Thứ 7, 15/12/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Cánh cửa tri thức

Hồ Tông Thốc, nhà sử học lớn

Tìm hiểu lịch sử - 04/03/2018 18:52
Hồ Tông Thốc, nhà sử học lớn
Hồ Tông Thốc

Đền thờ Trạng nguyên Hồ Tông Thốc.

Mỗi chén rượu ứng khẩu một bài thơ

Hồ Tông Thốc sinh tại Kẻ Cuồi, xã Thọ Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An; là cháu đời thứ 15 Trạng nguyên Hồ H­ưng Dật, ngang thế thứ với Hồ Quý Ly; cha ông là Hồ Cao…

Thuở nhỏ, Hồ Tông Thốc con nhà nghèo nhưng nổi tiếng ham học mà học giỏi, được xem là bậc thần đồng. Tương truyền, gặp tết Nguyên tiêu, có đạo nhân là Lê Pháp Quan treo đèn đặt tiệc, mời khách văn chương đến dự làm vui.

Hồ Tông Thốc uống mỗi chén r­ượu ứng khẩu một bài thơ, mà bài nào cũng hay và làm xong cả trăm bài thơ ngay trên bữa tiệc, ai nấy đều “kinh người”, thán phục. Từ đấy tiếng dậy kinh sư, người đương thời kính trọng.

17 tuổi Hồ Tông Thốc dự thi Đình và đỗ Trạng nguyên. Sau khi đỗ đầu khoa thi, ông được vua Trần Hiến Tông cho giữ chức Trung thư lệnh; năm 1372, giao chức Hàn lâm viện đại học sỹ;  năm 1386, được thăng Hàn lâm viện kiêm Thẩm hình viện sứ. Là người giỏi thơ văn, có tài ứng đối linh hoạt, ông được vua Trần cử đi sứ nhiều lần và lần nào cũng làm tốt phận sự của mình.

Hồ Tông Thốc là một vị quan thanh liêm, là một nhà thơ, nhà sử học, nhà văn hoá, đã để lại nhiều trước tác có giá trị. Về thơ, sách Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ và Hoàng Việt thi tuyển của Bùi Huy Bích còn chép được mấy bài thơ của ông như Thị ý; Đề Hạng vương từ; Du Động Đình họa Nhị Khê.

Trong bài Thị ý (Tỏ ý), có hai câu thể hiện bản lĩnh của nhà thơ: Hàn mặc tranh vi Vương Bột hậu – Văn chương thùy thí Giả Sinh tiền (tài bút mực quyết không chịu đi sau Vương Bột – Nghiệp văn chương ai biết ta còn đứng trước Giả Sinh)…

Phê Hạng Vũ, sửa thơ Vương Bột

Trong thời gian đi sứ sang Trung Quốc, Hồ Tông Thốc đã sáng tác nhiều bài thơ xuất sắc. T­ương truyền, lúc đi thuyền trên sông Ô Giang, qua miếu thờ Hạng Vũ, thư­ờng ai đi qua cũng phải đốt hư­ơng vàng cúng lễ mới yên ổn, như­ng Hồ Tông Thốc cho thuyền đi thẳng.

Bỗng sóng gió nổi lên ầm ầm, thuyền tròng trành sắp lật. Ông bình thản đứng tr­ước mũi thuyền đọc: Quân bất quân hề, thần bất thần – Nh­ư hà miếu mạo tại Giang Tân – Giang Đông tích nhật do hiềm tiểu – Hà tích thiên tiền bách vạn càn? Nghĩa là: Chẳng phải vua chẳng phải tôi, bên sông miếu mạo để thờ ai, Giang Đông ngày ấy còn chê nhỏ, tiền giấy nay sao lại cố đòi? (nguyên ngày trư­ớc, Hạng Vũ đánh cho L­ưu Bang thua liểng xiểng, sau lại bị Lư­u Bang đánh bại, Hạng Vũ uống rư­ợu vĩnh biệt nàng Ngu Cơ, rồi cùng tàn quân chạy đến sông Ô Giang, ng­ười đình trư­ởng mời xuống thuyền sang Giang Đông lập căn cứ khôi phục lại cơ nghiệp, Hạng Vũ chê đất ấy hẹp, quay lại đánh nhau đến chết).

Thơ đọc xong, tự nhiên gió lặng sóng yên. Sau đó, Hồ Tông Thốc làm bài thơ khác nói về sự nghiệp và tính cách hảo hán của Hạng Vũ, dán ở miếu thờ nhân vật này. Từ đó mọi người đi qua không phải đốt vàng nữa.

Lại có chuyện Hồ Tông Thốc sửa thơ Vư­ơng Bột – ng­ười đư­ợc tôn là thi bá Trung Quốc. Một hôm đô đốc Hồng Châu mở hội thơ, bảo rể làm bài Tựa gác Đằng vư­ơng, rồi mời khách hạ bút, ý muốn khoe tài chàng rể.

Mọi ng­ười còn do dự thì V­ương Bột cầm bút hạ ngay bốn câu, trong đó có hai câu đ­ược truyền tụng là tuyệt cú: Lạc hà dự cô vụ tề phi – Thu thuỷ cộng trư­ờng thiên nhất sắc. Nghĩa là: ráng chiều với cánh cò cô độc cùng bay, làn n­ước thu với bầu trời một mầu.

Rất nhiều năm sau khi Vư­ơng Bột chết rồi, ng­ười ta vẫn thư­ờng nghe tiếng ngâm hai câu thơ ấy trên mộ. Hồ Tông Thốc nghe xong, nói: “Có gì mà tuyệt cú! Câu nào cũng thừa một chữ: đã dự sao còn tề, đã cộng sao còn nhất ?” (nghĩa  t­ương đư­ơng). Từ đó ng­ười ta không còn nghe tiếng ngâm thơ trên mộ V­ương Bột nữa.

(còn nữa)

TS Nguyễn Thành Hữu


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Nguy cơ "siêu dự án" phá danh thắng Chùa Hương

(khoahocdoisong.vn) - Theo các chuyên gia, việc đầu tư phát triển du lịch tâm linh ở chùa Hương là tốt, nếu vẫn giữ được hệ sinh thái nơi đây. Ngược lại, nếu làm không cẩn trọng, 1 trong 3 lá phổi của Hà Nội có thể sẽ bị phá nát.

Quan sát mưa sao băng bằng mắt thường

(khoahocdoisong.vn) - Để quan sát mưa sao băng, bạn không cần bất cứ dụng cụ hỗ trợ nào, quan sát bằng mắt thường chính là tốt nhất.

Rắn biển trị đau khớp

(khoahocdoisong.vn) - Thịt rắn biển vị mặn, tính ấm, có công dụng làm tăng trọng và chống viêm rõ rệt trên thực nghiệm. Rắn biển ngâm rượu là dạng thông dụng nhất để chữa các bệnh về khớp như viêm khớp dạng thấp, thoái khớp...và đau thần kinh hông to.

Hàng trăm chị em ngưỡng mộ khi nghe Quyền Linh chia sẻ bí quyết nấu ăn ngon

(khoahocdoisong.vn) - Trong vai trò là MC, giám khảo Hội thi “Sạch tươi ngon, cùng con khôn lớn”, Quyền Linh đã khiến nhiều chị em tròn mắt ngạc nhiên khi chia sẻ những bí kíp nấu ăn ngon mà không phải bà nội trợ nào cũng biết.

Dậy thì muộn, ảnh hưởng thế nào?

Trong điều kiện dinh dưỡng đầy đủ, không ít phụ huynh lo con mình dậy thì sớm. Bên cạnh đó thì cũng có không ít bạn trẻ lại dậy thì muộn.

9 thực phẩm bạn đang rửa không đúng cách

Rửa và sơ chế thực phẩm là mắt xích quan trọng trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm.

3 lý do tại sao bạn phải ăn nhiều trái cây khi giữ dáng

Nếu bạn muốn giữ được vóc dáng mảnh mai nhưng vẫn khỏe mạnh, bạn phải tập luyện và xem xét kỹ lưỡng thực đơn ăn uống.

Mới nhất

Nguy cơ "siêu dự án" phá danh thắng Chùa Hương

Khoa học thường thức - Tô Hội - 19:00 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Theo các chuyên gia, việc đầu tư phát triển du lịch tâm linh ở chùa Hương là tốt, nếu vẫn giữ được hệ sinh thái nơi đây. Ngược lại, nếu làm không cẩn trọng, 1 trong 3 lá phổi của Hà Nội có thể sẽ bị phá nát.

Tác dụng của trà sữa

Tư vấn - PV - 15:33 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Khuyến cáo như vậy vì trong trà sữa, dinh dưỡng không đa dạng nên nếu uống nhiều sẽ gây hại.

Quan sát mưa sao băng bằng mắt thường

Hỏi đáp - PV - 15:30 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Để quan sát mưa sao băng, bạn không cần bất cứ dụng cụ hỗ trợ nào, quan sát bằng mắt thường chính là tốt nhất.

Vì sao có methanol trong rượu?

Tư vấn - Hà Bình - 15:28 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - rong quá trình lên men rượu từ tinh bột bằng nấm men, ngoài sản phẩm chính là ethanol, cũng có một lượng methanol và aldehyd được hình thành như một sản phẩm song hành.

Tránh ruồi tụ tập khu vực bếp ăn

Hỏi đáp - Hà Bình - 15:25 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Đối với ruồi, do cấu tạo ở chân chúng có rất nhiều lông tơ, nên khi đậu, vi khuẩn dễ dàng bám dính để chúng đem đi phát tán khắp mọi nơi.

Nước uống tinh khiết: Có thể loãng xương, suy giảm hệ miễn dịch

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 15:00 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Theo các chuyên gia, nếu lạm dụng nước uống tinh khiết, cơ thể sẽ bị suy kiệt, dẫn đến các bệnh như loãng xương, suy giảm hệ miễn dịch, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người dùng.

Chạy bộ khiến bạn trẻ hơn

Khỏe A-Z - 14:34 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Một nghiên cứu mới đây cho thấy, các động tác Aerobic như chạy bộ và các bài tâp xen kẽ sẽ làm cho các tế bào của chúng ta trẻ ra về mặt sinh học, còn tập tạ lại không có tác dụng như vậy.

Rét đậm, nhiều người nhập viện vì méo miệng

Y học và đời sống - 14:30 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Miền Bắc đang đón đợt rét đậm, rét hại lớn. Đây là thời điểm người già, trẻ nhỏ có nguy cơ mắc bệnh méo miệng, liệt nửa mặt.

Johnson & Johnson vướng nghi vấn che giấu thông tin phấn rôm chứa amiăng

Khỏe A-Z - 14:27 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Cổ phiếu của hãng dược phẩm Johnson & Johnson (J&J) đã giảm hơn 10% sau khi hãng thông tấn Reuters đưa tin hãng này che giấu việc đã biết bột phấn trẻ em (phấn rôm) có chứa amiăng, chất có khả năng gây ung thư.

Ngừa parkinson nhờ cà phê

Sức khỏe A-Z - 14:24 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Các nhà khoa học thuộc Đại học Rutgers (Mỹ) cho biết việc kết hợp hai hợp chất trong cà phê có thể ngừa parkinson (bệnh liệt rung) và bệnh mất trí lewy. 

Tuyển Việt Nam sẽ được thưởng bao nhiêu nếu vô địch AFF Cup?

Đời sống - 14:21 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Ngoài số tiền thưởng từ ban tổ chức, nhiều chủ doanh nghiệp lớn đã quyết định thưởng tiền tỷ cho đội tuyển Việt Nam và cá nhân huấn luyện viên Park Hang-seo nếu vô địch.

Những cách chế biến gạo nếp thành thuốc chữa bệnh

Sức khỏe A-Z - TS. Nguyễn Đức Quang - 14:18 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Gạo nếp là loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, chứa protein, tinh bột, đường, vitamin nhóm B (có nhiều trong cám gạo) và chất vô cơ.

6 thực phẩm mùa đông giúp giảm cân

Sức khỏe A-Z - 14:15 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Mùa đông lạnh giá nhưng vẫn luôn có những thực phẩm giúp bạn giữ được vóc dáng thon gọn và duyên dáng.

Chuyên gia dinh dưỡng BV Bạch Mai 'bật mí' 2 cách thải độc gan, thận cực kỳ đơn giản

Đông y - 14:13 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Theo bác sĩ Đinh Thị Kim Liên, Nguyên giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng, Bệnh viện Bạch Mai thải độc gan, thận chỉ đơn giản ăn nhiều rau xanh, hoa quả và uống đủ nước.

Nhuộm tóc màu càng đậm, càng độc

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 11:39 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Những hóa chất có trong thuốc nhuộm tóc rất độc hại với cơ thể con người. Tình trạng nhẹ thì ngứa, viêm da, nặng có thể dẫ đến ung thư da, não, bàng quang… Đáng lưu ý, thuốc nhuộm màu càng đậm thì càng độc.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO