--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Món ăn - trà thuốc bồi bổ, trị liệu sốt xuất huyết

BS KHÁNH HOÀNG (HỘI ĐÔNG Y VIỆT NAM) - 11:25 24/06/2022

Theo quan niệm của y học cổ truyền, sốt xuất huyết thuộc phạm vi các chứng thấp nhiệt dịch, ôn dịch... do nhiệt độc gây nên. Ban đầu nhiệt độc tấn công mạnh và nhanh vào phần nông của cơ thể mà y học cổ truyền gọi là phần Vệ, phần Khí gây sốt cao, sau đó xâm nhập vào phần sâu hơn là phần Dinh và phần Huyết gây ban chẩn hoặc xuất huyết. Bởi vậy, việc chọn lựa các món ăn, bài thuốc phải căn cứ vào bệnh trạng cụ thể ở mỗi giai đoạn mà ứng dụng cho phù hợp.

Canh cháo phù hợp giai đoạn bệnh

Cháo cát canh cho giai đoạn nhiệt độc xâm phạm phần vệ: Đạm đậu xị 15 - 20g, kinh giới 3 - 6g, ma hoàng 1 - 3g, cát căn 20 - 30g, chi tử 3g, sinh thạch cao 60 - 90g, gừng tươi 3 lát, hành tươi 2 củ, gạo tẻ 100g. Đem các vị thuốc sắc chừng 5 - 10 phút, bỏ bã lấy nước nấu với gạo thành cháo, chia ăn vài lần trong ngày. Công dụng: Sơ phong thanh nhiệt, giải biểu thấu tà.

Giai đoạn nhiệt độc xâm phạm phần vệ (tương đương với sốt xuất huyết (SXH) độ 1 theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới). Biểu hiện: Phát sốt (ban đầu có thể kèm theo cảm giác sợ lạnh), đau đầu, đau lưng, đau mình mẩy và cơ khớp, môi khô, miệng khát, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi trắng và vàng mỏng, muộn hơn có thể xuất hiện triệu chứng như mắt đỏ, mặt đỏ, chân tay tê bì, ngực bụng đầy tức, nôn hoặc buồn nôn, đại tiện táo kết hoặc lỏng nát, tiểu tiện sẻn đỏ...

Cháo tri mẫu hoặc lá tre trị nhiệt độc xâm phạm phần khí: Thạch cao 30g, tri mẫu 10 - 15g, gạo tẻ 100 - 150g, đường phèn 5g. Các vị thuốc sắc kỹ lấy nước bỏ bã rồi cho gạo vào nấu thành cháo, hòa đường phèn, chia ăn 2 - 3 lần trong ngày. Công dụng: Thanh nhiệt giải độc.

Hoặc thạch cao 30 - 45g, lá tre tươi 30g, trúc tâm (Phyllostachys nigra) 30g, lô căn 30g, gạo tẻ 100 - 150g, đường phèn 5g. Các vị thuốc sắc lấy nước nấu với gạo thành cháo, hòa đường phèn chia ăn hai lần trong ngày. Công dụng: Thanh nhiệt giải độc.

Hai món này tốt cho bệnh ở giai đoạn xâm nhập phần khí (tương đương độ 1) với triệu chứng như sốt cao và rất cao, đau đầu, đau lưng, môi khô miệng khát, mặt đỏ, mắt đỏ, ngực bụng bức bối không yên, đại tiện táo kết, tiểu tiện sẻn đỏ, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng khô...

mon-an-sxh.jpg
Món ăn - trà thuốc bồi bổ, trị liệu sốt xuất huyết.

Cháo huyền sâm, tê giác trị nhiệt độc xâm phạm phần dinh và huyết: Sinh thạch cao 30 - 60g, huyền sâm 10g, tê giác 3 - 5g (có thể thay bằng thủy ngưu giác hoặc bột sừng trâu 6 - 10g), lá sen tươi nửa tàu, đậu xanh 30g, gạo tẻ 100g. Sắc thạch cao, huyền sâm và sừng trâu lấy nước rồi nấu với đậu xanh và gạo thành cháo, chia ăn vài lần trong ngày. Công dụng: Thanh nhiệt, lương huyết, giải độc.

Món này tốt cho người bệnh thuộc giai đoạn nhiệt độc xâm nhập phần khí, phần dinh và phần huyết (tương đương độ 2), với biểu hiện như sốt cao, môi khô miệng khát, tâm trạng bồn chồn không yên, có ban xuất huyết dưới da, thậm chí tinh thần có thể u ám, cháy máu cam, nôn hoặc đại tiện ra máu, chất lưỡi đỏ giáng, rêu lưỡi vàng khô hoặc xám đen.

Cháo sinh địa, xương dê giúp phục hồi: Sinh địa 30g, gừng tươi 2 - 3 lát, gạo tẻ 100g. Sắc sinh địa và gừng lấy nước nấu với gạo thành cháo, chế thêm chút đường phèn, chia ăn vài lần trong ngày. Công dụng: Tư thận thanh nhiệt, lương huyết sinh tân.

Hoặc xương dê 1.000g, gạo tẻ 100g, hành tươi 2 củ, gừng tươi 3 - 5g, gia vị vừa đủ. Xương dê đập vụn ninh lấy nước rồi cho gạo vào nấu thành cháo, chế thêm gia vị, chia ăn vài lần trong ngày. Công dụng: Bổ thận khí, kiện tỳ vị, mạnh gân cốt.

Hai món này phù hợp khi hết sốt, ban xuất huyết lặn dần, cơ thể mệt mỏi, chán ăn, đầu choáng mắt hoa, lưng đau gối mỏi, ngủ kém, đại tiện lỏng nát...

Trà thuốc theo giai đoạn

Giai đoạn nhiệt độc xâm phạm phản vệ: Trà lá dâu + hoa cúc gồm tang diệp (lá dâu) 5g, cúc hoa 5g, bạc hà 3g, ty qua hoa (hoa mướp) 10g, mật ong 15g. Các vị thuốc tán vụn, hãm với nước sôi trong bình kín, sau 20 phút thì dùng được, hòa mật ong uống thay trà trong ngày. Công dụng: Thanh nhiệt sơ biểu, giải độc thấu tà.

tra-thuoc-sxh.jpg
Món ăn - trà thuốc bồi bổ, trị liệu sốt xuất huyết.

Trà kim ngân hoa: Kim ngân hoa 10g, sơn tra 10g, cúc hoa 10g, mật ong 15 - 30g. Các vị thuốc tán vụn hãm với nước sôi trong bình kín, sau 20 phút thì dùng được, hòa thêm mật ong uống thay trà trong ngày. Công dụng: Sơ phong thanh nhiệt.

Giai đoạn nhiệt độc xâm phạm phần khí, phần dinh và phần huyết: Trà lê + ngó sen gồm lê 4 - 5 quả, ngó sen tươi 30g, lá sen tươi nửa tàu, sinh thạch cao 60 - 90g, sinh địa 15 - 20g, đường phèn lượng vừa đủ. Sắc sinh thạch cao, ngó sen và lá sen lấy chừng một bát nước; lê gọt vỏ, thái vụn rồi ép lấy nước cốt; hòa hai thứ nước với nhau, chế thêm đường phèn rồi chia uống vài lần trong ngày. Công dụng: Thanh nhiệt, lương huyết, giải độc.

Giai đoạn phục hồi: Trà đẳng sâm + Hoàng kỳ gồm đẳng sâm 15g, hoàng kỳ 20g, bạch truật 12g, mạch nha sao 12g, trần bì 8g, đại táo 10g, gừng tươi 2 lát. Các vị tán vụn, hãm với nước sôi trong bình kín, sau 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày. Công dụng: Bổ trung ích khí, kích thích tiêu hóa.

Nhìn chung, các món ăn - bài thuốc nêu trên đều khá đơn giản, dễ kiếm, dễ chế, dễ dùng và rẻ tiền. Có thể sử dụng để dự phòng tích cực hoặc hỗ trợ điều trị SXH tùy từng giai đoạn cụ thể khác nhau. Thời kỳ cấp tính, liệu pháp dùng thuốc là chính, món ăn - bài thuốc là phụ với yêu cầu lỏng, thanh đạm và dễ tiêu; thời kỳ hồi phục, liệu pháp dùng thuốc là phụ, món ăn - bài thuốc là chính, tùy theo chứng trạng cụ thể mà lựa chọn và chế biến cho phù hợp.

  • 36 người tử vong , gần 1200 ca sốt xuất huyết nặng
    Khỏe- Thúy nga - 17:55 14/06/2022
    20 tỉnh thành phía Nam ghi nhận 39.317 ca mắc sốt xuất huyết (SXH) nhập viện điều trị, trong đó có 36 ca tử vong; 1.193 trường hợp bệnh nặng. Dịch đang bùng phát có nguy cơ diễn viến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đời sống cả cộng đồng.

(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
  • Đồng rúp Nga tăng cao nhất trong 7 năm qua
    Kinh tế- Thiên Ân - 16:45 24/06/2022
    Đồng rúp đã tăng mạnh đến mức ngân hàng trung ương Nga phải tìm cách làm suy yếu đồng tiền vì đồng rúp ngày càng mạnh có thể khiến hàng hóa xuất khẩu trở nên kém cạnh tranh hơn.
  • Công nghệ mới có thể sưả chữa và tái tạo lại cơ tim trong điều trị bệnh tim
    Khoa học- Thái Bằng - 16:42 24/06/2022
    Các nhà nghiên cứu tại Đại học Houston (UH) thông báo một công nghệ mới, thành công không chỉ sửa chữa các tế bào cơ tim ở chuột mà còn tái tạo lại sau cơn đau tim, hoặc nhồi máu cơ tim.
  • Bộ Tài chính không giảm thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng
    Kinh tế- Thiên Ân - 16:40 24/06/2022
    Bộ Tài chính vừa có ý kiến về việc không giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng. Thuế tiêu thụ đặc biệt đang áp dụng đối với xăng là 10%, xăng E10 là 7% và xăng E5 RON 92 là 8%.
  • Lạm phát ở Anh cao nhất trong 40 năm
    Kinh tế- Thiên Ân - 16:37 24/06/2022
    Số liệu từ Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh tuần này cho thấy, tháng 5 lạm phát Anh tăng 9,1%, cao nhất trong 40 năm qua. Tốc độ tăng nay cũng là cao nhất trong nhóm nước G7, nhấn mạnh mức độ trầm trọng của việc chi phí sinh hoạt tăng vọt
  • Đảng đoàn Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam làm việc tại Bình Định
    Khoa học- Thanh Tùng - 16:29 24/06/2022
    Ngày 23/6, Đoàn công tác của Đảng đoàn Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) do đồng chí Phan Xuân Dũng, Bí thư Đảng Đoàn, Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam làm Trưởng đoàn cùng các đồng chí trong Đảng đoàn, đại diện lãnh đạo các Ban của Liên hiệp Hội Việt Nam đã có buổi làm việc với Tỉnh ủy Bình Định về công tác trí thức trên địa bàn tỉnh.