--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Miền Tây, lạ lạ, xưa xưa...

07:48 08/02/2019

Cuối năm vừa rồi, tôi có chuyến về Cà Mau thăm thú những nơi mà thời làm báo đã đi qua. Cùng đồng hành có ông bạn đồng nghiệp dân Hà Nội gốc.

Miền Tây, lạ lạ, xưa xưa...

 Tôi vừa về tới Sài Gòn, anh Trần Lỡ gọi điện bảo có gì lạ lạ, xưa xưa ở miệt cây đước, cây tràm mà tôi vừa mới đi, viết cho Doanh Nhân Sài Gòn số Tết Kỷ hợi. Thú thật, tôi không biết cái gì lạ lạ, xưa xưa như anh ấy gợi ý. Bây giờ đi nơi nào cũng thấy "tân tiến", mà người già như tôi không khỏi chạnh lòng...

 Trong chuyến đi, tôi được mời dự một đám giỗ, ở quê tôi gọi là cúng cơm. Ngày trước, đám giỗ, bà con xa gần xách con gà, con vịt, ký cá, ký tôm, người mang trái bí, trái bầu, bó rau đến, đơn giản vậy nhưng rất tình cảm. Còn người được mời thì xách chai rượu đế nút bằng lá chuối khô, rót ra cúng người đã khuất, ấm cúng biết bao!

 Còn bây giờ, người ta đặt món ăn làm sẵn ở nhà hàng, người được mời đi dự thì bỏ túi cái phong bì năm bảy chục, một trăm ngoài. Tiện thì có tiện, nhưng thấy cứ sao sao, không nặng tình nặng nghĩa như hồi trước.

 Chắc là anh Trần Lỡ biết, mươi mười mấy năm trước, đường bộ ở Cà Mau không thắng nổi đường thủy. Vậy mà bây giờ từ thành phố Cà Mau, đi đến các huyện lỵ, kể cả nhiều thôn xã trong tỉnh, xuống tận Đất Mũi bằng xe hơi cứ thông thống dễ dàng. Nhưng chuyến đi vừa rồi, do một số việc cần, chúng tôi đi bằng vỏ lãi. Hiện nay đó là một phương tiện hiếm hoi, rất thú vị.

 Anh bạn người Hà Nội lo lắng khi ngồi trong chiếc xuồng máy thon dài như con sán lãi, phóng bay bay trên mặt sông sâu, nước chảy mạnh. Tôi phải giải thích để anh yên tâm. Ngày xưa luật đường thủy ở đây đã có, nghĩa là hai thuyền nếu lỡ đụng nhau, thuyền nào chở nhẹ hơn, thuận dòng nước, chạy quá mau thì chịu phạt. Nhưng khi kiện cáo, khó phân ai phải, ai trái. Do đó, có một loại luật không thành văn nữa: Khi thuyền sắp gặp nhau, phải hô "bát", như vậy thuyền nào cũng phải chạy cặp bờ bên phải (do nói trại, hầu hết đều hô "oác"), còn như muốn rẽ trái để cập bến, hay lỡ mắc cạn, thì hô "cạy".

  

    Kham-pha-rung-ngap-man-8807-1547703152.j

 Rồi cũng chuyện sông nước, anh người Hà Nội lại thắc mắc. Thế nào là con nước lớn, con nước ròng? Ở xứ này, sự chuyển động của dòng nước, cũng có lắm tên gọi. Nào là nước ròng, nước kém, nước trôi, nước dềnh, nước sụt, nước giựt, nước bò, nước đứng, nước nằm, nước chửng, nước ương, nước sình, nước chết, nước sát, nước rạt. Ở vùng Châu Đốc, Long Xuyên, Tháp Mười, nước lên gọi là nước nổi, nước dâng, hoặc nước về. Đến mồng 5 tháng 5 âm lịch thì "nước quay". Tháng 7 thì nước "nhảy lên bờ", nghĩa là thời kỳ ngập lụt.

 Kể để anh Trần Lỡ nghe chơi, trong suốt chuyến đi, anh bạn người Hà Nội cứ hỏi tới hỏi lui cá đường là loại cá gì, sao gọi là "xác cá đường". Con cá đó ở vùng biển xứ mình nói không biết thì cũng kỳ, còn nói sai thì đáng trách hơn. Tôi cố nhớ để kể cho bạn mình nghe một vài điều về con cá nước mặn này, nhưng lại tên là "đường". Chắc có nhiều chi tiết không chính xác, nhưng tạm hình dung vậy.

 Hằng năm, cứ theo chu kỳ, vào khoảng tháng ba, tháng tư và từ tháng sáu đến tháng tám âm lịch, cá đường hội tụ vùng biển chót mũi Cà Mau nhiều vô kể. Những ngày cá đường hội tụ cũng chính là lúc con ruốc (một loại tép biển) từ biển vào cặp mé bờ, nhiều đến nổi đặc nước.

 Cá đường về hội, bơi chậm, di chuyển vòng tròn, rồi nhích dần vào bãi cạn, kết bè dày, thỉnh thoảng lại nổi lên mặt nước theo mồi làm nổi sóng cả một vùng rộng. Chúng vừa bơi vừa phát kêu "cục, cục, cục...", trên dưới một cây số cũng nghe rõ. Đến gần, âm thanh cá đường phát ra át cả tiếng người.

 Khi phát hiện được điểm cá đường, ngư dân ven biển báo động cho nhau, gióng trống hoặc tuýt còi. Nếu là đêm thì đốt lửa ven bờ, sát nơi cá đường hội.

 Lưới đủ loại, ngư dân cứ thả đại vào bầy cá, rồi nhảy xuống nước, bơi theo cá, ôm cá vào ngực, xẻ bụng, giật lấy bong bóng, xác cá xô đi trong nước. Cá bị lấy bong bóng không biết cơ man nào. Vài ngày sau, người ta mới thấy xác cá trôi dạt thành từng đống trên bãi biển Khai Long.

 Bong bóng cá đường là một đặc sản rất quý, hầu như chỉ có ở vùng biển Cà Mau mới nhiều.

  

    Ca-loi-thoi-con-vat-ky-la-nhat-7052-7464

 Đó là ngày trước. Mười mấy năm trở lại đây cá đường nơi đây không còn nhiều nữa, nếu không nói là mất luôn.
 Người ta tính rằng, một con cá đường nặng 12kg thì bong bóng khoảng 0,250kg. Bong bóng cá đường có màu trắng đục, thon dài, đầu nhọn, mổ ra, đưa ngay vào nước muối 20 độ, sau đó lột bỏ màng mỡ, rửa sạch, phơi ráo, rồi ép lại đem phơi khô vài nắng, thấy trong trong là dùng được. Đây là một sản vật quý dùng để chế biến món ăn cao cấp mà giới người Hoa rất ưa chuộng.

 Có chuyện này kể anh Trần Lỡ nghe để nhớ Đồng Tháp Mười. Rằng trong chuyến đi, trên đường về TP.HCM, tôi ghé Cao Lãnh có chút việc. Như cách nay vài ba mươi năm trước, tôi chạy tìm mua gạo lúa trời về tặng bạn bè ăn Tết. Nhưng đi hàng gạo nào, người ta cũng nhìn tôi cười như người trên trời rơi xuống. Giống gạo trời sinh ấy đã gần như hết tiệt từ lâu rồi. Anh nghĩ coi có buồn không!

 Anh là người đi nhiều ở vùng Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên, chắc anh còn nhớ, lúa trời ý nói là trời cho, không ai gieo mà có, còn gọi là lúa ma vì tự nhiên xuất hiện trên những khoảng đồng không mông quạnh. Lúa trời có sức sống rất mãnh liệt. Hột lúa rụng xuống không thúi, mùa sau lại mọc. Nước lên cao bao nhiêu nó vươn theo bấy nhiêu. Lúa chưa trổ bông, người ta dễ lầm nó là một loại cỏ.

 Lá lúa trời xanh đậm, nhám và bén, nhỏ và cứng. Bông lúa ngắn. Hạt bé và dài. Đầu hột có đuôi dài, khá giòn. Khi lúa chín, cuống hột rất bở, chỉ cần chạm nhẹ là rụng. Người ta dùng xuồng để đập lúa trời chứ không dùng hái gặt. Thường thì căng chiếc mền hay chiếc chiếu rồi cầm nhánh tre áp ngọn lúa vào xuồng cho hột rụng xuống. Cơm gạo lúa trời dẻo và thơm lắm, không có gạo nào sánh bằng.

 Kể vắn tắt anh nghe chơi về cây lúa trời để anh đỡ nhớ, đỡ thèm nồi cơm của giống lúa "không trồng mà mọc" này.
 Mùa gió chướng sắp về. Tết Kỷ hợi đang đến. Tôi cũng sắp sửa bước sang tuổi 80, viết lách không còn tươi tắn, ngọt ngào như năm nào. Anh chịu khó đọc...

Theo doanhnhansaigon.vn

(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
Sân bay Long Thành cần gì để “một vốn bốn lời”?
Kinh tế- Bùi Phú - 14:01 23/10/2019
(khoahocdoisong.vn) - Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành (Sân bay Long Thành) đang thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Hiện, dự án chắc chắn đã được giao cho Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư những hạng mục quan trọng. Nhưng làm thế nào để Sân bay Long Thành phát triển bền vững và mang lại lợi ích tối đa?
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
  • Phải đổi mới sáng tạo trong khu vực quản lý nhà nước
    Thời sự- Nguyễn Mai - 15:13 23/10/2019
    (khoahocdoisong.vn) - “Bộ máy nhà nước  có dám năng động sáng tạo hay không, có dám vượt rào không, hay cứ phải tuân thủ các quy trình, quy định một cách khắt khe?”, đại biểu Hoàng Văn Cường (Hà Nội) đặt câu hỏi.
  • Báo KH&ĐS kỷ niệm 60 ngày ra số báo đầu tiên tại TPHCM
    Thời sự- Hữu Thông - 14:48 23/10/2019
    (khoahocdoisong.vn) - Ngày 22/10, CQTT Báo Khoa học & Đời sống đã tổ chức buổi lễ kỷ niệm 60 năm này ra số báo đầu tiên. Sự kiện trọng đại này cũng là dịp để các thế hệ làm báo cùng các chuyên gia, các nhà khoa học, CTV ôn lại hành trình đầy vẻ vang và tự hào.
  • Truy tố 15 đối tượng sửa và nâng điểm vụ gian lận thi cử ở Hòa Bình
    Thời sự- Phùng Đô - 14:18 23/10/2019
    Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã tống đạt cáo trạng truy tố 15 bị can trong vụ án gian lận kỳ thi THPT Quốc gia 2018 xảy ra tại tỉnh Hòa Bình.
  • Vật liệu khử độc khói xe
    Khoa học- Hà Bình - 14:01 23/10/2019
    (khoahocdoisong.vn) - Anh Nguyễn Ngọc Khang, Viện Kỹ thuật Hóa học, ĐH Bách khoa Hà Nội đã nghiên cứu thành công một loại vật liệu có khả năng hấp thụ, lọc bỏ khí thải từ khói xe độc hại, thủ phạm gây ô nhiễm không khí.
  • Chọn thực phẩm và cách chế biến
    Dinh dưỡng học đường- TS BS Huỳnh Nam Phương - 14:01 23/10/2019
    (khoahocdoisong.vn) - Thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày chia làm 2 loại chính, thực phẩm tự nhiên và thực phẩm qua chế biến (thủ công hoặc công nghiệp). Không có thực phẩm nào được coi là hoàn toàn lành mạnh, cũng không có thực phẩm nào là hoàn toàn xấu, không lành mạnh.
  • Siết bảo lãnh vay mới cho doanh nghiệp
    Kinh tế- Nhật Nam - 13:58 23/10/2019
    (khoahocdoisong.vn) - Báo cáo tình hình nợ công năm 2019 và dự kiến 2020 vừa được Chính phủ gửi đến Quốc hội... Theo đó, Chính phủ dự kiến năm 2020 không cấp bảo lãnh mới cho doanh nghiệp vay trong nước và nước ngoài.
  • Công ty Gốm sứ Thanh Hà thông tin sai lệch trong vụ nước sông Đà nhiễm dầu?
    Thời sự- LONG NGUYỄN - PHẠM ĐÔNG - 13:57 23/10/2019
    Ông Nguyễn Đức Truyền - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Gốm sứ Thanh Hà (thị xã Phú Thọ, Phú Thọ) nhiều lần khẳng định các chất thải nguy hại từ công ty sẽ được Công ty Môi trường xanh Minh Phúc (Hải Dương) vận chuyển và xử lý. Tuy nhiên, thông tin từ Công ty Môi trường xanh Minh Phúc và các tài liệu phóng viên thu thập được lại không giống như vậy.
  • Không nên sợ nắng thái quá
    Sống xanh- Hà Bình - 13:55 23/10/2019
    (khoahocdoisong.vn) - Ở Việt Nam, đa phần chị em đều có tâm lý sợ nắng thái quá. Cứ hễ ra khỏi nhà là che chắn, bịt kín mít, thậm chí dù trời có nắng hay không. Điều này ở góc độ nào đó không tốt cho sức khỏe.
  • Kiên Giang duyệt quy hoạch chi tiết Khu dân cư lấn biển Trần Quang Khải
    Bất động sản - TN - 13:53 23/10/2019
    (khoahocdoisong.vn) - UBND tỉnh Kiên Giang vừa phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Khu dân cư lấn biển Trần Quang Khải - Khu đô thị Phú Cường Hoàng Gia, thành phố Rạch Giá, với diện tích 68,58ha.
  • Mỹ giảm thuế chống bán phá giá cá tra Việt Nam
    Kinh tế- Đức Vinh - 13:48 23/10/2019
    (khoahocdoisong.vn) - Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công thương) vừa cho biết, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã thông báo trên hệ thống nội bộ về quyết định sơ bộ của đợt rà soát thuế chống bán phá giá lần thứ 15 (POR15) cho giai đoạn từ ngày 01/8/2017 đến ngày 31/7/2018 đối với sản phẩm cá tra-basa của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Mỹ.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO