người bán cây ngải tiên cho Viện. Tiền kiếm được từ bán cây ngải tiên và lương chị để một nửa trang trải cuộc sống. Nửa còn lại tiết kiệm. Hễ dồn được khoản tiền nào là chị lại bỏ ra mua đất. Hiện gia đình chị có đến 3 mảnh đất. Một mảnh gia đình chị đang ở và 2 mảnh khác chị mới mua ở gần mặt đường lớn.

Chị Vân tính toán: Nếu vài năm nữa, Tả Phìn Hồ có nhiều du khách đến tham quan thì gia đình chị sẽ xây quán bán nước hoặc hàng ăn. Chỉ cần có vài quán nước là gia đình sẽ có thêm thu nhập, chồng chị sẽ bán nước phục vụ khách còn chị vấn miệt mài với công việc làm ở Viện Y học Bản địa.

Bác sĩ Hoàng Sầm, Viện trưởng Viện Y học Bản địa Việt Nam cho biết: Ngải tiên là loài cây quý, nhưng chúng ta chưa khai phá hết tiềm năng của nó. Viện đã có nghiên cứu về loài cây này từ rất lâu, nhưng nay mới đủ điều kiện để khơi dậy tiềm năng của cây ngải tiên, đem lại nhiều lợi ích cho cộng đồng…

Quách Dương


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Bật điều hòa mùa đông: Đóng kín cửa, khó thở, thiếu oxy

(khoahocdoisong.vn) - Mùa đông, nhiều gia đình bật điều hòa nóng để chống chọi với cái lạnh. Theo các chuyên gia, việc bật điều hòa ấm khi trời quá lạnh không có gì hại, nhưng đóng kín cửa phòng quá lâu sẽ khiến phòng thiếu khí tươi, dễ khó thở, ngạt.

Nhà quá cũ bị suy khí

(khoahocdoisong.vn) - Trước hết, nhà quá cũ, đã xuống cấp trầm trọng mà không được cải tạo, xây mới thì sẽ ảnh hưởng không tốt đến gia chủ sống trong nhà.

Lạm dụng thuốc chống nghẹt, mũi mất khả năng ngửi

(khoahocdoisong.vn) - Thuốc nhỏ mũi chống nghẹt thường có tác dụng tức thì, đặc biệt nhóm co mạch (Ephedrin, Phinol, Naphazolin, Oxymetazolin).

Vingroup và Smu hợp tác nâng cao năng lực quản trị

(khoahocdoisong.vn) - Ngày 18/10/2018 tại Hà Nội, Tập đoàn Vingroup và Đại học Quản lý Singapore (SMU) đã ký bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực quản trị kinh doanh theo tiêu chuẩn quốc tế.

Ngô Văn Sở làm quan không cầu danh lợi - kỳ 3: Chết oan thê thảm

(khoahocdoisong.vn) - Chết oan thê thảm, nhưng với nhân dân, Ngô Văn Sở luôn là một vị tướng tài ba, có nhiều đóng góp cho dân cho nước.

Quan sát Mặt trăng để đoán thời tiết

(khoahocdoisong.vn) - Kinh nghiệm dự báo thời tiết “trăng quầng trời hạn, trăng tán trời mưa” đến nay vẫn thể hiện độ chính xác không nhỏ.

Chăm tập luyện, đẩy lùi bệnh huyết áp thấp

(khoahocdoisong.vn) - Bà Hằng có bệnh huyết áp thấp. Từ ngày tập Thái cực trường sinh đạo bà đã khắc phục được bệnh huyết áp, có thể đạp xe rong ruổi cả ngày mà không mệt.

Mới nhất

Nhà quá cũ bị suy khí

Hỏi đáp - Hà Bình - 09:57 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Trước hết, nhà quá cũ, đã xuống cấp trầm trọng mà không được cải tạo, xây mới thì sẽ ảnh hưởng không tốt đến gia chủ sống trong nhà.

Ưu nhược điểm của bóng đèn

Hỏi đáp - PV - 09:48 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Nên dùng bóng đèn led vừa tiết kiệm điện, vừa có nhiều màu sắc khác nhau để lựa chọn.

Quan sát Mặt trăng để đoán thời tiết

Hỏi đáp - PV - 09:45 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Kinh nghiệm dự báo thời tiết “trăng quầng trời hạn, trăng tán trời mưa” đến nay vẫn thể hiện độ chính xác không nhỏ.

Việt Nam - Phần Lan đẩy mạnh hợp tác KH-CN và đổi mới sáng tạo

Tin khoa học - Tô Hội - 09:41 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Chiều 16-10, tại Hà Nội đã diễn ra lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Khoa học - Công nghệ (KH-CN) Việt Nam và Bộ Kinh tế Phần Lan.

Chăm tập luyện, đẩy lùi bệnh huyết áp thấp

Gương sáng gia đình - Minh Hoa - 09:09 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Bà Hằng có bệnh huyết áp thấp. Từ ngày tập Thái cực trường sinh đạo bà đã khắc phục được bệnh huyết áp, có thể đạp xe rong ruổi cả ngày mà không mệt.

Nguy hiểm từ việc “tái sử dụng” đơn thuốc

Sức khỏe A-Z - DS. Lê Thị Quỳnh - 09:07 19/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Đơn thuốc do bác sĩ kê chỉ có giá trị một lần, tuy nhiên không ít bệnh nhân lại “tái sử dụng” đơn thuốc đó cho chính bản thân mình cho những lần tái phát sau hoặc dùng cho người khác.

Việt Nam dự kiến phóng vệ tinh MicroDragon vào tháng 12

Cánh cửa tri thức - Nguyễn Hoài - 07:48 19/10/2018
(Khoahocdoisog.vn) - Theo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Vệ tinh MicroDragon do các kỹ sư Việt Nam tham gia chế tạo tại Nhật Bản sẽ được phóng lên vũ trụ vào tháng 12 này.

Tại sao không nên sử dụng lại dầu ăn?

Sức khỏe A-Z - PGS.TS. Nguyễn Đình Toán - 07:44 19/10/2018
(Khoahocsong.vn) - Nhiệt độ dầu càng cao, số lần dùng dầu đã qua sử dụng càng nhiều thì chất độc hại sinh ra càng nhiều.

Nguy hiểm “chết người” từ thói quen trùm chăn kín đầu khi ngủ

Sức khỏe A-Z - 07:38 19/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Dù chỉ là thói quen để đơn giản, nhưng cũng giống như tiếng ồn khi ngủ, việc trùm chăn kín đầu đầu lại gây nguy hiểm đối với sức khỏe, đặc biệt là não bộ.

Ngô Văn Sở làm quan không cầu danh lợi - kỳ 3: Chết oan thê thảm

Tìm hiểu lịch sử -  Nguyễn Thành Hữu - 07:31 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Chết oan thê thảm, nhưng với nhân dân, Ngô Văn Sở luôn là một vị tướng tài ba, có nhiều đóng góp cho dân cho nước.

Lạm dụng thuốc chống nghẹt, mũi mất khả năng ngửi

Sức khỏe A-Z - Thúy Nga - 07:30 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Thuốc nhỏ mũi chống nghẹt thường có tác dụng tức thì, đặc biệt nhóm co mạch (Ephedrin, Phinol, Naphazolin, Oxymetazolin).

Bật điều hòa mùa đông: Đóng kín cửa, khó thở, thiếu oxy

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 07:25 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Mùa đông, nhiều gia đình bật điều hòa nóng để chống chọi với cái lạnh. Theo các chuyên gia, việc bật điều hòa ấm khi trời quá lạnh không có gì hại, nhưng đóng kín cửa phòng quá lâu sẽ khiến phòng thiếu khí tươi, dễ khó thở, ngạt.

Ba biến chứng của trào ngược thực quản

Sức khỏe A-Z - 19:55 18/10/2018
Trào ngược dịch và thức ăn từ dạ dày lên thực quản là một hiện tượng sinh lý bình thường, xuất hiện sau bữa ăn và không tạo nên bất cứ một hậu quả nào. Đôi khi hiện tượng này gây nên các triệu chứng hoặc tổn thương niêm mạc thực quản.

Một số dự án BT tại Hà Nội giá trị "đội" gần gấp ba

Phản biện - 19:41 18/10/2018
Tổng Kiểm toán Nhà nước báo cáo Quốc hội về công tác năm 2018...

Thấy rẻ mua nhiều

Cánh cửa tri thức - MA - 19:30 18/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Mua hàng online dù rẻ cũng không nên mua nhiều. Chỉ mua những gì thực sự cần vì có những thứ đồ để lâu không dùng đến cũng tự hỏng.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO