--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Kiến nghị dừng phát triển mới điện than

BẢO KHÁNH - 14:00 10/03/2021

(khoahocdoisong.vn) - Lo lắng về những hệ lụy môi trường gặp phải khi phát triển điện than, nhiều nhà khoa học đã đề xuất không phát triển mới các dự án điện than mà tập trung vào năng lượng tái tạo.

Tăng điện than là nguy cơ cho môi trường

Liên minh năng lượng bền vững Việt Nam (VSEA), Liên minh Phòng chống các Bệnh không lây nhiễm Việt Nam (NCDs-VN) và Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam (VRN) vừa gửi kiến nghị góp ý dự thảo quy hoạch điện VIII đến Bộ Công Thương. Theo dự thảo, trong vòng 10 năm tới (2021 - 2030) nhiệt điện than vẫn được ưu tiên tăng mạnh – bổ sung khoảng 17GW điện than mới vào hệ thống.

Bà Ngụy Thị Khánh, Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh GreenID cho hay, bài học phát triển nhiệt điện than ở giai đoạn trước (2016 - 2020) cho thấy, loại hình này gặp rất nhiều khó khăn về huy động vốn, người dân và chính quyền địa phương không ủng hộ… dẫn tới chỉ đạt được khoảng 57,6% kế hoạch theo QHĐ VII điều chỉnh. Trong giai đoạn 5 năm vừa qua, chỉ có khoảng 7GW điện than vào vận hành, trong đó riêng năm 2020 chỉ có duy nhất 1 tổ máy (0,6GW) vào vận hành. Những khó khăn này sẽ tiếp tục trong tương lai, dẫn tới nguy cơ tiếp tục chậm tiến độ của các dự án điện than.

Ngoài ra, 86% công suất nguồn than mới phải sử dụng nhiên liệu nhập khẩu cho thấy sự phụ thuộc lớn vào nguồn cung bên ngoài, trong khi khả năng nhập khẩu từ các nguồn đang được xác định trong dự thảo dự báo gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng tới an ninh năng lượng quốc gia. Các nhà máy điện than mới với công nghệ cao hơn không giải quyết được triệt để vấn đề môi trường, đồng thời khiến loại hình này trở nên đắt đỏ hơn so với phát triển các nguồn năng lượng tái tạo.

Tiếp tục phát triển điện than mới sẽ đặt Việt Nam ở chiều ngược lại với xu thế của thế giới và nỗ lực thực hiện mục tiêu khí hậu của Thỏa thuận Paris. Để đạt được mục tiêu này thời hạn muộn nhất phải đóng cửa tất cả các nhà máy điện than trên toàn cầu là năm 2040. Các nhà máy điện than như dự thảo hiện tại sẽ tiếp tục vận hành ít nhất tới năm 2050, thậm chí tới 2070.

Theo bản kiến nghị, với cơ cấu nguồn điện đề xuất thì tổng lượng phát thải bụi ô nhiễm tăng liên tục từ 9,5 nghìn tấn vào năm 2020 tới trên 42 nghìn tấn năm 2035 (tăng khoảng 4 lần). Lượng phát thải này tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm không khí, tác động đến môi trường sinh thái và sức khỏe cộng đồng. Lượng phát thải này được xác định chủ yếu từ các nhà máy nhiệt điện than có trong quy hoạch.

13 tỷ USD/năm

ThS Phạm Xuân Hòe, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng cho biết, để thu xếp được khoảng 13 tỷ USD/năm làm điện than là rất khó. Khả năng thu xếp của tập đoàn trong nước vào khoảng 3 tỷ USD/năm. 77% còn lại phải huy động từ đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp và hộ dân trong nước. Trong bối cảnh các chính phủ, chủ đầu tư, tổ chức tài chính và phi tài chính đang thoái vốn khỏi điện than, doanh nghiệp tư nhân trong nước không đủ tiềm lực đầu tư cho các dự án lớn, tính khả thi huy động vốn cho phát triển điện than là rất thấp, hoặc rủi ro cao khi phụ thuộc vào một nguồn cấp vốn duy nhất là Trung Quốc.

Trong khi đó, theo dự thảo, tổng công suất năng lượng tái tạo (điện mặt trời và điện gió) được huy động vào cơ cấu nguồn rất thấp so với tiềm năng: Chỉ khoảng 4 - 5% vào năm 2030 và 13 - 16% vào năm 2045. Chỉ có khoảng 2GW điện mặt trời được đưa vào vận hành, điện mặt trời kết hợp với nông nghiệp không được xem xét và có cơ chế khuyến khích phát triển. Điện gió ngoài khơi và thủy điện tích năng cũng chưa được đưa vào dự thảo.

Làn sóng thoái vốn khỏi điện than của thế giới diễn ra ngày một mạnh mẽ hơn, trong khi quy hoạch điện VIII vẫn để cả 2 giai đoạn 2021 - 2030 và 2030 - 2045 tiếp tục phát triển nhiệt điện than. Hiện tại có lẽ gần như chỉ còn Trung Quốc mong muốn tài trợ cho nhiệt điện than để họ chuyển dịch bỏ đi các nhà máy nhiệt điện than của họ. Các điều kiện vay vốn, chỉ định nhà thầu và chính sách mềm về ngoại giao nợ sẽ mang lại nhiều hệ lụy…

“Căn cứ Luật Quy hoạch, Luật Tiếp Công dân và từ những phân tích trên chúng tôi kiến nghị Bộ Công Thương không phát triển thêm các dự án điện than mới, đặc biệt là trong giai đoạn 10 năm tới, thay vào đó ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời phân tán và điện gió”, bản kiến nghị nêu.


(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---