Thứ 5, 22/08/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Lễ hóa vàng của người Giáy ở vùng cao

Dọc đường - 18/02/2018 21:40
Lễ hóa vàng của người Giáy ở vùng cao
ng Sần Cháng – nguyên giám đốc Sở Văn hóa tỉnh Lào Cai, 75 tuổi, sống ở thôn Tả Van – cho biết cộng đồng người Giáy ở Việt Nam có nguồn gốc từ Trung Quốc nên cũng ăn tết theo âm lịch, trùng với Tết Nguyên đán của Việt Nam.

Tiễn ông bà về trời

Mỗi năm, sắp đến ngày tết, nhà nhà người Giáy làm các món bánh truyền thống như bánh bổng, bánh khảo để cúng bàn thờ tổ tiên và để ăn trong những ngày đầu năm mới.

Từ chiều 30 tết, mọi người tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo mới chuẩn bị đón tết. Người Giáy ở thôn Tả Van có tục thức cả đêm 30 để đón ông bà, tổ tiên. Từ chiều tối 30, hương, nến được thắp lên và giữ liên tục không được tắt cho đến lúc lễ hóa vàng xong.

người Giáy

Cụ bà Hà Thị Mù kể về tục ném còn

Như nhiều dân tộc khác, người Giáy cũng có tục đón linh hồn tổ tiên về trước giao thừa và cúng lễ hóa vàng (những vật phẩm cúng lễ bằng giấy như quần áo, tiền, vàng mã được đốt đi) để tiễn ông bà về trời.

Tuy nhiên, người Giáy có nhiều dòng họ khác nhau, lễ hóa vàng của mỗi dòng họ cũng có sự khác biệt. Chẳng hạn họ Vương (Vàng) và một số họ khác làm lễ hóa vàng vào chiều mùng 1 tháng giêng, người họ Sầm (Sần) thì phải đến tận ngày mùng 3.

Giải thích về sự khác biệt này, ông Sần Cháng cho hay được ông bà kể lại rằng do ngày xưa mỗi dòng họ đều phải cử người lên thay nhau canh giữ miền biên ải nên người lên trước được về ăn tết trước, người lên sau về ăn tết muộn hơn.

Người Giáy ở xã Quang Kim, huyện Bát Xát (Lào Cai) thì có tục ăn bữa cơm đầu tiên cũng với sự chênh lệch về thời gian tương tự.

Sau bữa cơm chiều 30, qua 12 giờ trưa của ngày đầu năm mới, nhiều dòng họ mới nấu cơm cúng tổ tiên và ăn bữa cơm đầu tiên trong năm. Có dòng họ cả ngày mùng 1 không nấu nướng và đến sáng mùng 2 mới “khai bếp” và ăn bữa đầu.

“Có truyền thuyết từ xưa truyền lại rằng dòng họ này có người làm nghề đi buôn nơi xa, về không kịp, đến ngày mùng 2 mới bắt đầu đón tết” – ông Vàng Văn Phủ, ở Làng Kim 1, xã Quang Kim, lý giải.

Lễ xuống đồng

Hỏi về lễ xuống đồng đầu năm mới, ông Sần Cháng cho biết người Giáy ở Sa Pa và Bát Xát khá tương đồng và cùng tổ chức vào ngày Thìn đầu năm mới.

Theo quan niệm của người Giáy, ngày Thìn – tức là Rồng, làm lễ vào ngày Thìn sẽ được rồng phun mưa cho ruộng lúa tốt tươi, không bị hạn hán. Nếu ngày Thìn đầu năm trùng với ngày tết thì lễ xuống đồng sẽ lùi lại vào ngày Thìn tiếp theo.

Cụ thể, ngày Thìn đầu tiên của năm Mậu Tuất 2018 là ngày mùng 2 tết nên các thôn người Giáy ở Bát Xát, Sa Pa sẽ tổ chức lễ xuống đồng vào ngày 14 tháng giêng.

Ông Vàng Văn Phủ cho biết ngày trước, lễ xuống đồng được tổ chức ngoài ruộng. Mỗi gia đình trong thôn sắm sửa một mâm cúng gồm thịt lợn, gà, bánh khảo, bánh bổng và hương hoa mang ra đặt ngoài đồng, nơi tổ chức lễ.

Tại đây, mọi người sẽ cùng thắp hương khấn vái cầu cho năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đời sống ấm no.

Ngày nay, lễ xuống đồng có sự tham gia của chính quyền địa phương. Chẳng hạn tại xã Quang Kim, hằng năm sắp đến tết, UBND xã sẽ lên kế hoạch tổ chức lễ xuống đồng với nội dung ngoài các nghi lễ, nghi thức truyền thống còn có chấm thi trưng bày mâm cúng lễ, giới thiệu sản phẩm nông nghiệp của các thôn bản và các trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, nhảy bao bố…

Trong đời sống người Giáy, lễ xuống đồng là ngày lễ quan trọng nhất trong năm, đã được truyền giữ từ đời này sang đời khác, nếu không vì lý do bất khả kháng thì năm nào cũng tổ chức.

Hội ném còn

Một nghi thức không thể thiếu trong lễ xuống đồng của người Giáy là ném còn. Trước tết khoảng một tuần, người trong thôn phân công nhau làm những quả còn bằng vải, bọc cát bên trong, to bằng nắm tay, có dây dài chừng 80cm, trang trí nhiều màu sắc.

Một cây tre thẳng, cao chừng 14m cũng được chuẩn bị từ trước tết để đến ngày Thìn đem ra đồng dựng làm cây nêu.

Trên ngọn cây nêu được treo một vòng còn hình tròn rộng chừng 1m, giữa vòng còn là lỗ còn rộng gần 1 gang tay được dán bằng giấy, một mặt màu đỏ tượng trưng cho mặt trời, mặt kia màu trắng (hoặc xanh) tượng trưng cho mặt trăng.

Sau phần cúng mâm lễ là đến nghi thức ném còn. Những người có mặt dự lễ chia nhau đứng về hai phía của vòng còn, mỗi người từ bên này sẽ cầm quả còn ném sao cho quả còn xuyên thủng lỗ còn. Người từ bên kia cũng ném theo hướng ngược lại.

Khi lỗ còn bị quả còn xuyên thủng thì nghi thức ném còn kết thúc. Quả còn may mắn xuyên thủng lỗ còn sẽ được người dân nhặt đem về đặt trong hũ gạo với niềm tin sẽ mang lại no ấm cho gia đình.

Theo ông Sần Cháng, ném còn không chỉ là một trò chơi thử thách kỹ năng, độ chính xác của người chơi mà là một nghi thức mang ý nghĩa phồn thực. Quả còn xuyên qua lỗ còn tượng trưng cho quan hệ nam nữ, thể hiện sự âm dương giao hòa với mong muốn mọi sự tốt lành, may mắn.

“Vì thế, quả còn cứ được tung lên cho đến khi xuyên thủng được lỗ còn mới thôi. Nếu ném tất cả các quả còn mà lỗ còn vẫn chưa thủng, người ta phải buộc dây vào hòn đá thay quả còn, thậm chí dùng súng bắn, vì ai nấy đều tin rằng nếu hạ nêu xuống mà vòng còn chưa bị xuyên thủng thì cả làng suốt năm không được may mắn” – ông Sần Cháng kể.

Giao duyên trên sân còn

Cũng từ ý nghĩa phồn thực, mong muốn âm dương hòa quyện nên sân còn là nơi trai gái gặp gỡ, làm quen rồi yêu nhau. Anh La Văn Sằng, 31 tuổi, ở thôn Làng Kim 1, chỉ về cậu con trai mới được tuổi rưỡi, nói: “Sản phẩm của hội ném còn đấy”!

Năm 2015, cô sinh viên sư phạm Thàn Thị Hồng về xã Quang Kim thực tập đúng vào dịp đầu năm mới khi các thôn bản tụ hội về vui lễ xuống đồng và trẩy hội ném còn. Nét đẹp thùy mị của cô đã chinh phục chàng trai người Giáy La Văn Sằng.

“Sợ vuột mất cơ hội, mình chủ động làm quen ngay trên sân còn, rồi yêu nhau, rồi cưới”.

Người Giáy có mặt ở nhiều tỉnh phía Bắc, nhiều nhất là Lào Cai, Lai Châu, Hà Giang. Ở Sa Pa (Lào Cai), người Giáy sống tập trung ở thôn Tả Van, xã Tả Van với khoảng 200 hộ.Ngay như những năm chiến tranh, vùng đất Sa Pa này không bị ảnh hưởng nhiều của chiến sự nên lễ xuống đồng vẫn được tổ chức đều đặn hằng năm, chưa năm nào thiếu cả

— Ông Sần Cháng —

Hoàng Bách (tổng hợp)


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Môi trường – ngành hot tương lai

(khoahocdoisong.vn) - Môi trường được đánh giá là một trong những lĩnh vực "hot" trong tương lai, đặc biệt là ngành chính sách môi trường, quản lý môi trường, khoa học môi trường. Nhưng vì sao hiện tại "nguội lạnh"?

Thí sinh trượt oan: "Không một trường ĐH nào lại muốn loại bỏ thí sinh"

(khoahocdoisong.vn) - TS Trần Minh Hùng, Hiệu trưởng Trường Đại học Đồng Nai khẳng định, Không một trường đại học nào lại muốn loại bỏ thí sinh đã trúng tuyển vào trường mình. Là do không còn cách nào khác.

Hãng bay tăng số máy bay, cơ quan quản lý lo gặp khó tài chính

(khoahocdoisong.vn) - Ngày 14/8/2019, Bamboo Airways đã được đồng ý điều chỉnh chủ trương tăng quy mô đội bay lên 30 máy bay đến năm 2023. Để đạt mục tiêu này, thách thức về tài chính đối với Bamboo Airways là vô cùng lớn.

Tập dưỡng sinh đẩy lùi viêm mao mạch dị ứng - Kỳ 1

(khoahocdoisong.vn) - Bị thoát vị đĩa đệm và biến chứng của bệnh viêm mao mạch dị ứng gây đau nhức xương khớp… nhờ kiên trì tập luyện bộ môn Yoga và thể dục dưỡng sinh, bà Nguyễn Thị Thủy (56 tuổi, khu 212 Tân Xuân, Xuân Đỉnh, Hà Nội) đã đẩy lùi được cơn đau xương khớp, cơ thể dẻo dai và tinh thần thoải mái hơn.

Giải độc cơ thể

(khoahocdoisong.vn) - Các hoạt động vệ sinh thường ngày như tắm, gội, đánh răng... cũng là việc nhằm giải độc cho cơ thể khỏi những chất độc hại tiếp xúc hàng ngày.

Đốt mỡ hiệu quả bằng tập luyện

(khoahocdoisong.vn) - Không phải loại mỡ nào cũng giống nhau và không có cách đánh tan mỡ nào hiệu quả hết với tất cả mọi người.

Phòng biến chứng của tăng huyết áp

(khoahocdoisong.vn) - Tăng huyết áp là một bệnh lý tiến triển âm thầm và gây ra nhiều biến chứng. Việc phòng ngừa bệnh và biến chứng của bệnh là rất cần thiết và chúng ta có thể hoàn toàn thực hiện được.

Mới nhất

Liên danh Hải Đăng - Thuận An trúng gói thầu hơn 300 tỷ đồng tại Tây Ninh

Bất động sản - Thái Bình - 07:08 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Liên danh Công ty CP Hải Đăng - Công ty CP Phát triển xây dựng và Thương mại Thuận An vừa trúng gói thầu thi công xây dựng công trình đường tỉnh 793 đoạn từ Km0+00 đến Km24+00 và các cầu Suối Núc, Kênh Tân Hưng, Suối Ky thuộc tỉnh Tây Ninh.

Tập dưỡng sinh đẩy lùi viêm mao mạch dị ứng - Kỳ 1

Chữa bệnh không dùng thuốc - Kiều Anh - 07:06 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Bị thoát vị đĩa đệm và biến chứng của bệnh viêm mao mạch dị ứng gây đau nhức xương khớp… nhờ kiên trì tập luyện bộ môn Yoga và thể dục dưỡng sinh, bà Nguyễn Thị Thủy (56 tuổi, khu 212 Tân Xuân, Xuân Đỉnh, Hà Nội) đã đẩy lùi được cơn đau xương khớp, cơ thể dẻo dai và tinh thần thoải mái hơn.

Vingroup tài trợ 20 dự án khoa học Việt

Kinh tế - Hồng Linh - 07:04 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ngày 19/8/2019, sau 6 tháng công bố nhận tài trợ các dự án khoa học và công nghệ định hướng ứng dụng, Quỹ Đổi mới sáng tạo Vingroup (VINIF), thuộc tập đoàn Vingroup, đã công bố tài trợ 124 tỷ VND cho 20 dự án khoa học và công nghệ trong nhiều lĩnh vực quan trọng.

Thái Nguyên tìm nhà đầu tư thực hiện 2 dự án hơn 1.000 tỷ đồng

Bất động sản - Thái Bình - 07:04 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ban Quản lý thực hiện dự án xây dựng cấp bách hệ thống chống lũ lụt sông Cầu kết hợp hoàn thiện hạ tầng đô thị hai bờ sông Cầu (tỉnh Thái Nguyên) đang thực hiện thủ tục chọn nhà đầu tư đối với 2 dự án có tổng mức đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng.

340 gian hàng trong nước và quốc tế tham gia Vietfish 2019

Kinh tế - Nhật Nam - 07:04 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Từ ngày 29 - 31/8/2019 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn sẽ diễn ra Hội chợ triển lãm thủy sản quốc tế 2019 (Vietfish 2019) lần thứ 21.

Môi trường – ngành hot tương lai

Giáo dục - Mai Nguyễn - 07:02 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Môi trường được đánh giá là một trong những lĩnh vực "hot" trong tương lai, đặc biệt là ngành chính sách môi trường, quản lý môi trường, khoa học môi trường. Nhưng vì sao hiện tại "nguội lạnh"?

TPHCM: Ghép gan thành công cho bé sinh non, suy gan giai đoạn cuối

Khỏe - Hữu Thông - 06:59 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Đây là ca ghép gan đầu tiên tại Việt Nam mà người hiến là ông nội và người nhận là một bé từng sinh non 3 tháng do Bệnh viện Nhi Đồng 2, TPHCM thực hiện.

Cơ chế vải kháng khuẩn

Hỏi đáp - Hà Bình - 06:58 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Vải sợi kháng khuẩn, thế giới đã sử dụng nhiều và đúng là nó có tính kháng khuẩn. Nhưng quy trình sản xuất phải được làm nghiêm ngặt.

Thu 26 tỷ đồng nợ đọng bảo hiểm trong 8 tháng đầu năm

Thời sự - Quốc Trọng - 06:57 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - 6 tỉnh, thành phố gồm Cao Bằng, Quảng Nam, Bắc Ninh, Cà Mau, Phú Yên, Bình Dương đã thu 26 tỷ đồng nợ đọng chính sách bảo hiểm.

Giải độc cơ thể

Hỏi đáp - Hà Bình - 06:56 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Các hoạt động vệ sinh thường ngày như tắm, gội, đánh răng... cũng là việc nhằm giải độc cho cơ thể khỏi những chất độc hại tiếp xúc hàng ngày.

Gia Lai: Liên danh 3 nhà thầu trúng gói thầu 139 tỷ đồng tại huyện Đắk Pơ

Bất động sản - Thái Bình - 06:54 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Gói thầu Xây dựng công trình Hồ chứa nước Tầu Dầu 2, huyện Đắk Pơ, tỉnh Gia Lai vừa được trao cho Liên danh Công ty CP Xây dựng thủy lợi I - Công ty CP Trường Sơn 145 - Công ty TNHH Xây dựng Thuận Nguyên.

Đốt mỡ hiệu quả bằng tập luyện

Tư vấn - Hà Bình - 06:53 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Không phải loại mỡ nào cũng giống nhau và không có cách đánh tan mỡ nào hiệu quả hết với tất cả mọi người.

Phòng biến chứng của tăng huyết áp

Khỏe - Thúy Nga - 06:44 22/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Tăng huyết áp là một bệnh lý tiến triển âm thầm và gây ra nhiều biến chứng. Việc phòng ngừa bệnh và biến chứng của bệnh là rất cần thiết và chúng ta có thể hoàn toàn thực hiện được.

Xe khách Phương Trang tăng tốc 63 km/h khi xảy ra tai nạn

Thời sự - Ngọc Tân - 21:17 21/08/2019
Cơ quan chức năng xác định xe khách biển số Phú Yên không có dữ liệu hành trình, trong khi xe Phương Trang tăng tốc từ 58 lên 63 km/h vào lúc xảy ra tai nạn sáng 21/8.

Cách chức Bí thư Ban cán sự Đảng Viện KSND tỉnh ​Kon Tum

Thời sự - H.Hà - 21:08 21/08/2019
Ngày 21/8, Ủy Ban Kiểm tra Tỉnh ủy Kon Tum cho biết, Ban Thường vụ Tỉnh ủy quyết định thi hành kỷ luật ông Hoàng Văn Phước bằng hình thức cách chức Bí thư Ban cán sự Đảng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh nhiệm kỳ 2010-2015 và 2015-2020.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO