Thứ 7, 23/02/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Khám phá văn bia vua Lê trên vách đá Sơn La

Dọc đường - 05/09/2018 17:53
Khám phá văn bia vua Lê trên vách đá Sơn La
Trải qua 500 năm sương gió dập vùi, văn bia cổ Quế Lâm Ngự Chế – một văn bia thời Lê trên vách đá cao ngất trời vẫn còn rõ từng li, từng nét.

Trải qua 500 năm sương gió dập vùi, văn bia cổ Quế Lâm Ngự Chế là văn bia thời Lê trên một vách đá cao ngất trời vẫn còn rõ từng li, từng nét. Những chữ nghĩa là lời thơ của vị vua tài hoa Lê Thái Tông đã cất công dẹp yên vùng đất phên dậu vốn bị các tù trưởng nổi loạn.

Báo Ké ngang trời

Là người Tây Bắc hoặc Sơn La thì hẳn ai cũng biết về văn bia Quế Lâm Ngự Chế trên một ngọn núi có tên Báo Ké. Ấy là tôi gọi tắt vậy cho dễ hiểu, còn đầy đủ hơn thì phải gọi là Thẳm Báo Ké mà dịch ra tiếng Kinh nghĩa là “hang trai già”. Khoan hãy nói về sự tích của hang đá lạ này, mà thử đi sâu hơn chút nữa về nơi mà vua Lê đã chọn khắc chữ.

Dù được phát hiện từ năm 1965, nhưng cho đến nay Quế Lâm Ngự Chế mới trở thành tâm điểm của giới làm sử nước nhà. Cũng nhờ thế mà cái hang vô danh Báo Ké trở thành thắng cảnh tuyệt vời. Kể cho công bằng thì Báo Ké không có gì nổi bật cả, chỉ có độ cao là khó có ngọn núi nào xung quanh địch được.

Ngọn núi đồ sộ nằm giữa TP.Sơn La trông giống như người khổng lồ có cái đầu nhọn. Người ta gọi Báo Ké là đường lên giời. Lên đến ngọn phóng tầm mắt xuống thì bao quát được cả một vùng rộng lớn. Xưa, quân Pháp cũng từng dùng ngọn núi này mà quan sát Tây Bắc. Cho nên dù ít hay nhiều, Báo Ké cũng được ví như nhân chứng của những đợt thăng trầm gươm giáo.

Nhờ một người bạn cũ theo tu phái Nam Tông ở Ấn Độ về nước thăm Báo Ké mà tôi có dịp ghé ngó văn bia. Đường lên Quế Lâm Ngự Chế gối những bậc thang lưng chừng núi vòng vo qua rừng trúc như bị tách biệt khỏi chốn ồn ào phố xá. Người bạn tu đếm đủ 1.008 bậc trước khi chân chạm tới cửa động văn bia.

Tôi hỏi xem con số ấy có nghĩa gì không? Người bạn lắc đầu bảo có mà không, không mà có. Ngẫm ra con số 1008 thì không nghĩa gì thật, nhưng bỏ một số 0 thì lại nghĩa lý hai bề. Bề một là con số 108 anh hùng Lương Sơn Bạc trong Thủy Hử truyện của Thi Nại Am bên Tầu.

Bề hai là nghĩa lý nhà Phật. Xâu chuỗi tràng hạt bồ đề có 108 hạt, tượng trưng cho 108 phiền não của chúng sinh. Nó cũng biểu trưng cho 108 cuốn sách Luật và Luận ghi lời Phật dạy đệ tử tu học. Còn nếu tỉ mỉ tí nữa và để ý hơn tí nữa thì tiếng chuông nhà chùa đều được gióng theo một thời khóa nhất định. Mỗi ngày hai thời, mỗi thời 108 tiếng.

Không biết bậc lên Báo Ké có dụng ý gì sâu sắc không, nhưng người vượt thiên lý lộ đến nơi chắc cũng trải qua 108 nỗi phiền để rồi khi nhìn xuống dưới thì buồn khổ tan hết theo gió. Và khi ngó lên thì văn bia bằng Hán cổ cứ uy nghi như thánh chỉ vua ban, từ 500 năm trước mà lại ngỡ hôm nay.

Tam quan đền thờ vua Lê Thái Tông.

Lời thơ trên vách đá

Đứng dưới văn bia, lần giở sử đất Tây Bắc mới rõ hơn 500 năm trước vùng này được nhập vào non nước Đại Việt từ 1479 đời vua Lê Thánh Tông. Sơn La tên cũ là xứ Hưng Hóa với tộc người sống đa dạng, nhưng số nhiều là người Thái trắng và Thái đen.

Quan triều Trần Nguyễn Bá Thông đánh giá xứ Hưng Hóa thế này: Quan ải Ai Lao, liên lạc tiện đường, biên giới Vân Nam, khống chế mọi mặt. Là nơi suy yếu của trăm man, cửa ngõ sáu chiếu. Chẽ giữ các trấn, như dậu như phên, án ngữ miền thượng du làm then, làm chốt. Thật là phủ kho ngoài biên giới quốc gia, là nơi chứa chất ngàn vạn châu báu.

Nguyễn Trãi trong “Dư địa chí” cũng nhận định: Miền này là phên dậu thứ hai ở phía Tây. Đến thời Hậu Lê, Phan Huy Chú trong “Lịch triều hiến chương loại chí” ghi lại: Đây là vùng núi hiểm trở, có thể làm căn cứ, nguồn lợi dồi dào, lúc nào cũng sung túc, là nơi xung yếu của miền thượng du.

Triều vua Lê gồm Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông và Lê Thánh Tông đã 8 lần dẫn quân chinh phạt. Và cũng chỉ sang thời Lê Sơ với chính quyền vững mạnh do Lê Lợi xây dựng và tổ chức khiến miền Tây Bắc thực sự khuôn mình vào lãnh thổ Đại Việt.

Văn bia Quế Lâm Ngự Chế khắc trên vách đá từ năm 1440.

Phải nói rằng, cuộc chiến thống nhất đã kéo dài cả chục năm ròng mà mở đầu chinh phạt Đèo Cát Hãn ở Mường Lay của Lê Thái Tổ. Rồi vua Lê Thái Tông tiếp tục đem quân chinh phạt tù trưởng Thượng Nghiễm ở Mường Muổi.  Từ đó các tù trưởng Tây Bắc mới thường xuyên về chầu vua Lê và giúp triều đình phong kiến bảo vệ vùng biên giới Tây Bắc.

Trên đường hồi triều, nhà vua cùng quân sỹ nghỉ chân tại Động La (Thẳm Báo Ké) và để lại bài thơ và lời tựa gồm 14 dòng, mỗi dòng 10 chữ với 140 chữ Hán được lược dịch như sau:

“Quế lâm Động chủ Ngự chế: Tư tưởng Thuận Châu là Thượng Nghiễm phản nghịch, vong ơn bội nghĩa, đem quân theo người Ai Lao làm phản. Thân chinh điều khiển sáu quân tới trị nó. Thượng Nghiễm kế cùng lực tận, dâng voi xin hàng. Ta thương nó quỳ bò không mang vũ khí, không nỡ chém bèn tha tội cho nó, rồi đem quân trở về để lại một bài thơ rằng:

Nghĩ tới người xa đêm khổ thân/Thổ tù sao lại dám quên thân/Thế gian đã có anh hùng chúa/Thiên hạ ai tha kẻ nghịch thần/Đường xá khó khăn đừng cậy hiểm/Hang cùng đá ấm áp hơn xuân/Yên được dân lành nhơ nhớp hết/Dân xa được hưởng tấm lòng nhân” (năm đầu niên hiệu Đại Bảo Canh Tuất 1440, ngày lành giữa tháng 3).

Bàn thờ vua Lê trên Thẳm Báo Ké.

Trai già giữ bia

Hơn 500 năm kể từ khi vua Lê cho khắc văn bia trên vách đá Báo Ké, đến nay từng chữ vẫn rõ nét mặc cho mưa gió khắc nghiệt miền cao. Các cụ già vùng này bảo rằng, có một người trai già canh giữ văn bia nên quỷ thần mới không xóa nhòa đi được.

Báo Ké còn được gọi là “trai già” bởi xưa kia có một gia đình rất nghèo khổ, cơm không có ăn, áo không có mặc. Gia đình có một người con trai đã đến tuổi lấy vợ nhưng vì nghèo quá không lấy được vợ, tuổi ngày càng cao, chàng trai xấu hổ bỏ nhà ra đi để kiếm ăn qua ngày.

Một hôm đi ngang qua núi, thấy có một cái hang, vào trong thấy phong cảnh hữu tình, khí hậu mát mẻ, trong hang lại có nước liền chọn chỗ đó làm nhà ở cho mình. Một ngày kia, anh ta gặp được một cô gái cao tuổi nhưng cũng chưa có chồng, thấy người cùng cảnh ngộ với mình liền rủ lên ở cùng.

Năm tháng trôi đi, gia đình chàng trai và cô gái tìm khắp nơi mà không thấy. Cho đến một hôm họ kéo lên núi, vào hang thấy hai người đang ngồi tình tứ, cô gái thấy đông người xấu hổ liền bỏ đi mất, chàng trai vẫn ở đó một mình cho tới già.

Người địa phương nhiều lần lên núi, nhưng thấy tượng đá trai già liền phải đi xuống. Họ tin rằng, vị trai già kia đang trông nom văn bia và chờ đợi một người con gái đến an ủi.

“Văn bia Quế Lâm Ngự Chế viết trên vách đá Thẳm Báo Ké năm 1440 nhưng mãi đến 1965 mới được phát hiện. Năm 1994, văn bia được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử Quốc gia. Nơi đây cũng được xây dựng đền thờ vua Lê Thái Tông, là chốn tâm linh thiêng liêng của bà con Tây Bắc”.

Bà Vũ Thị Linh (Giám đốc Bảo tàng tỉnh Sơn La).

Trần Hòa


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Thượng đỉnh Mỹ-Triều lần 2: Cơ hội ghi dấu ấn Việt Nam vào lịch sử

Với vai trò nước tổ chức, Việt Nam không chỉ tạo điều kiện cho hai bên trao đổi, mà qua đó còn có cơ hội thúc đẩy quan hệ với hai nước, đóng góp vào duy trì hòa bình thế giới.

Tự làm bác sĩ - Nguy hiểm cận kề

Theo thống kê chưa đầy đủ, hàng năm có hàng trăm ca dị ứng thuốc với những hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh.

Lương cán bộ, công chức cấp xã năm 2019 tính như thế nào

Cùng với việc tăng lương cơ sở lên 1,49 triệu đồng/tháng (áp dụng từ ngày 1/7/2019), mức lương của cán bộ, công viên chức cũng sẽ được điều chỉnh, trong đó có các cán bộ và công chức cấp xã.

Vụ cô gái giao gà bị giết, Giám đốc CA tỉnh nói 'dư luận đừng đánh bùn sang ao'

Thiếu tướng Sùng A Hồng - Giám đốc Công an tỉnh Điện Biên cho biết: Bí thư Tỉnh ủy đã đề nghị Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy kiến nghị Ban Tuyên giáo Trung ương,...

Bảng chỉ số thai nhi cân nặng chiều dài chuẩn theo tuần tuổi

Khi mẹ bầu đi siêu âm bác sĩ thường trả phiếu kết quả với những chỉ số như chiều dài đầu mông, chiều dài xương đùi, đường kính lưỡng đỉnh, cân nặng thai nhi...

Chủ tọa khuyên vợ 'vua cà phê' về nuôi con có thiên vị, trái luật?

Khoahocdoisong.vn) - "Lời của vị chủ tọa chưa được khéo nhưng cuối cùng đã làm thay đổi quyết định của bà Thảo là rút đơn ly hôn, xem như lời khuyên này có hiệu quả",

Bất động sản 2019: Hà Nội, Đà Nẵng và Tp.HCM vẫn là tâm điểm

(khoahocdoisong.vn) - Hà Nội, Đà Nẵng và Tp.HCM tiếp tục được kỳ vọng sẽ là những "điểm nóng" của thị trường bất động sản trong năm 2019.

Mới nhất

Vụ cô gái giao gà bị giết, Giám đốc CA tỉnh nói 'dư luận đừng đánh bùn sang ao'

Pháp luật - Tiến Anh - 07:43 23/02/2019
Thiếu tướng Sùng A Hồng - Giám đốc Công an tỉnh Điện Biên cho biết: Bí thư Tỉnh ủy đã đề nghị Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy kiến nghị Ban Tuyên giáo Trung ương,...

Tự làm bác sĩ - Nguy hiểm cận kề

Khỏe - Minh Khoa - 07:39 23/02/2019
Theo thống kê chưa đầy đủ, hàng năm có hàng trăm ca dị ứng thuốc với những hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh.

Bảng chỉ số thai nhi cân nặng chiều dài chuẩn theo tuần tuổi

Khỏe - 07:36 23/02/2019
Khi mẹ bầu đi siêu âm bác sĩ thường trả phiếu kết quả với những chỉ số như chiều dài đầu mông, chiều dài xương đùi, đường kính lưỡng đỉnh, cân nặng thai nhi...

Lương cán bộ, công chức cấp xã năm 2019 tính như thế nào

Kinh tế - 07:33 23/02/2019
Cùng với việc tăng lương cơ sở lên 1,49 triệu đồng/tháng (áp dụng từ ngày 1/7/2019), mức lương của cán bộ, công viên chức cũng sẽ được điều chỉnh, trong đó có các cán bộ và công chức cấp xã.

Thượng đỉnh Mỹ-Triều lần 2: Cơ hội ghi dấu ấn Việt Nam vào lịch sử

Thời sự - 07:30 23/02/2019
Với vai trò nước tổ chức, Việt Nam không chỉ tạo điều kiện cho hai bên trao đổi, mà qua đó còn có cơ hội thúc đẩy quan hệ với hai nước, đóng góp vào duy trì hòa bình thế giới.

Cứu bệnh nhân u trung thất xâm lấn tim, phổi

Y học và đời sống - Thúy Nga - 15:43 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Nhờ sự kết hợp nhiều chuyên khoa các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai đã cứu bệnh nhân có khối u trung thất lớn xâm lấn tim, phổi, làm tắc mạch...

Đau bụng, buồn nôn sau uống rượu

Khỏe - Phạm Hằng - 15:42 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Đối với những người thường xuyên uống rượu biểu hiện người mệt mỏi, buồn nôn, đau bụng… thì cần thăm khám bác sĩ.

Cẩn trọng khi chơi tàu lượn cao tốc

Khoa học - Bảo Khánh - 15:42 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Tàu lượn cao tốc là trò chơi phổ biến tại các khu vui chơi. Không ít vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra, song vẫn thu hút sự hiếu kỳ của không ít bạn trẻ.

Bài thuốc nam chữa bệnh thận

Khỏe - Phạm Hằng - 15:41 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Bài thuốc nam này đã cứu mạng được rất nhiều người do mắc chứng nan y về thận, suy thận, thận hư nhễm mỡ...

Phương pháp điều trị xẹp đốt sống nặng do loãng xương

Y học và đời sống - Mai Nguyễn - 14:15 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Vít nở rỗng nòng có thể bơm xi măng qua thân vít, vừa làm chắc vít, vừa bổ sung xi măng vào trong thân đốt “xi măng cốt sắt” điều trị xẹp đốt sống nặng.

Người sau khi đặt stent tim nên ăn gì?

Khỏe - Nguyễn Mai - 14:14 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Sau khi đặt stent tim, người bệnh nên ăn cá ít nhất hai lần mỗi tuần, giữ cân nặng lý tưởng, tránh hút thuốc lá.

Để máy phát điện ở khu riêng

Hỏi đáp - PV - 14:14 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Khi vận hành, máy phát điện phải được đặt ở vị trí thoáng, không ẩm ướt.

Làm đồ chơi sáng tạo an toàn

Hỏi đáp - PV - 14:14 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Có nhiều cách để tự làm đồ chơi sáng tạo nhưng cũng rất an toàn, không nhất thiết phải sử dụng các linh kiện điện tử như pin hay các hóa chất.

-Ung thư đại tràng di căn có phẫu thuật

Bác sĩ của bạn - NHật Hà - 14:13 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ung thư đại tràng có di căn một ổ, nếu phẫu thuật cắt đại tràng và cắt nhân di căn vẫn cho kết quả khả quan, chỉ định phẫu thuật cho các di căn hạ vùng.

Trung tâm báo chí gấp rút hoàn thiện trước thềm Hội nghị Mỹ - Triều

Thời sự - 14:13 22/02/2019
(Khoahocdoisong.vn) - Trung tâm báo chí được thiết lập tại Cung văn hóa Hữu nghị Việt - Xô (Hà Nội) sẽ là nơi diễn ra các hoạt động đưa tin về Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO