--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Miền Tây, lạ lạ, xưa xưa...

07:48 08/02/2019

Cuối năm vừa rồi, tôi có chuyến về Cà Mau thăm thú những nơi mà thời làm báo đã đi qua. Cùng đồng hành có ông bạn đồng nghiệp dân Hà Nội gốc.

Miền Tây, lạ lạ, xưa xưa...

 Tôi vừa về tới Sài Gòn, anh Trần Lỡ gọi điện bảo có gì lạ lạ, xưa xưa ở miệt cây đước, cây tràm mà tôi vừa mới đi, viết cho Doanh Nhân Sài Gòn số Tết Kỷ hợi. Thú thật, tôi không biết cái gì lạ lạ, xưa xưa như anh ấy gợi ý. Bây giờ đi nơi nào cũng thấy "tân tiến", mà người già như tôi không khỏi chạnh lòng...

 Trong chuyến đi, tôi được mời dự một đám giỗ, ở quê tôi gọi là cúng cơm. Ngày trước, đám giỗ, bà con xa gần xách con gà, con vịt, ký cá, ký tôm, người mang trái bí, trái bầu, bó rau đến, đơn giản vậy nhưng rất tình cảm. Còn người được mời thì xách chai rượu đế nút bằng lá chuối khô, rót ra cúng người đã khuất, ấm cúng biết bao!

 Còn bây giờ, người ta đặt món ăn làm sẵn ở nhà hàng, người được mời đi dự thì bỏ túi cái phong bì năm bảy chục, một trăm ngoài. Tiện thì có tiện, nhưng thấy cứ sao sao, không nặng tình nặng nghĩa như hồi trước.

 Chắc là anh Trần Lỡ biết, mươi mười mấy năm trước, đường bộ ở Cà Mau không thắng nổi đường thủy. Vậy mà bây giờ từ thành phố Cà Mau, đi đến các huyện lỵ, kể cả nhiều thôn xã trong tỉnh, xuống tận Đất Mũi bằng xe hơi cứ thông thống dễ dàng. Nhưng chuyến đi vừa rồi, do một số việc cần, chúng tôi đi bằng vỏ lãi. Hiện nay đó là một phương tiện hiếm hoi, rất thú vị.

 Anh bạn người Hà Nội lo lắng khi ngồi trong chiếc xuồng máy thon dài như con sán lãi, phóng bay bay trên mặt sông sâu, nước chảy mạnh. Tôi phải giải thích để anh yên tâm. Ngày xưa luật đường thủy ở đây đã có, nghĩa là hai thuyền nếu lỡ đụng nhau, thuyền nào chở nhẹ hơn, thuận dòng nước, chạy quá mau thì chịu phạt. Nhưng khi kiện cáo, khó phân ai phải, ai trái. Do đó, có một loại luật không thành văn nữa: Khi thuyền sắp gặp nhau, phải hô "bát", như vậy thuyền nào cũng phải chạy cặp bờ bên phải (do nói trại, hầu hết đều hô "oác"), còn như muốn rẽ trái để cập bến, hay lỡ mắc cạn, thì hô "cạy".

  

    Kham-pha-rung-ngap-man-8807-1547703152.j

 Rồi cũng chuyện sông nước, anh người Hà Nội lại thắc mắc. Thế nào là con nước lớn, con nước ròng? Ở xứ này, sự chuyển động của dòng nước, cũng có lắm tên gọi. Nào là nước ròng, nước kém, nước trôi, nước dềnh, nước sụt, nước giựt, nước bò, nước đứng, nước nằm, nước chửng, nước ương, nước sình, nước chết, nước sát, nước rạt. Ở vùng Châu Đốc, Long Xuyên, Tháp Mười, nước lên gọi là nước nổi, nước dâng, hoặc nước về. Đến mồng 5 tháng 5 âm lịch thì "nước quay". Tháng 7 thì nước "nhảy lên bờ", nghĩa là thời kỳ ngập lụt.

 Kể để anh Trần Lỡ nghe chơi, trong suốt chuyến đi, anh bạn người Hà Nội cứ hỏi tới hỏi lui cá đường là loại cá gì, sao gọi là "xác cá đường". Con cá đó ở vùng biển xứ mình nói không biết thì cũng kỳ, còn nói sai thì đáng trách hơn. Tôi cố nhớ để kể cho bạn mình nghe một vài điều về con cá nước mặn này, nhưng lại tên là "đường". Chắc có nhiều chi tiết không chính xác, nhưng tạm hình dung vậy.

 Hằng năm, cứ theo chu kỳ, vào khoảng tháng ba, tháng tư và từ tháng sáu đến tháng tám âm lịch, cá đường hội tụ vùng biển chót mũi Cà Mau nhiều vô kể. Những ngày cá đường hội tụ cũng chính là lúc con ruốc (một loại tép biển) từ biển vào cặp mé bờ, nhiều đến nổi đặc nước.

 Cá đường về hội, bơi chậm, di chuyển vòng tròn, rồi nhích dần vào bãi cạn, kết bè dày, thỉnh thoảng lại nổi lên mặt nước theo mồi làm nổi sóng cả một vùng rộng. Chúng vừa bơi vừa phát kêu "cục, cục, cục...", trên dưới một cây số cũng nghe rõ. Đến gần, âm thanh cá đường phát ra át cả tiếng người.

 Khi phát hiện được điểm cá đường, ngư dân ven biển báo động cho nhau, gióng trống hoặc tuýt còi. Nếu là đêm thì đốt lửa ven bờ, sát nơi cá đường hội.

 Lưới đủ loại, ngư dân cứ thả đại vào bầy cá, rồi nhảy xuống nước, bơi theo cá, ôm cá vào ngực, xẻ bụng, giật lấy bong bóng, xác cá xô đi trong nước. Cá bị lấy bong bóng không biết cơ man nào. Vài ngày sau, người ta mới thấy xác cá trôi dạt thành từng đống trên bãi biển Khai Long.

 Bong bóng cá đường là một đặc sản rất quý, hầu như chỉ có ở vùng biển Cà Mau mới nhiều.

  

    Ca-loi-thoi-con-vat-ky-la-nhat-7052-7464

 Đó là ngày trước. Mười mấy năm trở lại đây cá đường nơi đây không còn nhiều nữa, nếu không nói là mất luôn.
 Người ta tính rằng, một con cá đường nặng 12kg thì bong bóng khoảng 0,250kg. Bong bóng cá đường có màu trắng đục, thon dài, đầu nhọn, mổ ra, đưa ngay vào nước muối 20 độ, sau đó lột bỏ màng mỡ, rửa sạch, phơi ráo, rồi ép lại đem phơi khô vài nắng, thấy trong trong là dùng được. Đây là một sản vật quý dùng để chế biến món ăn cao cấp mà giới người Hoa rất ưa chuộng.

 Có chuyện này kể anh Trần Lỡ nghe để nhớ Đồng Tháp Mười. Rằng trong chuyến đi, trên đường về TP.HCM, tôi ghé Cao Lãnh có chút việc. Như cách nay vài ba mươi năm trước, tôi chạy tìm mua gạo lúa trời về tặng bạn bè ăn Tết. Nhưng đi hàng gạo nào, người ta cũng nhìn tôi cười như người trên trời rơi xuống. Giống gạo trời sinh ấy đã gần như hết tiệt từ lâu rồi. Anh nghĩ coi có buồn không!

 Anh là người đi nhiều ở vùng Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên, chắc anh còn nhớ, lúa trời ý nói là trời cho, không ai gieo mà có, còn gọi là lúa ma vì tự nhiên xuất hiện trên những khoảng đồng không mông quạnh. Lúa trời có sức sống rất mãnh liệt. Hột lúa rụng xuống không thúi, mùa sau lại mọc. Nước lên cao bao nhiêu nó vươn theo bấy nhiêu. Lúa chưa trổ bông, người ta dễ lầm nó là một loại cỏ.

 Lá lúa trời xanh đậm, nhám và bén, nhỏ và cứng. Bông lúa ngắn. Hạt bé và dài. Đầu hột có đuôi dài, khá giòn. Khi lúa chín, cuống hột rất bở, chỉ cần chạm nhẹ là rụng. Người ta dùng xuồng để đập lúa trời chứ không dùng hái gặt. Thường thì căng chiếc mền hay chiếc chiếu rồi cầm nhánh tre áp ngọn lúa vào xuồng cho hột rụng xuống. Cơm gạo lúa trời dẻo và thơm lắm, không có gạo nào sánh bằng.

 Kể vắn tắt anh nghe chơi về cây lúa trời để anh đỡ nhớ, đỡ thèm nồi cơm của giống lúa "không trồng mà mọc" này.
 Mùa gió chướng sắp về. Tết Kỷ hợi đang đến. Tôi cũng sắp sửa bước sang tuổi 80, viết lách không còn tươi tắn, ngọt ngào như năm nào. Anh chịu khó đọc...

Theo doanhnhansaigon.vn (link gốc)

(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
Hàn Quốc: 556 người nhiễm virus corona, 4 người tử vong
Thời sự- Minh Phương - 09:03 23/02/2020
Số người nhiễm virus corona chủng mới (Covid-19) ở Hàn Quốc tiếp tục tăng 123 ca sau một đêm lên 556 tính đến sáng nay 23/2. Các ca nhiễm vẫn chủ yếu liên quan đến giáo phái ở Daegu.
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
  • Hội An phát hiện tình trạng khai khống khách Trung Quốc
    Thời sự- Công Bính - 12:17 23/02/2020
    Ngành chức năng TP Hội An và tỉnh Quảng Nam đã phát hiện một số cơ sở lưu trú trên địa bàn khai khống số lượng khách Trung Quốc đang lưu trú. Các cơ sở này đã bị phạt nặng.
  • Tự xoa bóp chữa liệt dây thần kinh VII
    Khỏe- LY Tiến Văn - 11:00 23/02/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Liệt dây thần kinh VII ngoại biên hay còn gọi là khẩu nhỡn oa tà, liệt mặt là chứng bệnh có nhiều nguyên nhân như cảm nhiễm phong hàn, phong nhiệt hoặc do chấn thương làm bế tắc sự vận hành của kinh mạch gây ra méo miệng. Dưới đây là phương pháp xoa bóp, bấm huyệt tự chữa bệnh.
  • U mỡ ở gan dễ chẩn đoán nhầm
    Khỏe- BS. Trần Kiên Quyết - 11:00 23/02/2020
    (khoahocdoisong.vn) - U mỡ ở gan là một khối u trung mô lành tính hiếm gặp mà không bị thoái hóa ác tính. Các tổn thương có thể không có triệu chứng, tuy nhiên đôi khi chúng gây đau bụng tùy theo kích thước.
  • Làm thơm quần áo sau khi cất trữ
    Mẹo vặt- Hà Bình - 09:02 23/02/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Sau 1 mùa đông bạn lấy quần áo mùa hè đã cất nửa năm trong tủ ra và phát hiện chúng có mùi ẩm mốc, khó chịu?
  • Thịt trắng và đạm thực vật cho trẻ
    Dinh dưỡng học đường- Khánh Thủy - 09:01 23/02/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Từ 6 tuổi trẻ bắt đầu đi học. Đây là thời kỳ trẻ phải đầu tư thể lực, trí lực để tiếp thu kiến thức, vì vậy chất đạm đóng vai trò quan trọng.
  • Những thay đổi về chính sách khiến thị trường ô tô Việt "chao đảo"
    Xe hay- Tư Vũ - 09:00 23/02/2020
    Thị trường Việt trong khoảng 3 năm nay đã có những thay đổi chóng mặt vì những chính sách mới như thuế nhập khẩu về 0%, Nghị định 116 hay Nghị định 17 sắp có hiệu lực tới đây.
  • Bỏng nồi cơm điện
    Bác sĩ của bạn- Khánh Thủy - 08:53 23/02/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Các bà, các mẹ chú ý tránh để nồi cơm điện ở trong tầm với của trẻ nhỏ nhé. Rất nhiều cháu bị bỏng do chạm tay vào lỗ thoát khí của nồi cơm khi nồi cơm đang sôi. Hậu quả của bỏng ở vị trí này thường là sẹo co các ngón tay gây hạn chế vận động và sự phát triển của ngón.
  • Dùng vi khuẩn có lợi chống Covid-19
    Khỏe- BS.Trương Tuyết Mai-BS. Bùi Thị Mai Hương - 08:52 23/02/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Hiện nay dịch viêm đường hô hấp cấp do do chủng mới của Coronavirus (COVID-19) đang là vấn đề đang được mọi người quan tâm chú ý. Sự đáng lo ngại của chủng virus này là tốc độ lây lan rất nhanh và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.
  • Mùi hương không diệt được virus
    Bác sĩ của bạn- Khánh Thủy - 08:52 23/02/2020
    (khoahocdoisong.vn) - So với đèn xông tinh dầu thì máy khuếch tán tinh dầu có thể khuếch tán hương thơm được xa hơn, rộng hơn đồng thời cũng mang lại độ ẩm cho làn da, không làm da bị khô.
  • “Đóng cửa” phòng dịch
    Bác sĩ của bạn- Khánh Thủy - 08:51 23/02/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Đóng cửa phòng dịch không có nghĩa ta đóng kín mít cửa từ tối đến sáng, đóng cửa nhưng vẫn phải đảm bảo đầy đủ không khí cho tất cả các thành viên trong gia đình.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO