Thứ 6, 19/10/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Cánh cửa tri thức

Hồ Sĩ Dương – Thái Sơn Bắc Đẩu

Tìm hiểu lịch sử - 07/03/2018 15:47
Hồ Sĩ Dương – Thái Sơn Bắc Đẩu
Danh sĩ Hồ Sĩ Dương – Thái Sơn Bắc Đẩu

Làng Quỳnh Đôi, quê hương Hồ Sĩ Dương.

Mất giải Nguyên, phải sung lính

Hồ Sĩ Dương ban đầu có tên là Á Ngọc. Thuở bé Á Ngọc rất thông minh, 15 tuổi đã học hết chữ của các thầy đồ trong vùng và theo cha tìm vào Yên Lạc, Quán Triều, Đông Thành (nay thuộc Yên Thành) theo học thầy Mạc Phúc Thanh từ Bắc vào. Mười tám tuổi, Á Ngọc đổi tên là Khả Trí, dự khảo hạch ở huyện đỗ đầu, thi Hương đỗ Sinh đồ.

Năm 23 tuổi (1643), Khả Trí đỗ Giải nguyên trường Nghệ An, năm sau thi Hội trúng Tam trường. Vì có đại tang (cha mất năm 1648), ông không thể dự thi Hội khóa tiếp; lại do sinh kế nên ra dạy học ở Quảng Xương, Thanh Hóa, rồi đổi họ tên giả Trần Độ thi Hương ở trấn này và lại đỗ Giải nguyên (có tài liệu ghi ông thi hộ).

Việc bị phát giác, ông bị cách tuột học vị Giải nguyên cả hai trường và phải sung lính 3 năm. Nhờ lập công, ông được giải ngũ trước thời hạn.

Đến năm 1651 với tên mới là Sĩ Dương, ông lại đỗ Giải nguyên trường Nghệ An, nhưng do có “tiền án” nên bị giáng xuống Á nguyên.

Năm sau thi Hội, thi Đình, ông đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân. Tiếp đó, năm 1659, ông lại đỗ thứ 2 khoa Đông các – khoa thi đặc biệt chọn người có tài văn học bổ sung vào Đông các viện.

Ân điển vua ban cho những người đỗ khoa này giống như ân điển ban cho các vị Tam khôi, do đó học vị Hồ Sĩ Dương có sách ghi là Bảng nhãn.

Bước hoạn lộ hanh thông

Chặng đường thi cử của Hồ Sĩ Dương không thật suôn sẻ, nhưng bước hoạn lộ của ông lại rất hanh thông.

Theo các bộ chính sử và gia phả họ Hồ lưu giữ, thì từ khi xuất chính với chức Cấp sự trung cho đến lúc về hưu với chức Thượng thư Tham tụng, ông đã làm quan ở kinh đô trải 4 triều vua: Lê Thần Tông (1649 – 1662), Lê Huyền Tông (1662 – 1671), Lê Gia Tông (1671 – 1675), Lê Hy Tông (1675 -1705); 2 đời chúa: Thanh Đô vương Trịnh Tráng (1623 – 1657), Tây Đô vương Trịnh Tạc (1658 – 1682) và thăng tiến rất nhanh, là điều hiếm có trong xã hội phong kiến.

Bước vào chốn quan trường thông qua đường khoa hoạn, tài năng, trí lực của Hồ Sĩ Dương tỏ ra đắc dụng khi phò vua, giúp nước. Hậu thế biết đến Hồ Sĩ Dương không chỉ là một vị đại quan thành đạt, mà trước hết vì ông là một trí thức tài cao, đức cả, được thăng tiến nhanh vì có thực tài.

Trong khoảng từ 1660 – 1670, ông từng giữ chức Đốc thị trong 2 lần Nam chinh (các năm 1660, 1662) đánh chúa Nguyễn; 2 lần Bắc chiến (các năm 1667, 1670) đánh họ Mạc.

Theo Phan Huy Chú, Đốc thị là chức quan dự coi việc biên cương buổi đầu triều Lê Trung Hưng. Với chức vụ này, ông đã hiến kế hay, cho người xúi quân chúa Nguyễn đào ngũ hàng loạt vào năm 1660.

Sử cũ cho hay, vào năm Nhâm Dần (1662), đời vua Lê Thần Tông, với tài học vấn, sự mẫn tiệp của tiến sĩ họ Hồ, nên “Sai bọn Bồi tụng Hồ Sĩ Dương lên cửa quan đón tiếp sứ thần phương Bắc” Tiếp đó lại sai ông cùng các quan khác lên cửa quan hầu mệnh, tiếp sứ, nhận tiền lụa và các vật ban thưởng của nhà Thanh, đưa sắc dụ về kinh.

(còn nữa)

Nguyễn Bảo Nam


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Bật điều hòa mùa đông: Đóng kín cửa, khó thở, thiếu oxy

(khoahocdoisong.vn) - Mùa đông, nhiều gia đình bật điều hòa nóng để chống chọi với cái lạnh. Theo các chuyên gia, việc bật điều hòa ấm khi trời quá lạnh không có gì hại, nhưng đóng kín cửa phòng quá lâu sẽ khiến phòng thiếu khí tươi, dễ khó thở, ngạt.

Nhà quá cũ bị suy khí

(khoahocdoisong.vn) - Trước hết, nhà quá cũ, đã xuống cấp trầm trọng mà không được cải tạo, xây mới thì sẽ ảnh hưởng không tốt đến gia chủ sống trong nhà.

Lạm dụng thuốc chống nghẹt, mũi mất khả năng ngửi

(khoahocdoisong.vn) - Thuốc nhỏ mũi chống nghẹt thường có tác dụng tức thì, đặc biệt nhóm co mạch (Ephedrin, Phinol, Naphazolin, Oxymetazolin).

Ngô Văn Sở làm quan không cầu danh lợi - kỳ 3: Chết oan thê thảm

(khoahocdoisong.vn) - Chết oan thê thảm, nhưng với nhân dân, Ngô Văn Sở luôn là một vị tướng tài ba, có nhiều đóng góp cho dân cho nước.

Quan sát Mặt trăng để đoán thời tiết

(khoahocdoisong.vn) - Kinh nghiệm dự báo thời tiết “trăng quầng trời hạn, trăng tán trời mưa” đến nay vẫn thể hiện độ chính xác không nhỏ.

Chăm tập luyện, đẩy lùi bệnh huyết áp thấp

(khoahocdoisong.vn) - Bà Hằng có bệnh huyết áp thấp. Từ ngày tập Thái cực trường sinh đạo bà đã khắc phục được bệnh huyết áp, có thể đạp xe rong ruổi cả ngày mà không mệt.

Cách chăm sóc người mắc hội chứng hoàng hôn

Vào cuối ngày, phần lớn mọi người đều có xu hướng trầm xuống thì người mắc hội chứng Sundowner lại kích động khác thường.

Mới nhất

Nhà quá cũ bị suy khí

Hỏi đáp - Hà Bình - 09:57 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Trước hết, nhà quá cũ, đã xuống cấp trầm trọng mà không được cải tạo, xây mới thì sẽ ảnh hưởng không tốt đến gia chủ sống trong nhà.

Ưu nhược điểm của bóng đèn

Hỏi đáp - PV - 09:48 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Nên dùng bóng đèn led vừa tiết kiệm điện, vừa có nhiều màu sắc khác nhau để lựa chọn.

Quan sát Mặt trăng để đoán thời tiết

Hỏi đáp - PV - 09:45 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Kinh nghiệm dự báo thời tiết “trăng quầng trời hạn, trăng tán trời mưa” đến nay vẫn thể hiện độ chính xác không nhỏ.

Việt Nam - Phần Lan đẩy mạnh hợp tác KH-CN và đổi mới sáng tạo

Tin khoa học - Tô Hội - 09:41 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Chiều 16-10, tại Hà Nội đã diễn ra lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Khoa học - Công nghệ (KH-CN) Việt Nam và Bộ Kinh tế Phần Lan.

Chăm tập luyện, đẩy lùi bệnh huyết áp thấp

Gương sáng gia đình - Minh Hoa - 09:09 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Bà Hằng có bệnh huyết áp thấp. Từ ngày tập Thái cực trường sinh đạo bà đã khắc phục được bệnh huyết áp, có thể đạp xe rong ruổi cả ngày mà không mệt.

Nguy hiểm từ việc “tái sử dụng” đơn thuốc

Sức khỏe A-Z - DS. Lê Thị Quỳnh - 09:07 19/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Đơn thuốc do bác sĩ kê chỉ có giá trị một lần, tuy nhiên không ít bệnh nhân lại “tái sử dụng” đơn thuốc đó cho chính bản thân mình cho những lần tái phát sau hoặc dùng cho người khác.

Việt Nam dự kiến phóng vệ tinh MicroDragon vào tháng 12

Cánh cửa tri thức - Nguyễn Hoài - 07:48 19/10/2018
(Khoahocdoisog.vn) - Theo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Vệ tinh MicroDragon do các kỹ sư Việt Nam tham gia chế tạo tại Nhật Bản sẽ được phóng lên vũ trụ vào tháng 12 này.

Tại sao không nên sử dụng lại dầu ăn?

Sức khỏe A-Z - PGS.TS. Nguyễn Đình Toán - 07:44 19/10/2018
(Khoahocsong.vn) - Nhiệt độ dầu càng cao, số lần dùng dầu đã qua sử dụng càng nhiều thì chất độc hại sinh ra càng nhiều.

Nguy hiểm “chết người” từ thói quen trùm chăn kín đầu khi ngủ

Sức khỏe A-Z - 07:38 19/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Dù chỉ là thói quen để đơn giản, nhưng cũng giống như tiếng ồn khi ngủ, việc trùm chăn kín đầu đầu lại gây nguy hiểm đối với sức khỏe, đặc biệt là não bộ.

Ngô Văn Sở làm quan không cầu danh lợi - kỳ 3: Chết oan thê thảm

Tìm hiểu lịch sử -  Nguyễn Thành Hữu - 07:31 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Chết oan thê thảm, nhưng với nhân dân, Ngô Văn Sở luôn là một vị tướng tài ba, có nhiều đóng góp cho dân cho nước.

Lạm dụng thuốc chống nghẹt, mũi mất khả năng ngửi

Sức khỏe A-Z - Thúy Nga - 07:30 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Thuốc nhỏ mũi chống nghẹt thường có tác dụng tức thì, đặc biệt nhóm co mạch (Ephedrin, Phinol, Naphazolin, Oxymetazolin).

Bật điều hòa mùa đông: Đóng kín cửa, khó thở, thiếu oxy

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 07:25 19/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Mùa đông, nhiều gia đình bật điều hòa nóng để chống chọi với cái lạnh. Theo các chuyên gia, việc bật điều hòa ấm khi trời quá lạnh không có gì hại, nhưng đóng kín cửa phòng quá lâu sẽ khiến phòng thiếu khí tươi, dễ khó thở, ngạt.

Ba biến chứng của trào ngược thực quản

Sức khỏe A-Z - 19:55 18/10/2018
Trào ngược dịch và thức ăn từ dạ dày lên thực quản là một hiện tượng sinh lý bình thường, xuất hiện sau bữa ăn và không tạo nên bất cứ một hậu quả nào. Đôi khi hiện tượng này gây nên các triệu chứng hoặc tổn thương niêm mạc thực quản.

Một số dự án BT tại Hà Nội giá trị "đội" gần gấp ba

Phản biện - 19:41 18/10/2018
Tổng Kiểm toán Nhà nước báo cáo Quốc hội về công tác năm 2018...

Thấy rẻ mua nhiều

Cánh cửa tri thức - MA - 19:30 18/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Mua hàng online dù rẻ cũng không nên mua nhiều. Chỉ mua những gì thực sự cần vì có những thứ đồ để lâu không dùng đến cũng tự hỏng.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO