Chủ nhật, 24/03/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Khám phá văn bia vua Lê trên vách đá Sơn La

Dọc đường - 05/09/2018 17:53
Khám phá văn bia vua Lê trên vách đá Sơn La
Trải qua 500 năm sương gió dập vùi, văn bia cổ Quế Lâm Ngự Chế – một văn bia thời Lê trên vách đá cao ngất trời vẫn còn rõ từng li, từng nét.

Trải qua 500 năm sương gió dập vùi, văn bia cổ Quế Lâm Ngự Chế là văn bia thời Lê trên một vách đá cao ngất trời vẫn còn rõ từng li, từng nét. Những chữ nghĩa là lời thơ của vị vua tài hoa Lê Thái Tông đã cất công dẹp yên vùng đất phên dậu vốn bị các tù trưởng nổi loạn.

Báo Ké ngang trời

Là người Tây Bắc hoặc Sơn La thì hẳn ai cũng biết về văn bia Quế Lâm Ngự Chế trên một ngọn núi có tên Báo Ké. Ấy là tôi gọi tắt vậy cho dễ hiểu, còn đầy đủ hơn thì phải gọi là Thẳm Báo Ké mà dịch ra tiếng Kinh nghĩa là “hang trai già”. Khoan hãy nói về sự tích của hang đá lạ này, mà thử đi sâu hơn chút nữa về nơi mà vua Lê đã chọn khắc chữ.

Dù được phát hiện từ năm 1965, nhưng cho đến nay Quế Lâm Ngự Chế mới trở thành tâm điểm của giới làm sử nước nhà. Cũng nhờ thế mà cái hang vô danh Báo Ké trở thành thắng cảnh tuyệt vời. Kể cho công bằng thì Báo Ké không có gì nổi bật cả, chỉ có độ cao là khó có ngọn núi nào xung quanh địch được.

Ngọn núi đồ sộ nằm giữa TP.Sơn La trông giống như người khổng lồ có cái đầu nhọn. Người ta gọi Báo Ké là đường lên giời. Lên đến ngọn phóng tầm mắt xuống thì bao quát được cả một vùng rộng lớn. Xưa, quân Pháp cũng từng dùng ngọn núi này mà quan sát Tây Bắc. Cho nên dù ít hay nhiều, Báo Ké cũng được ví như nhân chứng của những đợt thăng trầm gươm giáo.

Nhờ một người bạn cũ theo tu phái Nam Tông ở Ấn Độ về nước thăm Báo Ké mà tôi có dịp ghé ngó văn bia. Đường lên Quế Lâm Ngự Chế gối những bậc thang lưng chừng núi vòng vo qua rừng trúc như bị tách biệt khỏi chốn ồn ào phố xá. Người bạn tu đếm đủ 1.008 bậc trước khi chân chạm tới cửa động văn bia.

Tôi hỏi xem con số ấy có nghĩa gì không? Người bạn lắc đầu bảo có mà không, không mà có. Ngẫm ra con số 1008 thì không nghĩa gì thật, nhưng bỏ một số 0 thì lại nghĩa lý hai bề. Bề một là con số 108 anh hùng Lương Sơn Bạc trong Thủy Hử truyện của Thi Nại Am bên Tầu.

Bề hai là nghĩa lý nhà Phật. Xâu chuỗi tràng hạt bồ đề có 108 hạt, tượng trưng cho 108 phiền não của chúng sinh. Nó cũng biểu trưng cho 108 cuốn sách Luật và Luận ghi lời Phật dạy đệ tử tu học. Còn nếu tỉ mỉ tí nữa và để ý hơn tí nữa thì tiếng chuông nhà chùa đều được gióng theo một thời khóa nhất định. Mỗi ngày hai thời, mỗi thời 108 tiếng.

Không biết bậc lên Báo Ké có dụng ý gì sâu sắc không, nhưng người vượt thiên lý lộ đến nơi chắc cũng trải qua 108 nỗi phiền để rồi khi nhìn xuống dưới thì buồn khổ tan hết theo gió. Và khi ngó lên thì văn bia bằng Hán cổ cứ uy nghi như thánh chỉ vua ban, từ 500 năm trước mà lại ngỡ hôm nay.

Tam quan đền thờ vua Lê Thái Tông.

Lời thơ trên vách đá

Đứng dưới văn bia, lần giở sử đất Tây Bắc mới rõ hơn 500 năm trước vùng này được nhập vào non nước Đại Việt từ 1479 đời vua Lê Thánh Tông. Sơn La tên cũ là xứ Hưng Hóa với tộc người sống đa dạng, nhưng số nhiều là người Thái trắng và Thái đen.

Quan triều Trần Nguyễn Bá Thông đánh giá xứ Hưng Hóa thế này: Quan ải Ai Lao, liên lạc tiện đường, biên giới Vân Nam, khống chế mọi mặt. Là nơi suy yếu của trăm man, cửa ngõ sáu chiếu. Chẽ giữ các trấn, như dậu như phên, án ngữ miền thượng du làm then, làm chốt. Thật là phủ kho ngoài biên giới quốc gia, là nơi chứa chất ngàn vạn châu báu.

Nguyễn Trãi trong “Dư địa chí” cũng nhận định: Miền này là phên dậu thứ hai ở phía Tây. Đến thời Hậu Lê, Phan Huy Chú trong “Lịch triều hiến chương loại chí” ghi lại: Đây là vùng núi hiểm trở, có thể làm căn cứ, nguồn lợi dồi dào, lúc nào cũng sung túc, là nơi xung yếu của miền thượng du.

Triều vua Lê gồm Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông và Lê Thánh Tông đã 8 lần dẫn quân chinh phạt. Và cũng chỉ sang thời Lê Sơ với chính quyền vững mạnh do Lê Lợi xây dựng và tổ chức khiến miền Tây Bắc thực sự khuôn mình vào lãnh thổ Đại Việt.

Văn bia Quế Lâm Ngự Chế khắc trên vách đá từ năm 1440.

Phải nói rằng, cuộc chiến thống nhất đã kéo dài cả chục năm ròng mà mở đầu chinh phạt Đèo Cát Hãn ở Mường Lay của Lê Thái Tổ. Rồi vua Lê Thái Tông tiếp tục đem quân chinh phạt tù trưởng Thượng Nghiễm ở Mường Muổi.  Từ đó các tù trưởng Tây Bắc mới thường xuyên về chầu vua Lê và giúp triều đình phong kiến bảo vệ vùng biên giới Tây Bắc.

Trên đường hồi triều, nhà vua cùng quân sỹ nghỉ chân tại Động La (Thẳm Báo Ké) và để lại bài thơ và lời tựa gồm 14 dòng, mỗi dòng 10 chữ với 140 chữ Hán được lược dịch như sau:

“Quế lâm Động chủ Ngự chế: Tư tưởng Thuận Châu là Thượng Nghiễm phản nghịch, vong ơn bội nghĩa, đem quân theo người Ai Lao làm phản. Thân chinh điều khiển sáu quân tới trị nó. Thượng Nghiễm kế cùng lực tận, dâng voi xin hàng. Ta thương nó quỳ bò không mang vũ khí, không nỡ chém bèn tha tội cho nó, rồi đem quân trở về để lại một bài thơ rằng:

Nghĩ tới người xa đêm khổ thân/Thổ tù sao lại dám quên thân/Thế gian đã có anh hùng chúa/Thiên hạ ai tha kẻ nghịch thần/Đường xá khó khăn đừng cậy hiểm/Hang cùng đá ấm áp hơn xuân/Yên được dân lành nhơ nhớp hết/Dân xa được hưởng tấm lòng nhân” (năm đầu niên hiệu Đại Bảo Canh Tuất 1440, ngày lành giữa tháng 3).

Bàn thờ vua Lê trên Thẳm Báo Ké.

Trai già giữ bia

Hơn 500 năm kể từ khi vua Lê cho khắc văn bia trên vách đá Báo Ké, đến nay từng chữ vẫn rõ nét mặc cho mưa gió khắc nghiệt miền cao. Các cụ già vùng này bảo rằng, có một người trai già canh giữ văn bia nên quỷ thần mới không xóa nhòa đi được.

Báo Ké còn được gọi là “trai già” bởi xưa kia có một gia đình rất nghèo khổ, cơm không có ăn, áo không có mặc. Gia đình có một người con trai đã đến tuổi lấy vợ nhưng vì nghèo quá không lấy được vợ, tuổi ngày càng cao, chàng trai xấu hổ bỏ nhà ra đi để kiếm ăn qua ngày.

Một hôm đi ngang qua núi, thấy có một cái hang, vào trong thấy phong cảnh hữu tình, khí hậu mát mẻ, trong hang lại có nước liền chọn chỗ đó làm nhà ở cho mình. Một ngày kia, anh ta gặp được một cô gái cao tuổi nhưng cũng chưa có chồng, thấy người cùng cảnh ngộ với mình liền rủ lên ở cùng.

Năm tháng trôi đi, gia đình chàng trai và cô gái tìm khắp nơi mà không thấy. Cho đến một hôm họ kéo lên núi, vào hang thấy hai người đang ngồi tình tứ, cô gái thấy đông người xấu hổ liền bỏ đi mất, chàng trai vẫn ở đó một mình cho tới già.

Người địa phương nhiều lần lên núi, nhưng thấy tượng đá trai già liền phải đi xuống. Họ tin rằng, vị trai già kia đang trông nom văn bia và chờ đợi một người con gái đến an ủi.

“Văn bia Quế Lâm Ngự Chế viết trên vách đá Thẳm Báo Ké năm 1440 nhưng mãi đến 1965 mới được phát hiện. Năm 1994, văn bia được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử Quốc gia. Nơi đây cũng được xây dựng đền thờ vua Lê Thái Tông, là chốn tâm linh thiêng liêng của bà con Tây Bắc”.

Bà Vũ Thị Linh (Giám đốc Bảo tàng tỉnh Sơn La).

Trần Hòa


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

44 thí sinh ở Sơn La được nâng điểm là con cháu của ai?

Theo phụ huynh ở Sơn La, trong top những thí sinh có điểm thi cao bất thường của tỉnh, có không ít em là con, cháu của các cán bộ, lãnh đạo phòng, ban của tỉnh này.

Vì sao Hiệp hội Taxi Đà Nẵng quyết khởi kiện Grab?

(Khoahocdoisong.vn) - Ngày 23/3, đại diện Hiệp hội Taxi TP.Đà Nẵng cho hay, đơn vị này đang làm hồ sơ thủ tục pháp lý để khởi kiện Grab Việt Nam.

Cô Yến 'giải vong' không còn xuất hiện ở chùa Ba Vàng

Bà Phạm Thị Yến, người gieo rắc chuyện vong báo oán, ma quỷ ở chùa Ba Vàng (TP.Uông Bí, Quảng Ninh) vốn là một thợ may, hiện 'bỗng dưng' vắng mặt ở chùa.

Những công viên ở Hà Nội bị 'xén đất' làm nhà hàng, quán cà phê

Đất nhiều công viên ở Hà Nội bị biến tướng sai mục đích, thành các nhà hàng, quán nhậu, quán cà phê, thậm chí là bãi trông giữ xe.

Gian lận điểm thi ở Sơn La: 97 bài điểm chấm thẩm định thấp hơn điểm công bố

Theo Bộ GD&ĐT, kết quả chấm thẩm định cho thấy có 44 thí sinh với 95 bài thi trắc nghiệm và 2 bài thi ngữ văn có điểm thấp hơn điểm đã công bố.

Chùa Ba Vàng đột ngột ngừng 'gọi vong, cúng oan gia trái chủ'

(Khoahocdoisong.vn) - Ngày 23/3, chùa Ba Vàng thông báo với các phật tử về việc tạm thời dừng các hoạt động ‘gọi vong’ để cúng ‘oan gia trái chủ’.

Chuyên gia dinh dưỡng: Trứng là thực phẩm tốt hàng đầu, đừng để 10 'lời dọa' này đánh lừa

Theo chuyên gia dinh dưỡng, đây là 10 suy nghĩ sai lầm lớn nhất khi ăn trứng mà nhiều người tin rằng đúng. Điều này vô tình khiến cho bạn bị hoang mang và bỏ qua món ăn tuyệt vời.

Mới nhất

Vì sao cựu bí thư Bến Cát và giám đốc ngân hàng bị bắt?

Thời sự - 09:49 24/03/2019
(Khoahocdoisong.vn) - Cựu bí thư thị xã Bến Cát (Bình Dương) "bắt tay" với chủ đất và giám đốc chi nhánh ngân hàng bán tài sản đang thế chấp làm thất thoát gần 37 tỉ đồng.

44 thí sinh ở Sơn La được nâng điểm là con cháu của ai?

Thời sự - 09:38 24/03/2019
Theo phụ huynh ở Sơn La, trong top những thí sinh có điểm thi cao bất thường của tỉnh, có không ít em là con, cháu của các cán bộ, lãnh đạo phòng, ban của tỉnh này.

Trụ trì chùa Ba Vàng từng nhiều lần bị nhắc nhở

Thời sự - 09:18 24/03/2019
Giáo hội Phật giáo tỉnh Quảng Ninh nhắc nhở trụ trì chùa Ba Vàng thực hiện đúng giới luật và pháp luật, nhưng không tiến triển.

Vì sao Hiệp hội Taxi Đà Nẵng quyết khởi kiện Grab?

Thời sự - 09:08 24/03/2019
(Khoahocdoisong.vn) - Ngày 23/3, đại diện Hiệp hội Taxi TP.Đà Nẵng cho hay, đơn vị này đang làm hồ sơ thủ tục pháp lý để khởi kiện Grab Việt Nam.

Vì sao ông Nguyễn Đức Tài thôi ghế Tổng giám đốc Thế Giới Di Động?

Doanh nghiệp - 09:06 24/03/2019
Theo Nghị định 71/2017/NĐ-CP, từ 1/8/2020, Chủ tịch hội đồng quản trị các công ty đại chúng không được phép kiêm nhiệm chức danh Tổng giám đốc.

Từ 1/4 Tổng cục Hải quan thực hiện nhiều khoản thu không dùng tiền mặt

Thời sự - 09:02 24/03/2019
Theo đó, các khoản tiền như tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt, tiền phí, lệ phí và các khoản thu khác… sẽ được ủy thác và hướng dẫn nộp qua Kho bạc Nhà nước.

Tranh cãi thông tin uống trà quá nóng tăng gấp đôi nguy cơ ung thư

Thời sự - 08:58 24/03/2019
Nhiều người thường bắt đầu ngày mới bằng một ly trà. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho biết nếu bạn uống trà quá nóng, có thể tăng nguy cơ bị ung thư thực quản

Những công viên ở Hà Nội bị 'xén đất' làm nhà hàng, quán cà phê

Thời sự - 08:49 24/03/2019
Đất nhiều công viên ở Hà Nội bị biến tướng sai mục đích, thành các nhà hàng, quán nhậu, quán cà phê, thậm chí là bãi trông giữ xe.

Gian lận điểm thi ở Sơn La: 97 bài điểm chấm thẩm định thấp hơn điểm công bố

Thời sự - 08:42 24/03/2019
Theo Bộ GD&ĐT, kết quả chấm thẩm định cho thấy có 44 thí sinh với 95 bài thi trắc nghiệm và 2 bài thi ngữ văn có điểm thấp hơn điểm đã công bố.

Hội thảo phân biệt hàng thật - hàng giả của các nhãn hiệu lớn

Thời sự - 08:35 24/03/2019
Sáng 22/3, Tổng cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) phối hợp với REACT tổ chức “Hội thảo phân biệt hàng thật - hàng giả và chiến dịch phối hợp từ biên giới tới thủ đô".

Nguyên bí thư huyện phản ánh chuyện mất thuế, ô nhiễm tại mỏ vàng với Thủ tướng

Chuyển động - 08:32 24/03/2019
Tại buổi gặp mặt với Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, một nguyên bí thư huyện ủy đã bày tỏ nỗi lo lắng về tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là tại mỏ vàng Bồng Miêu ở Quảng Nam.

'BS Phong phát ngôn cá nhân nhưng sẽ ảnh hưởng lớn đến người bệnh'

Thời sự - 08:24 24/03/2019
Theo các chuyên gia, BS Phong chia sẻ việc bệnh nhân khỏi bệnh sau khi đến chùa Ba Vàng là vô căn cứ, có thể khiến một số người lầm lạc, không còn tin vào y học hiện đại.

Chùa Ba Vàng đột ngột ngừng 'gọi vong, cúng oan gia trái chủ'

Thời sự - 08:21 24/03/2019
(Khoahocdoisong.vn) - Ngày 23/3, chùa Ba Vàng thông báo với các phật tử về việc tạm thời dừng các hoạt động ‘gọi vong’ để cúng ‘oan gia trái chủ’.

Cô Yến 'giải vong' không còn xuất hiện ở chùa Ba Vàng

Thời sự - 08:18 24/03/2019
Bà Phạm Thị Yến, người gieo rắc chuyện vong báo oán, ma quỷ ở chùa Ba Vàng (TP.Uông Bí, Quảng Ninh) vốn là một thợ may, hiện 'bỗng dưng' vắng mặt ở chùa.

Lùm xùm về ‘món quà’ của ông Huỳnh Uy Dũng tặng Đà Nẵng, ông Huỳnh Đức Thơ lên tiếng

Thời sự - 20:17 23/03/2019
Ông Huỳnh Uy Dũng (còn gọi là Dũng "lò vôi") dự định thực hiện thí điểm dự án xử lý nước thải bằng phương pháp sinh học tại khu vực hồ Vĩnh Trung như một món quà cho TP.Đà Nẵng.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO